Кіріспе

Люксембургтің бұрынғы валютасы – Люксембург франкы (F немесе ISO LUF, ), 100 сантимге бөлінетін, 1854 жылдан 2002 жылға дейін, 1941-1944 жылдарды қоспағанда, Люксембургтің валютасы болды. 1944 жылдан 2002 жылға дейін оның құны бельгиялық франк құнымен бірдей болды. Франк 2002 жылға дейін қолданыста болды, содан кейін оның орнына евро келді.

Бельгия франкын пайдалану

1944 және 2002 жылдар аралығында 1 Люксембург франкі 1 Бельгия франкіне тең болды. Бельгия франкі Люксембургте заңды төлем құралы болды, ал Люксембург франкі Бельгияда заңды төлем құралы болды. Бірақ, Бельгиядағы дүкеншілер Люксембург банкноталарымен төлемді жиі қабылдамайтын, себебі білімсіздіктен немесе басқа клиенттері банкноталарды қабылдамайды деп қорқатын (қайта, білімсіздіктен немесе онымен кейін төлем жасаудан бас тартудан қорқатын), осылайша банкнотаның құнын алу үшін банкке баруға мәжбүр болатын. Бастапқыда бірнеше ерекшеліктер болғанмен, монеталардың мөлшері, пішіні және құрамы бірдей болды. Олардың дизайны ерекше болғанымен, монеталар Люксембург пен Бельгия екеуінде де айналымда болды.

Монеталар

Алғашқы монеталар 1854 жылы 2 1/2, 5 және 10 цент номиналында шығарылды. 1901 жылы 5 және 10 центтік қола монеталар купроникель монеталармен ауыстырылды. 1915–1916 жылдары неміс оккупациялық күштері цинктен 5, 10 және 25 центтік монеталар шығарды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін темірден жасалған монеталар сол номиналдарда шығарылды, ал 1924 жылы купроникель қайта енгізілді, сонымен қатар 1 және 2 франк монеталары да айналымға түсті. Франк монеталарында "Bon Pour" деген жазу болды, бұл олардың 1 немесе 2 франкқа "жарамды" екенін білдірді. Мұндай жазулар сол кездегі француз және бельгиялық монеталарда да кездеседі. 1929 жылы Люксембургте 18 ғасырдың соңынан бері алғашқы күміс монеталар – 5 және 10 франк шығарылды. 1930 жылы қоладан 5, 10 (алдыңғы шығарылымдардан кішкентайрақ) және 25 цент, ал никельден 50 цент шығарылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі соңғы монеталар – 1938 және 1939 жылдары шығарылған 25 центтік және 1 франк монеталары купроникельден жасалған. Соғыстан кейін шығарылған алғашқы монеталар – 1946 жылы шығарылған қоладан жасалған 25 центтік және купроникельден жасалған 1 франк монеталары. Олардан кейін 1949 жылы 5 франк монеталары купроникельден жасалды. 1952 жылы 1 франк (€0.02) монетасының мөлшері 1950 жылы енгізілген бельгиялық 1 франк монетасының мөлшерімен сәйкес келу үшін кішірейтілді. Осы уақыттан бастап Люксембургтің барлық жаңа монеталары бельгиялық монеталардың мөлшері мен құрамына сәйкес болды, бірақ 25 цент (€0.01) монетасы 1964 жылы енгізілген бельгиялық монетамен сәйкес келу үшін өзгертілмеді. 1971 жылы 10 франк (€0.25) монеталары никельден жасалды, содан кейін 1980 жылы 20 франк (€0.50) монеталары қоладан, ал 1987 жылы 50 франк (€1.24) монеталары никельден жасалды. 1 және 5 франк монеталарының мөлшері мен құрамы 1988 және 1986 жылдары бельгиялық монеталармен сәйкес келу үшін тағы да өзгертілді. Халықтың аз болуы және бельгиялық монеталардың Люксембургте кеңінен таралғандығы Люксембургке жыл сайын монета шығару қажеттігін тудырмады, әсіресе кейінгі жылдары дизайн өзгерген кезде, Брюссельде көптеген монеталар соғылып, кішкентай елді көп жылдар бойы қамтамасыз етті. Осының салдарынан кейбір жылдар тек монеталар жинағында ғана кездеседі, ал көптеген басқа жылдарда стандартты монеталар шығарылмады. Көптеген ертерек жылдарда номиналдар жиі өзгеріп отырды, ал үлкен номиналдар көбінесе бір жылдық дизайн болды.

Банкноттар

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Банк Интернешнл Люксембург (BIL) және Ұлттық банк талер, марка және кейде франк валютасында, 1 франк = 80 пфенниг (алтын стандарттары бойынша 1 франк = 81 пфенниг) айырбас бағамымен екі валютадағы банкноттарды шығарды. 1914 жылы Мемлекеттік қазына вексельдері шығарылды. Бірінші серия франк пен маркада болды, бірақ бұл неміс валютасын бейнелейтін Люксембургтің соңғы банкноттары болды. Номиналы 1, 2, 5, 25 және 125 франк (80 пфенниг, 1,6, 4, 20 және 100 марка) құрады. 1919 жылы 50 цент және 500 франк номиналымен Мемлекеттік қазынаның екінші сериясы шығарылды. 1923 жылы BIL 100 франк банкнотының бірнеше түрінің алғашқысын шығарды, ол 1980 жылға дейін жалғасты. 1932 жылы мемлекет 50 франк банкнотын енгізді, содан кейін 1940 жылы 1000 франк банкноты енгізілді. 1944 жылы азаттыққа қол жеткізгеннен кейін франк 5, 10, 20, 50 және 100 франк номиналындағы жаңа сериялы банкноттармен қайта енгізілді. 5 франк банкноттары 1949 жылы монеталармен ауыстырылды, содан кейін 1971 жылы 10 франк банкноттары, 1980 жылы 20 франк банкноттары және 1987 жылы 50 франк банкноттары қолданыстан шығарылды. 1985 жылы Люксембург ақша институты үкіметтен қағаз ақша шығару құқығын қабылдады және соғыстан кейінгі алғашқы 1000 франк банкнотын (24,79 €) шығарды. Одан кейін 1986 жылы 100 франк (2,48 €) және 1993 жылы 5000 франк (123,95 €) банкноттары шығарылды. Люксембург франкының банкноттары (1985–1996 жылғы шығарылым) Сурет Құны Еуроға шаққандағы бағасы Түсі Өлшемі Беткі жағы Артқы жағы Шығарылған жылы 100 LUF €2.48 Қызыл 142 × 76 мм Grand Duke Jean, Люксембург қаласындағы Ұлы Герцог сарайы Люксембург қаласы 1986 1000 LUF €24.79 Қоңыр 154 × 76 мм Grand Duke Jean, Вианден қамалы Echternach 1985 5000 LUF €123.95 Жасыл 160 × 76 мм Grand Duke Jean, Клерво қамалы Люксембург қаласының ескі картасы, Кирхбергтегі Еуропа орталығы 1993