Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустар туысы
Family of viruses
Caliciviridae – Балтимор схемасының IV класына жататын "кішкентай дөңгелек құрылымды" вирустар туысы. Caliciviridae үлкейтілген пикорнавирусқа ұқсас және бұрын пикорнавирустар ішіндегі жекелеген туыс болған. Олар оң полюстік, сегменттелмеген бір тізбекті РНК вирустары. Бұл туыста он бір туысқа бөлінген он үш түр бар. Осы туысқа байланысты аурулар: мысық калицивирусы (тыныс алу жолдарының ауруы), қоян геморрагиялық ауруы вирусы (көбінесе өлімге алып келетін гепатит) және Норвокк вирустары тобы (гастроэнтерит). Калицивирустар омыртқалы жануарларды табиғи түрде жұқтырады және адамдар, сиырлар, шошқалар, мысықтар, тауықтар, бауырымен жорғалаушылар, дельфиндер және қосмекенділер сияқты көптеген организмдерде табылған. Калицивирустардың құрылысы қарапайым және олар қапталмайды. Капсид алтыбұрышты/сфералық болып көрінеді және икосаэдрлік симметрияға ие (T=1 немесе T=3).
The Caliciviridae are a family of "small round structured" viruses, members of Class IV of the Baltimore scheme. Caliciviridae bear resemblance to enlarged picornavirus and was formerly a separate genus within the picornaviridae. They are positive sense, single stranded RNA which is not segmented. Thirteen species are placed in this family, divided among eleven genera. Diseases associated with this family include feline calicivirus (respiratory disease), rabbit hemorrhagic disease virus (often fatal hepatitis), and Norwalk group of viruses (gastroenteritis). Caliciviruses naturally infect vertebrates, and have been found in a number of organisms such as humans, cattle, pigs, cats, chickens, reptiles, dolphins and amphibians. The caliciviruses have a simple construction and are not enveloped. The capsid appears hexagonal/spherical and has icosahedral symmetry (T=1 or T=3
Калицивирустар жеткілікті зерттелмеген, себебі жақында ғана оларды мәдени ортада өсіру мүмкін болды, сондай-ақ олардың таралған мекені өте тар және қолайлы жануар моделі жоқ. Дегенмен, қазіргі заманғы геномдық технологияларды қолдану вирустар отбасын жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді.
Caliciviruses are not very well studied because until recently, they could not be grown in culture, and they have a very narrow host range and no suitable animal model. However, the recent application of modern genomic technologies has led to an increased understanding of the virus family.
Этимология
Калиси сөзі латын тіліндегі Calyx және грек тіліндегі kalyx сөздерінен шыққан. Бұл сөздер «кубок» немесе «чаша» деген мағынаны білдіреді, яғни «каликс». Бұл атау өсімдіктердің гүл шоғырындағы көзге көрінетін, тостаған тәрізді ойыстардан туындаған.
Calici comes from the Latin word Calyx and the Greek word kalyx. The words mean a cup or chalice, a Calix. This comes from the strains having visible cup shaped depressions.
Вирусология
Бұл тұқымдастықтың барлық вирустары сегменттелмеген, полиаденилденген, оң маңызы бар, ұзындығы шамамен 7,5–8,5 килобазаға жететін, диаметрі 27–40 нанометр болатын икосаэдр пішіндес капсидке оралған бір тізгілі РНК геномдарымен сипатталады.
All viruses in this family possess a nonsegmented, polyadenylated, positive sense, single strand RNA genome around 7.5–8.5 kilobases in length, enclosed in an icosahedral capsid of 27–40 nanometers in diameter.
Өмірлік цикл
Вирустың көбеюі цитоплазмада жүреді. Жасқынша жасушаға ену, жасуша рецепторларына байланысу арқылы іске асырылады, бұл эндоцитозды қамтамасыз етеді. Көбею оң тізгілі РНК вирусы көбею үлгісіне сәйкес келеді. Оң тізгілі РНК вирусының транскрипциясы – транскрипцияның әдісі. Аударма "ақаулы сканерлеу" және РНК тоқтауын қайта бастау арқылы жүзеге асырылады. Омыртқалы жануарлар табиғи жануарлар болып табылады. Жұғу жолы – фекальды-ауыздық. Бұл тәжірибелер бактериялық емес, сүзгіден өтетін агенттердің адамдарда ішек ауруларын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. 1968 жылы Огайо штатындағы Норвок бастауыш мектебінде (мысалы, Норвок вирусы) індет болғаннан кейін, нәжіс үлгілері қайтадан еріктілерге беріліп, басқа адамдарға тізбектей таратылды. Соңында, 1972 жылы Капикиан және оның әріптестері иммунды электронды микроскопияны пайдаланып, еріктілерден Норвок вирусын бөліп алды, бұл процесте антидене-антиген кешендері тікелей қарастырылады. Осы Норвок вирусының бір штаммы кейін Норовирус деп аталған басқа түрлер мен кішкентай дөңгелек құрылымды вирустардың прототипі ретінде қызмет етті.
Viral replication is cytoplasmic. Entry into the host cell is achieved by attachment to host receptors, which mediate endocytosis. Replication follows the positive stranded RNA virus replication model. Positive stranded RNA virus transcription is the method of transcription. Translation takes place by leaky scanning, and RNA termination reinitiation. Vertebrates serve as the natural host. Transmission routes are fecal oral. These experiments demonstrated that nonbacterial, filterable agents had the capability of causing enteric disease in humans. In 1968, an outbreak at a Norwalk elementary school (e. g. Norwalk virus) in Ohio led to stool samples again being given to volunteers and serially passaged to other people. Finally, in 1972, Kapikian and his colleagues isolated the Norwalk virus from volunteers using immune electron microscopy, a process that involves looking directly at antibody antigen complexes. The classification of this one Norwalk virus strain served as the prototype for other species and small round structured viruses later known as Norovirus.
Жануарлар вирустары
Мысық калицивирусы (FCV) – Везивирустар тобының бір мүшесі болып табылады және мысықтардың маңызды патогені болып саналады. Шошқаларда саповирус, норовирус және везивирус табылған, бұл осы жануар түрін калицивирустың патогенезін және иегерлік ауқымын зерттеуде ерекше қызығушылық тудырады. 2003 жылы алғашқы егешкі норовирусы – егешкі норовирусы 1 (MNV 1) ашылды. Одан бері көптеген егешкі норовирусы штамдары анықталды және олар норовирус туысының жаңа геногруппасына жатқызылды. Қоян геморрагиялық ауруы вирусы – қояндарды тағамдық және киімдік мақсатта өсіретін, экожүйелік экологияға маңызды үлес қосатын және жабайы фаунаны азықтандыратын елдерде маңызды мәселе тудыратын патоген.
Feline calicivirus (FCV)—a member of the Vesivirus—represents an important pathogen of cats. Sapovirus, Norovirus, and Vesivirus have been detected in pigs, making this animal species of particular interest in the study of calicivirus pathogenesis and host range. The first mouse norovirus, murine norovirus 1 (MNV 1), was discovered in 2003. Since then, numerous murine norovirus strains have been identified and they were assigned a new genogroup in the genus Norovirus. Rabbit hemorrhagic disease virus is a pathogen of rabbits that causes major problems throughout the world where rabbits are reared for food and clothing, make a significant contribution to ecosystem ecology, and where they support valued wildlife as a food source.
Қолданылуы
Австралия мен Жаңа Зеландия қоян популяциясын бақылау мақсатында қоян каллицивирусын қасақана таратуға тырысты.
Australia and New Zealand, in an effort to control their rabbit populations, have intentionally spread rabbit calicivirus.