Кіріспе

Голланд теологы Геррит Корнелис "Г. С." Беркувер (8 маусым 1903 – 25 қаңтар 1996) жылдар бойы Нидерландыдағы реформаттық шіркеулердің (GKN) жетекші теологы болды. Ол Амстердамдағы Бос университетінің (VU) теология факультетінде жүйелі теология кафедрасын басқарды. Беркувер 8 маусым 1903 жылы Амстердамда дүниеге келген. Ол Заандамда өсті. 1927 жылы Гаагада Катарина Корнелия Элизабет Риппенге үйленді. 1932 жылы ол Бос университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы "Geloof en Openbaring in de nieuwe Duitse theologie" ("Жаңа неміс теологиясындағы сенім мен аян") деп аталды. 1949 жылы оның 18 томдық "Догматика бойынша зерттеулер" атты еңбегінің бірінші томы Нидерландыда жарық көрді. 1962 жылы Римдегі Екінші Ватикан кеңесінде бақылаушы ретінде болды. 1953 жылы Беркувер Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Беркувер 1996 жылғы 26 қаңтарда 92 жасында Нидерландының Вурхоут қаласында қайтыс болды.

ГКН-дегі жұмыс

Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, голландиялық ұлттық қауым нацистік оккупациядан, Холокосттан және 1944 жылғы Аштық қысынан көп зардап шеккеннен кейін, Азат университетіндегі лауазымына келді. Азат университеті, барлық голландиялық жоғары оқу орындары сияқты, жабылды, сондықтан мемлекеттік оқыту жүргізілмеді. Дегенмен, шіркеу мен қоғамда уағыз және памфлеттерге қарсы күрес жалғасты. Бір мәселе – Беркувердің ізашары Валентин Хепптің реформаторлық теологияның жүйесі ретіндегі қызметін пайдаланып, реформаторлық шіркеудегі екі қозғалысқа шабуыл жасауының негативті сипаты болды. Біріншісі – Д. Х. Т. Волленховен және Герман Дуйеверд басқарған реформациялық философия, олар тиісінше ВУ-дің философия және құқық профессоры болды. Екіншісі – Клаас Шилдер басқарған шіркеу ішіндегі қозғалыс, оған қарсы Хепп Беркувердің GKN Кеңесінің президенті ретінде жетекшілік қатысуымен Пирр жеңісіне қол жеткізді. Бұл Кеңес 1943 және 1945 жылдар аралығында жиналып, ақыры Шилдерді, оның әріптесі Сеакле Грейджанұсты және басқа да теологтар мен пасторларды көптеген GKN шіркеулерімен бірге конфессиялық қауымнан шығаруға мәжбүр етті. Олар өздерін Азат шіркеулер деп қайта ұйымдастырды. Кейіннен Беркувер бұл бөлінген топқа көмектескеніне өкініш білдірді және айырмашылықтарды шешудің басқа жолын табу керек болғанын айтты.

Экуменизм

Беркувердің ең маңызды жетістіктерінің бірі – 1957 жылы Амстердамда өткен Халықаралық Христиан Шіркеулері Кеңесінің (фундаменталистік әлемдік ұйым) және сол жылы Үндістанның Нью-Дели қаласында өткен Дүниежүзілік Шіркеулер Кеңесінің (экуменикалық ұйым) құрылтай жиналыстарына ГКН Кеңесі тарапынан жіберілген өкіл болуы болды. Беркувер ГКН-ге ұсынған есебінде соңғысына қосылуды ұсынды, және олар осылай істеді, белсенділіктерін сақтап, экуменикалық қозғалысқа енген алғашқы евангелистік конфессиялардың бірі атанды.

Орта жүздік православие

Беркувер өзінің Догматика зерттеулерінде Хендрикус Беркхофпен достық қарым-қатынас орнатуға және ортақ көзқарастарды дамытуға мүмкіндік беретін ашықтық танытты, ол Нидерланд реформаттық шіркеуінің (Гереформде шіркеулерінен 19 ғасырда бөлінген) жетекші систематика профессоры еді. Осы екі теологтың қалыптасқан ынтымақтастық көзқарасы Орта православие деп белгілі болды және ол сол кездегі Реформаттық/Гереформде қарым-қатынасынан да экуменикалық бағытта болды. Дегенмен, ол ВУ теологиялық факультетінің 17 ғасырғы Дорт канондарына міндетті түрде жазылуына қатысты санасын жеңілдетуге жеткізбеді, бұл міндет Беркувердің шәкірті және Догматика кафедрасының мұрагері Гарри М. Куйертке жүктелді. (Бірақ Куйерт өзінің ұстазынан да асып түсіп, Беркувер және Орта православие дәстүрімен толығымен үзіліп, ашық түрде бейресми унитариандық ұстанымға көшті.)

Жарияланымдар

Догматика зерттеулерінен (төменде қараңыз) басқа, Беркувер Рим католиктері туралы екі кітабымен танымал: «Риммен қақтығыс» (1948) және 1962 жылы Екінші Ватикан кеңесінен кейін жарық көрген «Екінші Ватикан кеңесі және жаңа католиктік». Сонымен қатар, ол швейцариялық теолог Карл Барттың еңбектеріне арналған екі кітаптың авторы – «Карл Барт» (1954) және «Карл Барттың теологиясындағы Рақымның жеңісі» (1954). Бұл кітаптың кейбір тұстары Барттың ой-пікірлеріне сынды бағыттайтын болғанымен, Барт Беркуверді өзінің шынайы түсінген рецензиялаушыларының санатында санады. Осы кітаптардың бәрі ағылшыл тіліне аударылды, ал соңғысы ағылшын тілді елдерде кеңінен танылды.

Догматикадағы зерттеулер

Беркувер GKN апталығы Gereformeerde Weekblad-тің әр санында жаңа теологиялық эссе жазды, ол Нидерландтың және одан тыс жерлердің дін қызметкерлері мен мирян қызығушылықтарын тудырды. Мақалалардың көп бөлігі ВУ-дағы студенттеріне оқылатын дәрістерден пайда болды, онда газетке келген жауап хаттары белгілі бір мәнге ие болып, кейде Беркувердің студенттері үшін оны жетілдіруіне себепкер болды. Газеттегі теологиялық мақалалар, жауап хаттары және дәрістердегі түзетулер көп жылдар бойы «Догматика зерттеулері» (соңғы сөз әдетте ағылшын тілінде «жүйелі теология» деп аударылады) атты серия аясында кітаптар жариялауға әкелді. Кейбір голланд томдары ағылшын тілінде біріктіріліп, бір томға айналғандықтан, сериядағы кітаптардың саны ағылшын тілінде 14-ке жетті. Басты еңбектердің қатарында «Мәсіхтің тұлғасы», «Мәсіхтің ісі», «Күнә туралы екі том», «Құдайдың қамқорлығы» (Герман Дойевердтің философиясына сілтеме), «Жалпы аян» (тағы да Дойевердке сілтеме) және «Құдайдың бейнесі» (әсіресе Воленховен мен Дойевердтің идеяларына жақын тұрған философтардың, ғалымдардың және теологтардың өсіп келе жатқан қозғалысын Хепптен гөрі көбірек қанағаттандырды) кіретін. Беркувердің осы ағымдағы көшбасшылығы жетекші GKN теологының ашықтығымен нығайтылды және бұл Беркувердің досы Беркхофпен бірге өз ұстанымын дамытуына септігін тигізді. Мансабының соңында ағылшын тілінде, бірақ голланд тілінде жарияланбаған «Теологияның екі жүз жылы: Жеке саяхат есебі» (Гранд-Рапидс, Мичиган: Eerdmans, 1989) еңбегінде Беркхоф, басқа көптеген философтармен, философиялық теологтармен және жүйелі теологтармен бірге Абрахам Куйпер және Беркувер сияқты бірнеше маңызды Gereformeerde тарихи тұлғаларын бағалады. Беркхоф соңғысының зерттеулерінде болжамдарға күдікпен қарағанын айтып, «жетілді болжам жасауға құштар болмауынан» зардап шеккенін атап өтті. Бірақ ол Беркувердің барлық доктриналық оқыту үшін Киелі кітап мәтіндерін мұқият түсіндіруге негізделген жүйелі теология бойынша жұмыс жасауды қалағанын, сондай-ақ Киелі кітапты түсіндірудің реформалық дәстүріне сәйкес, азамаматтарды атап көрсеткенін және теологиялық тұрғыдан Беркувер мен Беркхофтың Орта православиесімен жақын болған Дойевердпен ғана байланысқа түскенін қосты.