Кіріспе
Неміс дінтанушысы, неміс мемлекеттік хатшысы Карл Август фон Хасэ (25 тамыз 1800 – 3 қаңтар 1890) – неміс протестант дінтанушысы және шіркеу тарихшысы.
German secretary of state
Karl August von Hase (25 August 1800 – 3 January 1890) was a German Protestant theologian and church historian.
Өмірбаян
Ол Саксониядағы Штейнбахта (Пенигке жақын) дүниеге келген. Лейпциг және Эрлангенде оқыды, ал 1829 жылы Йена қаласына теология профессоры қызметіне шақырылды. 1883 жылы зейнетке шығып, барон шенін алды. Ол Дитрих Бонхоффердің ұлы атасы болды. Хаседің мақсаты – қазіргі заманғы мәдениетті тарихи христиандықпен ғылыми тұрғыдан үйлестіру еді. Бірақ ол либералды теолог болғанымен, құрғақ рационалист емес еді. Керісінше, ол рационалды принциптен өзгеше рационализмді қатты сынады, себебі ол христиандықтың тарихи маңыздылығын назарға алмады, жеке тұлғаға немқұрайлы қарады және діни сезімге тиісті құрмет көрсетпеді.
Шығармалары
Оның көзқарастары ғылыми тұрғыдан оның Evangelisch protestantische Dogmatik (1826; 6-шы басылым, 1870) еңбегінде жазылған, оның құндылығы "бір жағынан әр догмаға берілген толық және сараңдықпен таңдалған тарихи материалдарда, екінші жағынан түрлі догмалардың мәңгілік діни мағынасы талқыланатын шеберлік, сақтық және тактикалық қабілетте" (Отто Пфлидер) жатыр. Оның стиліне жақын, бірақ көбірек насихаттық сипаттағы еңбегі – Гнозис: Oder evangelische Glaubenslehre, für die gebildeten in der Gemeinde (1-ші том, 1827; 2-ші том, 1828; 3-ші том, 1829; екінші басылымы екі томдық, 1869 және 1870). Алайда, оның еңбегінің негізгі беделі шіркеу тарихына арналған Kirchengeschichte, Lehrbuch zunächst für akademische Vorlesungen (1834, 12-ші басылым, 1900; ағылшын тіліне аудармасы, 1870) еңбегімен байланысты. Оның тарихи-өмірбаяндық зерттеулері, Франц фон Ассизи (1856; екінші басылым, 1892), Катерина фон Сиена (1864; екінші басылым, 1892), Neue Propheten (Die Jungfrau von Orleans, Savonarola, Thomas Münzer) зерделі және мейірімді. Басқа еңбектері: Hutterus Redivivus, немесе евангелистік лютеран шіркеуінің ілімі (1827; 12-ші басылым, 1883), онда ол протестанттық шіркеудің ілімін Леонард Гуттер тірі болғанда қайта құрғандай етіп беруге тырысқан. Das Leben Jesu (1829; 5-ші басылым, 1865; ағылшын тіліне аудармасы, 1860); кеңейтілген түрі – Geschichte Jesu (екінші басылым, 1891). Handbuch der protestantischen Polemik gegen die Römisch katholische Kirche (1862; 7-ші басылым, 1900; ағылшын тіліне аудармасы, 1-ші том, 2-ші том, 1906). Оның өмірі туралы мәліметтерді оның Ideale und Irrtümer (1872; 5-ші басылым, 1894) және Annalen meines Lebens (1891) еңбектерінен табуға болады, ал салыстыру үшін Отто Пфлайдердің «Германиядағы теологияның Канттан кейінгі дамуы» (1890) және Фредерик Лихтенбергердің «Германия теологиясының он тоғызыншы ғасырдағы тарихы» (1889) еңбектерін қараңыз.
Hutterus Redivivus, or, doctrine of the Evangelical Lutheran Church (1827; 12th edition, 1883), a work in which he sought to present the teaching of the Protestant church in such a way as Leonhard Hutter would have reconstructed it, had he still been alive. Das Leben Jesu (1829; 5th edition, 1865; English translation, 1860); in an enlarged form, Geschichte Jesu (second edition, 1891). Handbuch der protestantischen Polemik gegen die Römisch katholische Kirche (1862; 7th edition, 1900; English translation, volume 1, volume 2, 1906). For his life, see his Ideale und Irrtümer (1872; 5th edition, 1894) and Annalen meines Lebens (1891); and for comparison — Otto Pfleiderer, "The development of theology in Germany since Kant" (1890) and Frédéric Lichtenberger, "History of German theology in the nineteenth century" (1889).