Иоганн Карл Людвиг Гизелер: Немецкая церковная история және ғылымы

Кіріспе

Неміс шіркеу тарихшысы (1792 – 1854) Иоганн Карл Людвиг Гизеллер, KH (3 наурыз 1792 – 8 шілде 1854) – протестант неміс шіркеу тарихшысы.

Өмірбаян

Ол Minden қаласына жақын Петерсхаген қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі, Георг Христоф Фридрих, дін қызметкері болған. Он жасында ол Галледегі жетімханаға түсті, одан кейін университетке қабылданды, бірақ оқуы 1813 жылдың қазан айында әскери қызметке шақырылуынан үзіліске түсті, сол кезде ол ерікті болып аңшылар полкіне тіркелді. 1815 жылы бейбітшілік орнағаннан кейін Галлеге оралды. 1817 жылы философия ғылымдары бойынша диплом алғаннан кейін Минден гимназиясының оқу ісі жөніндегі орынбасары (конректор) болды, ал 1818 жылы Клевес гимназиясының директоры болып тағайындалды. Осы жерде ол өзінің алғашқы еңбегін жариялады ("Historisch kritischer Versuch über die Entstehung u. die frühesten Schicksale der schriftlichen Evangelien"), бұл трактат жазбаша Евангелияның пайда болуына қатысты кейінгі зерттеулерге елеулі әсер етті. 1819 жылы Гизелер жаңадан ашылған Бонн университетінің теология профессоры болып тағайындалды, онда шіркеу тарихы бойынша лекция оқығаннан басқа, Эрнст Фридрих Карл Розенмюллердің "Реперториумында", К.Ф. Штеудлин мен Г.Г. Чирнердің "Архивінде" және түрлі университет "бағдарламаларында" осы тақырып бойынша маңызды жарияланымдар жасады. Оның белгілі "Шіркеу тарихы" еңбегінің бірінші томының бірінші бөлігі 1824 жылы жарық көрді. 1831 жылы Геттингенде Г.Ж. Планктың орнына тағайындалды. Ол шіркеу тарихы, догма тарихы және догматикалық теологиядан лекция оқыды. 1837 жылы ол консистория кеңесі болып тағайындалды, одан кейін Корольдік Гелф орденінің рыцары атанды. "Kirchengeschichte" еңбегінің бесінші томы, 1814 жылдан кейінгі кезеңді қамтиды, ал "Dogmengeschichte", кейде "Шіркеу тарихының" алтыншы томы деп есептеледі, 1855 жылы Э.Р. Редепеннинг (1810–1883) жариялады, ал төртінші томы 1857 жылы жарық көрді. Карл Хасеге қарағанда стиль жағынан аспаптық емес, Август Неандердің шіркеу өмірін билейтін рухани күштерге терең және сезімтал түсінік бермейді, бірақ ол осы және басқа да замандастарынан ақпараттың толықтығы мен дәлдігімен ерекшеленеді. Оның "Lehrbuch der Kirchengeschichte" кітабында бастапқы көздерге көптеген сілтемелер бар, бұл студенттер үшін өте құнды: "Гизелер әр дәуірдің өзінің тілімен сөйлеуін қалады, өйткені тек осылай ғана оның идеяларының ерекшелігін толыққанды бағалауға болады" (Отто Пфлейдер, Теологияның дамуы, 284-бет).

He was born at Petershagen, near Minden, where his father, Georg Christof Friedrich, was preacher. In his tenth year he entered the orphanage at Halle, from which he duly passed to the university, his studies being interrupted in October 1813 by a period of military service, during which he was enrolled as a volunteer in a regiment of chasseurs. On the conclusion of peace (1815) he returned to Halle, and, having in 1817 taken his degree in philosophy, he became assistant head (Conrector) of the Minden gymnasium, and in 1818 was appointed director of the gymnasium at Cleves. Here he published his earliest work (Historisch kritischer Versuch über die Entstehung u. die frühesten Schicksale der schriftlichen Evangelien), a treatise which had considerable influence on subsequent investigations as to the origin of the gospels. In 1819 Gieseler was appointed a professor ordinarius in theology in the newly founded University of Bonn, where, besides lecturing on church history, he made important contributions to the literature of that subject in Ernst Friedrich Karl Rosenmüller's Repertorium, KF Stäudlin and HG Tschirner's Archiv, and in various university "programs." The first part of the first volume of his well known Church History appeared in 1824. In 1831 he accepted a call to Göttingen as successor to GJ Planck. He lectured on church history, the history of dogma, and dogmatic theology. In 1837 he was appointed a Consistorialrath, and shortly afterwards was created a knight of the Royal Guelphic Order. The fifth volume of the Kirchengeschichte, embracing the period subsequent to 1814, and Dogmengeschichte, sometimes regarded as a sixth volume of the Church History, were published posthumously in 1855 by ER Redepenning (1810–1883), followed finally by the fourth in 1857. Less vivid and picturesque in style than Karl Hase, lacking August Neander's deep and sympathetic insight into the more spiritual forces by which church life is pervaded, he excels these and all other contemporaries in the fulness and accuracy of his information. His Lehrbuch der Kirchengeschichte, with its copious references to original authorities, is of great value to the student: "Gieseler wished that each age should speak for itself, since only by this means can the peculiarity of its ideas be fully appreciated." (Otto Pfleiderer, Development of Theology, p. 284).