Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Павлодар облысының орталығы, Қазақстан
Capital city of Pavlodar Region, Kazakhstan
Павлодар ( ; Lang ru) – Қазақстанның солтүстік-шығысындағы қала және Павлодар облысының орталығы. Ол республика астанасы Астанадан солтүстік-шығысқа қарай және Ресейдің Омск қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай Ертіс өзені бойында орналасқан. 2010 жылы қаланың халқы 331 710 адамды құрады. Павлодар халқының көп бөлігі этникалық қазақтар мен орыстардан тұрады, сонымен қатар украиндықтар, немістер және татарлар да бар. Қалаға Павлодар әуежайы қызмет көрсетеді.
Pavlodar ( ; Lang ru) is a city in northeastern Kazakhstan and the capital of Pavlodar Region. It is located northeast of the national capital Astana and southeast of the Russian city of Omsk along the Irtysh River. In 2010, the city had a population of 331,710. The population of Pavlodar is composed predominantly of ethnic Kazakhs and Russians, with significant Ukrainian, German and Tatar minorities. The city is served by Pavlodar Airport.
Тарих
Солтүстік Қазақстанның ең көне қалаларының бірі – Павлодар қаласы 9 ғасырда хақан Кимак пен Имакия елді мекендері ретінде құрылған. Бұл елді мекендер Кімек-қыпшақ конфедерациясының астаналары болған. 1720 жылы Коряковский бекінісі Ресей империясының шептік бекеті ретінде салынды. Елді мекен аймақтағы маңызды тұз көздерін бақылауды орнату үшін құрылды. 1861 жылы елді мекен Павлодар деп аталды және қала мәртебесі алды. Павлодардың маңыздылығы, қала халқы салыстырмалы түрде аз болса да, онда дамыған ауыл шаруашылығы және тұз өндіру өнеркәсібіне байланысты болды. 1897 жылы Павлодарда шамамен 8 мың адам тұрды. Павлодар атауы «Пауылдің сыйы» деген мағынаны білдіреді және Ресейдің ұлы князі Пауыл Александровичтің туғанына орай таңдалды. 1955 жылдан кейін Кеңес үкіметінің «Тың жерлерді игеру» науқаны қазіргі Павлодардың қарқынды өсуіне және дамуына түрткі болды. Аталған бағдарлама аясында Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен келген көптеген жас жігіттер мен қыздар қалаға көшірілді, өнеркәсіптік және коммерциялық белсенділік күшейді. 1960 жылдардың ортасынан бастап Павлодар қаласында орналасқан қару-жарақ өндіруші ірі зауыс арқасында Қазақ КСР-і мен Кеңес Одағының маңызды өнеркәсіптік орталығына айналды. 2020 жылдың 1 сәуірінде COVID-19 індетінің таралуын тежеу мақсатында қала карантинге алынды.
One of the oldest cities in northern Kazakhstan, Pavlodar was founded in the 9th century as the settlements of Khakan Kimak and Imakia, the capitals of the Kimek–Kipchak confederation. Koryakovsky fort was founded in 1720 as an Imperial Russian outpost. The settlement was created to establish control over the region's salt lakes, an important source of valuable salt. In 1861 the settlement was renamed Pavlodar and incorporated as a town. Pavlodar's significance was due in large measure to the substantial agricultural and salt producing industries that had developed there despite the town's relatively small population. Pavlodar's population numbered only about 8,000 in 1897. The name Pavlodar means The Gift of Paul, and was chosen to commemorate the birth of the Grand Duke Paul Alexandrovich of Russia. After 1955, the Soviet Government's Virgin Lands Campaign provided the impetus for the rapid growth and development of modern Pavlodar. Under the program, large numbers of young men and women from throughout the Soviet Union were relocated to the city; industrial and commercial activity was increased; and from the mid 1960s on, Pavlodar grew to become a major industrial centre of both the Kazakh SSR and of the Soviet Union because of a major arms and armour manufacturing facility located in the city. On April 1, 2020, the city was subject to quarantine in an attempt to slow the spread of COVID 19.
Климат
Павлодарда жылы, ылғалды континенталды климат басым, ол ыстық жазғы климатқа жақын (Кёппен Dfb, бірақ Dfa-дан жарты градусқа төмен), ұзақ, суық қыстар мен ыстық жаздармен сипатталады. Қаңтар айының орташа температурасы алшақтықтармен бірге шілдеде температура орташа жылдық жауын-шашын мөлшері құрайды.
Pavlodar has a warm summer humid continental climate that borders on the hot summer one (Köppen Dfb but only ½ a degree below Dfa) with long, cold winters and hot summers. The average temperature in January is with absolute observed lows reaching In July the temperature averages Yearly precipitation amounts to .
Экономика
Жергілікті ең ірі өнеркәсіп салалары – алюминий, өнеркәсіптік химия және ауыл шаруашылығы техникасы. Мұнай өңдеу зауыты 1978 жылы құрылысын аяқтады. 2012 жылы поляк құрама вагондары өндірушісі Pesa Bydgoszcz Павлодар қаласының өндірістен 100-ге дейін жаңа трамвайлар сатып алу жоспарларымен байланысты, қалада трамвай құрастыру зауытын салу ниетін жариялады, бұл қаланың ескірген қоғамдық көлік инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған. "Ромат" фармацевтикалық компаниясы Павлодарда орналасқан.
The largest local industries are aluminum, industrial chemicals, and farm machinery. An oil refinery was completed in 1978. In 2012 Polish rolling stock manufacturer Pesa Bydgoszcz announced its intentions to build a tram assembly plant in Pavlodar in conjunction with the city's plans to buy up to 100 new trams from the manufacturer to shore up its aging public transport infrastructure. The pharmaceutical company Romat is based in Pavlodar.
Спорт
"Иртыш" футбол клубы – Павлодар қаласының Орталық стадионында орналасқан қазақстандық футбол клубы. Бұрын Павлодарда орналасқан тағы бір белгілі клуб, "Энергетик" футбол клубы, кейін Екібастұзға көшіп кетті. Павлодар шахмат федерациясы жиі қалалық жарыстар ұйымдастырады, мысалы, "Павлодар Ашық 2007" және "Павлодар облыстық кубогы" – жылдам шахмат жарысы. ФИДЕ шеберлері мен гроссмейстерлері, оның ішінде Ринат Жұмабаев, Павел Коцур, Юрий Никитин, Владимир Гребенщиков және Елена Анкудинова, бұл іс-шараларға тұрақты қатысады. "Ертіс" хоккей командасы Нұр-Сұлтан мұз сарайында (2 800 орындық) ойнайды. Павлодарлық хоккейшілер 2012/2013, 2013/2014 және 2014/2015 маусымдарында үш рет қатарынан Қазақстан чемпионы атанды.
FC Irtysh was a Kazakh football club based at the Central Stadium in Pavlodar. Another notable club formerly based in Pavlodar, FC Energetik, has since relocated to Ekibastuz. The Chess Federation of Pavlodar organizes frequent citywide competitions such as «Pavlodar Open 2007» and «The Pavlodar Regional Cup», a fast chess competition. Several FIDE masters, and grandmasters including Rinat Zhumabayev, Pavel Kotsur, Yuri Nikitin Vladimir Grebenshikov, and Yelena Ankudinova, participate regularly in the events. Ice hockey team Irtysh play in Nur Sultan Ice Palace (capacity 2, 800). Pavlodar hockey players were the champions of Kazakhstan three times in the row in the seasons 2012/2013, 2013/2014 and 2014/2015.
Трамвай
Павлодарда 89 шақырымдық трамвай желісі бар, ол 1965 жылы іске қосылды және 2012 жылғы мәліметтер бойынша 20 тұрақты және 3 арнайы бағыттан тұрды. Бұл желі жергілікті қоғамдық көлік нарығының 60 пайызын құрайды. Дегенмен, 115 трамвайдан тұратын паркі, поляк өндірушісі PESA SA компаниясы жергілікті түрде шығаратын 100 жаңа трамваймен ауыстырылатын болады.
Pavlodar has an 89 km streetcar (tram) network, which began service in 1965 with, as of 2012, 20 regular and 3 special routes. The network has a 60% share of the local public transport market. However, its fleet of 115 trams is due to be replaced by 100 new trams produced locally by Polish manufacturer PESA SA.
Өзен порты
Қазіргі уақытта Павлодар өзен порты АҚ – жүк транзитімен, өзен құмының өндірілуі мен сатуымен айналысатын, ұсақталған тас, көмір сататын және тасымалдайтын, сондай-ақ гидрологиялық нысандарды тазалау жұмыстарын жүзеге асыратын ірі көлік-өнеркәсіптік кәсіпорын. Павлодар өзен порты АҚ Ертіс өзеніндегі ең белсенді порттардың бірі. Павлодардың қазіргі заманғы өзен порты жобасы 1955 жылы КСРО Өзен флоты министрлігінің тапсырмасымен "Гипроречтранс" жобалау институтында жасалған. 1965 жылдан бастап, Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен бұрынғы Павлодар айлағы Павлодар өзен порты деп атау өзгертілді. Осы сәттен бастап Павлодарда заманауи жүк тиеу-түсіру жабдықтарымен жабдықталған өзен порты жұмыс істеп келеді. 1980 жылдардың ортасына қарай Павлодар өзен порты ірі жүк тасымалдау орталығына айналды. Ол кезде Павлодар өзен порты жүк көлемі бойынша КСРО-ның қырық өзен порты ішінде бірінші орынды иеленді. Осы кезеңде жылына шамамен 6,5 миллион тоннаға жуық түрлі жүк тасымалданды. 2001 жылдан бері Павлодар өзен порты АҚ жекеменшік кәсіпорын болып табылады.
Currently, Pavlodar River Port JSC is operating — a large transport and industrial enterprise engaged in cargo transit, extraction and sale of river sand, sells and transports crushed stone, coal, performs work on cleaning hydrological facilities. Pavlodar River Port JSC is one of the active ports on the Irtysh River. The project of the modern Pavlodar river port was developed in 1955 by the design institute "Giprorechtrans" on the instructions of the Ministry of the River Fleet of the USSR. Since 1965, the former wharf of Pavlodar, by the decree of the Council of Ministers of the Kazakh SSR, was renamed the Pavlodar River Port. Since that moment, a river port equipped with the latest transshipment equipment has been functioning in Pavlodar. By the mid 1980s, the Pavlodar River Port had become the largest transshipment hub. At that time, the Pavlodar River Port was in first place among forty river ports of the Soviet Union in terms of cargo transshipment volumes. During this period, on average, about 6.5 million tons of various cargoes were transported per year. Since 2001, Pavlodar River Port JSC has been a private enterprise.
Автобустар қызметі
Қалада 21 автобус маршруты және 13 шағын автобус (маршрутка) маршруты бар.
There are 21 bus routes and 13 minibus (marshrutka) routes in the city.