Кіріспе

1910 жылдары енгізілген антибиотикалық препарат.

Арсфенамин алғаш рет 1907 жылы Пол Эрлихтің зертханасында Альфред Бертхайм синтездеді. Бұл қосылыстың антисифилиттік белсенділігі 1909 жылы Сахачиро Хата жүздеген жаңа синтезделген органикалық арсен қосылыстарын зерттеу барысында анықталды. Эрлих көптеген қосылыстарды тексеру арқылы, адамға зиян келтірмей, микробтарға қарсы әсер ететін дәрі табуға болатынын болжаған. Эрлихтің командасы қауіпті улы препарат атоксилдің химиялық туындыларының арасында мұндай "сиқырлы оқ" іздеуді бастады. Арсфенамин сифилис ауруын емдеу үшін қолданылды, себебі ол сифилистің қоздырғышы – Treponema pallidum спирохетасына уытты келеді. Арсфенамин бастапқыда "606" деп аталды, өйткені ол сынақ үшін синтезделген қосылыстардың алтыншы тобының алтыншысы болды; ол 1910 жылы Hoechst AG компаниясымен "Salvarsan" саудалық атауымен сатылды. Salvarsan – тұңғыш органикалық антисифилитик, бұл бұрын қолданылған сынаптың органикалық емес қосылыстарынан үлкен жетістік болды. Ол сары, кристалды, ылғалды ұнтақ түрінде таратылды және ауада өте тұрақсыз болды. Бұл препаратты бірнеше жүз миллилитр дистилленген, стерильді суға ерітіп, ауамен минималды байланыста қалдыру арқылы инъекцияға жарамды ерітінді дайындауды қиындатты. Salvarsan-ға байланысты туындаған кейбір жанама әсерлер, соның ішінде бөртпе, бауыр зақымдануы және өмір мен мүшелерге қауіп төндіру, дұрыс емес қолданумен байланысты деп есептелді. Бұл Эрлихті, тәжірибелерді стандарттауға тырысқан адамды, былай деп айтуға итерді: "Лабораториядан науқастың жанына қадам басу өте қиын және қауіпті". Эрлихтің зертханасын қорғағаннан кейін Хата Жапонияда жаңа дәрілерді зерттеуді жалғастырды.

Құрылымы

Салварсанның құрамында азобензолдағы N=N байланысына ұқсас As=As қос байланысы бар деген болжам көптен бері қалыптасқан. Алайда, 2005 жылы жүргізілген кең ауқымды массалық спектрометриялық талдау Салварсандағы мырыш-мырыш байланыстарының қос емес, жалғыз байланыстар екенін көрсетті. RAs=AsR молекулаларынан, яғни (RAs)2 түрінде болуы күділенген Салварсан, шындығында цикло(RAs)3 және цикло(RAs)5 түрлерінің қоспасынан тұрады, мұнда R – 3-амино-4-гидроксифенил тобы. Николсонның сөзіне сәйкес, бұл циклдік түрлер баяу түрде RAs(OH)2 окисденген түрін бөліп шығарады, ол Салварсанның сифилиске қарсы қасиеттеріне жауапты болуы мүмкін.