Кіріспе
Киевтегі мемлекеттік университет – Киевтегі Тарас Шевченко атындағы ұлттық университеті (Київський національний університет імені Тараса Шевченка; Киев университеті, Шевченко университеті немесе KNU) – Украинаның Киев қаласында орналасқан мемлекеттік университет. Бұл университет Украинадағы Львов және Харьков университеттерінен кейінгі үшінші ескі университет. Оның құрамына 15 факультет және бес институт кіреді. Университет 1834 жылы Ресей императоры Николай I Киев императорлық Санкт-Владимир университеті ретінде құрған; содан бері бірнеше рет атауын өзгерткен. Кеңес Одағы кезеңінде Киев мемлекеттік университеті Мәскеу мемлекеттік университеті мен Ленинград мемлекеттік университетімен қатар КСРО-ның үздік үш университетінің бірі болды. Көптеген рейтингтерде Украинаның ең үздік университеті деп саналады. Оның түлектерінің арасында Микола Лысенко, Николай Банге, Михайло Драгоманов, Михайло Грушевский, Николай Бердяев, Михаил Булгаков, Иван Шмальгаузен, Теодосий Добжанский, Вячеслав Чорновил және Леонид Кравчук есімдері бар. Университет саяси себептермен білім беру қызметінен шеттетілген, бірақ университет үшін далалық зерттеуші ретінде жұмыс істеген Тарас Шевченконың құрметіне аталған.
The Taras Shevchenko National University of Kyiv (Київський національний університет імені Тараса Шевченка; also known as Kyiv University, Shevchenko University, or KNU) is a public university in Kyiv, Ukraine. The university is the third oldest university in Ukraine after the University of Lviv and the University of Kharkiv. Its structure consists of 15 faculties and five institutes. The university was founded in 1834 by Nicholas I of Russia as the Saint Vladimir Imperial University of Kiev; it has since changed its name several times. During the Soviet Union era, Kiev State University was one of the top three universities in the USSR, along with Moscow State University and Leningrad State University. It is ranked as the best university in Ukraine in many rankings. Its alumni include Mykola Lysenko, Nikolay Bunge, Mykhailo Drahomanov, Mykhailo Hrushevskyi, Nikolai Berdyaev, Mikhail Bulgakov, Ivan Schmalhausen, Theodosius Dobzhansky, Viacheslav Chornovil, and Leonid Kravchuk. The university is named after Taras Shevchenko, who was banned from educational activities for political reasons, but worked for the university as a field researcher.
Бүгінгі университет
Тарас Шевченко университеті украин әдебиеті мен өнерінің көрнекті тұлғасы Тарас Шевченконың есімімен аталады. Университет көптеген білім салалары бойынша мамандар даярлайды және ғылыми зерттеулер жүргізеді. Ол Украинадағы ең беделді университет және озық білім беру мен прогрессивті ой-пікірдің маңызды орталығы болып саналады. Ол басқа украин білім беру мекемелерімен салыстырғанда көбірек факультеттер мен кафедралардан тұрады және көптеген академиялық салалар бойынша мамандарды даярлайды. Университет – білім мен ғылымның ірі орталығы және маңызды мәдени орталық. Студенттердің саны шамамен 30 000-ға жуық. 1834 жылы университеттегі бірінші 62 студент екі кафедрасы бар Философия факультетінде оқуға қабылданды: Тарих және филология кафедрасы мен Физика және математика кафедрасы. 1835 және 1847 жылдары бастапқы факультеттерге Заң факультеті мен Медицина факультеті қосылды. Кейіннен Философия факультеті екі жеке факультетке бөлінді: Тарих және филология факультеті мен Табиғаттану факультеті. 1920 жылдарға дейін факультеттер саны көбейген жоқ. Басты ғимараттың қабырғалары қызыл түспен, ал бағаналарының үсті мен асты қара түспен боялған. Украина композиторы Микола Леонтовичтің "Шчедрик" шығармасының тұңғыш орындалуы 1916 жылдың 26 желтоқсанында Киев университетінде, Александр Кошицтің жетекшілігімен университет хоры арқылы таныстырылды.
Михайло Драгоманов университеті (19201932)
1920 жылы Санкт-Владимир университеті Михайло Драгоманов университеті деп қайта аталды.
Тарас Шевченко университеті (1939 жылдан бастап)
1939 жылы Санкт-Владимир университеті 1845-1846 жылдар аралығында университетте қысқа уақыт жұмыс істеген украиндық ұлттық ақын Тарас Шевченконың есімімен аталды. Неміс-совет соғысы кезінде университет Қазақстандағы Қызылорда қаласына эвакуацияланды, онда Харьков Ұлттық университетімен бірігіп, Біріккен Украина мемлекеттік университеті құрылды. 1943 жылы Киев азат етілгеннен кейін университет Киевке қайта оралды. Студенттер мен оқытушылар гуманитарлық және химия ғимараттарын қайта жаңартып, 15 қаңтар 1944 жылы жоғары курс студенттері үшін сабақтар қайта басталды, ал бірінші курс студенттері 1 ақпаннан сабаққа қатыса бастады. 1960 жылдан бері, алғашқы шетелдік студенттер қабылданғаннан бастап, Тарас Шевченко университетінде 120 елден 20 000-нан астам жоғары білікті маман даярланды. Тарас Шевченко университетінің алғашқы шетелдік студенттері Куба, Гвинея, Индонезия, Гана, Того, Нигерия, Камерун, Бенин, Занзибар, Йемен, Алжир және Ауғанстаннан келді. Олар өз елдерінде дәрігерлер, инженерлер, ауыл шаруашылығы мамандары, дипломаттар, экономистер және мемлекеттік қайраткерлер болып қызмет етті. Кеңес кезеңінде Тарас Шевченко университеті бір Ленин орденімен (1959) және бір Қазан революциясы орденімен (1984) марапатталды. Сонымен қатар, 2002 жылы 4868 Кнушевия астероиды Киев Тарас Шевченко университетінің құрметіне аталды.
Университеттер рейтингісі
2014 және 2017 жылдар аралығында университет QS World University Rankings бойынша әлемнің үздік 650 университетінің ішінде болды. 2009 жылы «Деловой» журналы Тарас Шевченко университетін Украинадағы ең жақсы университет деп таныды, ол көптеген академиялық салаларда ұлттық деңгейде ең күштісі болды. Compas жүргізген Украинадағы 228 университет арасындағы тәуелсіз рейтингі бойынша Тарас Шевченко университеті Украина еңбек нарығына түлектерінің сай келуі тұрғысынан бірінші орынды иеленді. Scopus (2009) мәліметтеріне сәйкес, Тарас Шевченко университеті Украинадағы кез келген университеттен гылыми мақалалардың ең көп көлемін шығарады және жалпы мақалаларға сілтемелер саны бойынша ең көп зерттеу өнімдерін өндіруші болып табылады. Университет Webometrics әлемдік университеттерінің рейтингісінде (2010) әлем бойынша 8000 университеттің ішінде 1110-шы орында, Орталық және Шығыс Еуропаның үздік 100 университетінің 63-і және Украинадағы жетекші академиялық мекеме ретінде көрсетілген.
Кампус
Университет алғаш құрылғанда Печерск қаласындағы жеке бөлмелерде орналасқан және Әулие Владимирдің есімімен аталыпты. Қазір негізгі ғимаратты (1837–1842 жылдары сәулетші В. И. Беретти салған) Володимирська көшесі, 60 мекенжайында табуға болады, ал бірқатар гуманитарлық факультеттер 14 Шевченко бульвары, 14 мекенжайында орналасқан (бұрынғы Бірінші Киев гимназиясы). Сонымен қатар, Академик Глушков даңғылында (6-ғимарат, 1954–1970 жылдары салынған) және Васильківська көшесінде (№90 ғимаратта кітапхана орналасқан, 1939 жылы салынған) факультеттер бар. Университет әкімшілігі Володимирська көшесінің 58–64 үйлерінде орналасқан.
Қызыл университет ғимараты
1837-1843 жылдары салынған бұл ғимарат орыс классицизмі стилінде, итальяндық тегі бар орыс сәулетшісі Винсент И. Береттидің жобасы бойынша тұрғызылған. Ғимарат ішкі ауланы қоршап тұрған үлкен шаршы пішіндес; негізгі фасадының ұзындығы 145,68 метрді құрайды. Ғимараттың қабырғалары қан қызыл түске боялған, ал портиктің бағаналарының капительдері мен негіздері қара түске боялған, бұл 1782 жылы құрылған Санкт-Владимир орденінің лентасының түстерімен сәйкес келеді, себебі Киев университеті бұл орденнің атын иеленген. Орденнің "Пайда, құрмет және даңқ" (Pol'za Chest' i Slava) ұраны кейіннен Киев университетінің де ұраны болды. Жергілікті экскурсоводтар кейде патша Николай I-нің Бірінші дүниежүзілік соғысы кезінде студенттердің әскери шақыруына наразылық білдіргеніне жауап ретінде, негізгі ғимаратты қызыл түске бояуға бұйрық бергенін, осылай украин сарбаздарының төккен қанын еске түсіргенін айтады. Алайда, бұл аңыз тарихи фактіге сай келмейді, өйткені ғимарат 1842 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін қызыл түске боялған. Ресей императоры Николай I (1825–1855) Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914–1918) басталар алдында қайтыс болды. Жота басына салынған бұл ғимарат 19 ғасырда Киевтің архитектуралық келбетіне зор әсер еткен.
Ботаникалық бақтар
Университеттің А. В. Фомин атындағы ботаникалық бақшасы (академик Александр В. Фоминнің есімімен аталған, 1869–1935) 1839 жылы құрылған және сәулетші В. Беретти мен ботаник Р. Е. Траутфеттер жоспарлаған. Бақтың жалпы ауданы шамамен 5,22 гектарды құрайды; онда 10 000-нан астам түр, форма және өсімдіктердің әртүрлілігі бар. 1977 жылы қайта жаңартылған бақтың жылыжайының биіктігі шамамен 33 метрді құрайды және ол әлемдегі ең үлкен жылыжай болып табылады. Университеттің алғашқы оранжереясы 1846–1849 жылдары тропикалық және субтропикалық өсімдіктер жинағы үшін салынған; қазіргі таңда оның жинағында екі мыңнан астам экспонат бар және ол Еуропадағы ең ірі жинақтардың бірі болып есептеледі. Бақтар қала орталығындағы кампуста, қызыл ғимараттың артында орналасқан; ең жақын метро станциясы – Universytet.
Сары ғимарат және Максимович кітапханасы
Гуманитарлық ғимарат немесе университеттің "сары" ғимараты 14 Шевченко бульварында орналасқан. 1850–1852 жылдары салынған бұл ғимарат классикалық стильде сәулетші Александр Викентьевич Беретти (1816–95) жобалаған, ол бас ("қызыл") ғимаратты салған В. Береттидің ұлы болған. Ғимарат бастапқыда Бірінші гимназияға тиесілі болған (М. Берлин мен М. Костомаров оқытқан, сондай-ақ суретшілер Николай Ге мен В. Левандовский, тарихшы М. Закревский, экономист М. Бунге, ақын М. Гербель, мүсінші П. Изабелла, жазушылар Булгаков пен К. Паустовский және болашақ академиктер Е. Тарле, А. Богомолец және А. Луначарский оқыған). 1919 жылы Украина Ғылым академиясының тұңғыш президенті академик Вернадский ғимараттың бір бөлігінде орналасқан. 1959 жылдан бері ғимарат Киев Ұлттық университетінің құрамына кіреді. Максимович кітапханасы (Володимирская көшесі, 58), 1939–1940 жылдары архитекторлар В. А. Осмака мен П. Алошин жобалаған неоклассикалық ғимарат, бұрын университеттің гуманитарлық ғимараты ретінде салынған. Қазіргі уақытта кітапханада шамамен 3,5 миллион кітап бар, бұл оны Украинадағы ең ірі ғылыми кітапханаға айналдырады. Максимович кітапханасы – Украина Ұлттық кітапханасының №1 бөлімшесімен (Володимирская көшесі, 62) бірге, сол архитекторлардың 1929–1930 жылдары жобалаған және университеттің негізгі ("қызыл") ғимаратымен бірге бүгінгі таңда Киевтің маңызды және әсерлі сәулет ансамблінің және негізгі сәулет ескерткіштерінің бірі болып саналады.
Сәулет
1960 жылдары Киев Ұлттық Университетінің факультеттер санының күрт өсуіне байланысты, оған қосымша кеңістік қажет болды. Осы мақсатта, университет үшін жаңа ғимараттар кешенін салу Киевтің оңтүстік-батыс шетінде басталды (Украинаның Ұлттық көрме орталығының қарсы бетінде). Аталған жобаның авторлары архитекторлар В. И. Ладный, М. П. Будыловский, В. И. Коломиец және инженер В. Я. Дризо болды. Kyivproect архитекторлары О. Носенко, И. Шпара, Ю. Духовичный, О. Клищук және И. Виг жасаған Халықаралық қатынастар институты мен Журналистика институтының 36 Мельников көшесіндегі ортақ ғимараты 1995 жылы Украинаның сәулет өнері саласындағы Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды.
Астрономиялық обсерватория
Киев Ұлттық университетінің астрономиялық обсерваториясы Обсерватория көшесі, 3-үйде орналасқан. 1845 жылы құрылған бұл обсерваторияны бастапқыда университеттің бас ғимаратына орналастыру жоспарланған (бұл туралы қызыл ғимараттың сақталған сәулеттік жобалары куәлік етеді), бірақ кейіннен обсерватория үшін жеке ғимарат салу туралы шешім қабылданды. Бұл жұмыс қайтадан Винсент Береттің міндетіне жүктелді, ол ғимаратты 1841–1845 жылдары салып, 1845 жылдың 7 ақпанында ресми түрде ашты.