Кіріспе

Львов политехникалық ұлттық университеті – Украинаның Львов қаласындағы мемлекеттік университет. Ол 1816 жылы негізі салынған.

Тарих

Львов политехникалық ұлттық университетінің тарихы Австрия империясы кезінде басталады және Екінші Польша Республикасы, нацистік Германияның оккупациясы, Кеңес Одағы және тәуелсіз Украина арқылы жалғасады. 1816 жылдың 7 наурызында Лембергте (Львов) Императорлық Корольдік мектеп ашылды. Жаңадан енгізілген жергілікті өнеркәсіптік салық есебінен техникалық мектеп құрылды. Императорлық Корольдік мектептің оқу бағдарламасында негізгі назар табиғи-математикалық цикл, сурет салу, сызу және жаңа заманауи тілдерді оқу пәндеріне берілді. Оқу процесі жергілікті талаптарға бейімделген неміс білім беру бағдарламаларына негізделді. Жаңа құрылған мектеп сол кездегі Пьекарская көшесіндегі (қазіргі Вирменска) 20-шы үйдің әдемі ғимаратында орналасқан. 1825 жылы Австрия императоры Франц I-нің Патшалық жарлығына сәйкес үш деңгейлі Императорлық Корольдік мектеп Львовтегі Императорлық Корольдік Техникалық ғылымдар және сауда мектебіне қайта ұйымдастырылды. 1835 жылы Техникалық ғылымдар мен сауда мектебі Львовтегі Императорлық Корольдік сауда академиясына айналды. 1841 жылы осы жерде техникалық факультет ашылды. 1844 жылы Даровскийдің үйінде, қазіргі Армян көшесіндегі 2-ші үйінде Львовте Императорлық Корольдік Техникалық академия техникалық және сауда бөлімдерімен (факультеттерімен) ашылды. Бұл Еуропадағы алғашқы академиялық техникалық мектептердің бірі және Украинадағы тұңғыш мектеп болды. 1877 жылы жаңа оқу жылының басында, жаңа ректор Джулиан Захариевичтің басшылығымен академияның жаңа ғимаратының құрылысы басталды (қазіргі Степан Бандера көшесінде). Джулиан Захариевич талантты сәулетші де болды және бұл ғимаратты 1820 жылдардағы Венадағы Техникалық университет және химиялық зертхана үлгісінде жобалады. Сонымен қатар, академия Политехникалық мектеп деп аталып, Австро-Венгрия империясының академиялық мектептеріне қосылды. 1912 жылдың 10 шілдесінде Мария Склодовская-Кюри Львов политехникалық мектебінде лекция оқыды және сол күні техникалық ғылымдардың құрметті докторы атағын алды. Оның есімі Львов политехникалық университетінің құрметті докторларының тізіміне енгізілді. 1921 жылдан бастап оқу орны "Politechnika Lwowska" деп, ал 1939 жылдан бастап Львов политехникалық институты деп аталды. 1993 жылдың маусым айында, 150 жылдық мерекесіне бір жыл қалғанда, Львов политехникалық институты ең жоғары – төртінші деңгейлі аккредиттеуге ие болып, университет мәртебесін және "Львов политехникалық" мемлекеттік университеті атамын алды. 2000 жылы политехникалық институт ұлттық университет мәртебесін алды. 2009 жылдың 8 шілдесінде Украина Министрлер Кабинетінің отырысында "Львов политехникалық" ұлттық университетіне өзін-өзі басқаратын ғылыми ұлттық жоғары оқу орны мәртебесі берілді. 2017 жылдың қазан айында Львов политехникалық ұлттық университетінде Tech StartUp School Business Innovation Center ресми түрде ашылды. Оның мақсаты – стартаптар мен инновацияларды қолдау, сондай-ақ студенттерге бизнес-менторлық бағдарламаларын ұсыну. 2018 жылдың мамыр айында Львов IT кластерінің қолдауымен студенттерге арналған IoT зертханасы құрылды.

Австрия империясы

1817 жылы Австрия империясы Лембергте техникалық және коммерциялық мектептерге бөлінген орта техникалық мектеп ашты. Дегенмен, техникалық академияға ресми өзгеру 1844 жылы басталды, бұл туралы төмендегі уақыт жолында көрсетілген: 4 қараша 1844 жылы мектеп Техникалық академия Лембергке дейін жаңартылды. Оның алғашқы директоры – австриялық Флориан Шиндлер, бұрынғы Брюнь (Брно) техникалық колледжінің директоры. Ғимарат Вирменская және Театральная көшелерінің қиылысындағы Даровский ғимаратында орналасқан. Мектепте техникалық және коммерциялық екі факультет болды. Оқу үш жылға созылды. 1848 жылдың 1 қарашасында: 1848 жылғы төңкеріс кезінде генерал Вильгельм Хаммерштейннің австриялық артиллериясы қала орталығын атқылады. Техникалық академия ғимараты өртеніп кетті. Лекциялар қалалық әкімшілік ғимаратының (3-қабатта) ішінде өткізіліп, 1850 жылға дейін сонда жалғасты. 1850 жылдың 4 желтоқсанында жаңадан қалпына келтірілген ғимаратта оқу қайта басталды. 1851 жылы техникалық академияда 220 студент болды, оның ішінде 98 поляк, 50 еврей, 48 неміс, 19 украин/русин, 4 чех және 2 венгр. Сол жылы профессор Вавржинец Змурко (Вена политехникалық институтының түлегі) мектеп тарихындағы алғашқы поляк ретінде математика факультетінің директоры болды. Змурко Львов математика мектебінің негізін қалаушысы саналады. 1852/1853 жылдары: Йозеф Вайзер ұсынған академияны қайта ұйымдастыру басталды. Ол академияның екі деңгейлі білім беру жүйесімен Париж политехникалық институтының үлгісін алғанын қалады. 1857–1868 жылдары: Рудольф Гюнсберг химияның ассистенті және технологиялық химияның ассистент-профессоры болды. 1870 жылы: Австрия императоры Франц Иосиф I-нің жарлығымен мектептің ресми тілі ретінде поляк тілі бекітілді. Поляк тілін жетік білмейтін көптеген профессорлар политехникалық институтты тастап кетті. 1872 жылы: Діни істер және білім министрлігі химиялық технологияларды оқытуға рұқсат берді. Рудольф Гюнсберг қолданбалы химияның толыққанды профессоры болып жұмыс істеді. 1872 жылдың 12 наурызында физика профессоры Феликс Стрзелецки алғашқы ректор болып сайланды. 1 сәуір 1874 – 1877 жылдың қазаны: Академия жаңа оқу ғимараттарын салуға рұқсат алды. Құрылысқа бақылаушы болып Джулиан Захариевич сайланды. Ол ғимараттың фасады Мюнхен политехникалық институтының ғимаратына ұқсас болуын бұйырды. 1877 жылдың 7 қазанында: Австро-Венгрия империясы аумағындағы алғашқы телефондық әңгіме өтті, содан кейін доктор Роман Гостковский лекция оқыды. Телефон желісі негізгі ғимараттың жиналыс залын Техникалық химия факультетінің үй-жайларымен байланыстырды. 1877 жылдың 15 қарашасында: жаңа ректор – архитектура профессоры Джулиан Захариевичтің тағайындалуы болды. Сол күні жаңадан салынған мектеп ғимараты үш Львов архиепискобы – рим-католик, грек-католик және армян-католик тарапынан қасиеттіленді, ал Галиция губернаторы Альфред Потоцкий куә болды. 1877 жылы Техникалық академия Политехникалық мектеп (Technische Hochschule) болып қайта аталды. Алайда ректор және басқа да профессорлар неміс тілінде естілетін атауды қолданудан бас тартып, оны поляк тілінде Szkola Politechniczna деп атауға талап етті. 1880 жылдың 13 қыркүйегінде: Император Франц Иосиф I политехникалық мектепке сапар жасады. Сапары барысында ол Ян Матейкоға адамзаттың техникалық прогресін 11 суретте бейнелеуді тапсырды. Қазір осы суреттер жиналыс залын әшекейлеп тұр. Император поляк тілінде қонақ кітапқа қол қойды; кітап қазір Вроцлавта сақталады. Ян Матейконың 11 суреті бар политехникалық колледждің аудиториясының суреттері. 1893 жылы: Галицияның білім министрі Станислав Мадейскидің күш-жігерінің арқасында политехникалық мектептің дипломдары осы саланың басқа да танымал еуропалық мектептерінің дипломдарымен теңестірілді. 1894 жылы: Политехникалық мектептің 50 жылдығы тойланды. Осы күнді еске алу үшін профессор Владислав Заячковский «Львовтағы императорлық политехникалық мектеп. Оның негізі мен дамуы, сондай-ақ қазіргі жағдайы туралы тарихи эссе» атты кітабын жариялады. 1894 жылдың 13 ақпанында: Политехникалық мектептің уставы қабылданды. 1905 жылы Львов политехникалық мектебі студенттер саны бойынша Венадан кейін екінші орынды иеленді. 1914 жылы: Шетелдік студенттерге шектеулер болмағандықтан, сол жылы Польшаның Ресей басып алған бөлігінен келген студенттер барлығының 30% құрады. Сол жылы мектепте 11 зертхана, астрономиялық станция және кітапхана болды. Ресейлік оккупация 1914/15 оқу жылында политехникалық университетті жапты.

Екінші Польша Республикасы

1918 жылдың қарашасы: Политехника институтының студенттері мен профессорлары Шығыс Галисия үшін поляк-украин соғысына қатысады. Польша соғыста жеңіске жетті. Польша тарапында соғысқандардың арасында Казимеж Бартель, Стефан Бряля және кейіннен ректор болған Антони Верашчинский болды. 1919 жылдың 8 қарашасында Польша үкіметі Дубляныдағы Ауыл шаруашылығы академиясын және Львовтегі Жоғары Орман шаруашылығы мектебін Политехника институтымен біріктірді. 1920 жылдың 28 маусымында Жаңа Устав қабылданып, Политехника институты Львов Политехника институты (Польша: Politechnika Lwowska) деп қайта аталды. 1922 жылдың 19 қарашасында Политехника институты Польша үкіметімен Львовты қорғаушылар кресімен марапатталды. Сол жылдың басында Франция маршалы Фердинанд Фош Львовқа келіп, институттың құрметті докторы атағымен марапатталды. 1931 жылдың 23 ақпанында Политехника институтының Ауыл шаруашылығы және Орман шаруашылығы факультетінің кеңесі профессор Нильс Хандсонға (Стокгольм, Швеция) құрметті доктор ғылыми дәрежесін берді. 1934 жылы Профессор көшесі, 1-дегі кітапхана ғимаратының құрылысы аяқталды. 1936 жылдың 11 қарашасында Президент Игнаци Мощицкий институттың жетістіктерін ескере отырып, Польша Реститута орденімен марапаттады.

Кеңес Одағы

1939 жылдың қазанында политехникалық институт Львов политехникалық институты деп қайта аталды.

Нацистік Германияның басып алуы

1941 жылдың 4 шілдесі (түнгі уақытта): Вулецкий төбелерінде Украин ұлттық ұйымының (ОУН) украиндық жақтастары мен неміс басқыншылары Политехникалық институттың поляк профессорларын – Влоджимиерж Круковский, Антоний Ломницкий, Станислав Пилат, Влоджимиерж Стожек, Казимиерж Ветулани, Каспер Вайгель, Роман Виткевич, Тадеуш Бой-Желенский және басқаларын атқылап өлтірді. 1941 жылдың 26 шілдесі: Профессор Казимеж Бартель Гестапо штабының жертөлерінде өлтірілді. 1942 жылдың көктемі – 1944 жылдың көктемі: Электр инженерлері, жол және көпір құрылыс инженерлері, аграрлық инженерлер және т.б. үшін үш айлық арнайы курстар қазіргі Механикалық технология факультетінің ғимаратында жұмыс істеді. Соғыстан кейін бұл сабақтар Гливицеде жалғасты. 1944 жылдың күзі: Львов политехникалық институтының 100 жылдығы Львовта өте шатсыз тойланды – Екінші дүниежүзілік соғыс әлі де жалғасып жатқан еді.