Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1951 жылы шыққан Артур Кларктың "Марстың құмдары" (The Sands of Mars) атты ғылыми-фантастикалық романы – ағылшын жазушысы Артур Кларктың ғылыми-фантастикалық туындысы. Ол бұрын қысқа әңгімелер мен журналдарға материалдар жазу арқылы танымал болғанмен, "Марстың құмдары" Кларктың әлемдегі ең көрнекті ғылыми-фантастикалық романдарын жазу жолына бастау болды. Бұл роман 1951 жылы, адамзат әлі ғарышқа аттанбаған кезде жарық көрді. Оқиға негізінен Марс планетасында өрбітеді, ол адамдармен қоныстандырылған және зерттеу орталығы ретінде пайдаланылады. Роман бойынша Марс зерттелген, бірақ толыққанды түрде жер бетінде ашылмаған. "Марстың құмдары" Кларктың алғаш рет жарияланған романы болды.
1951 novel by Arthur C. Clarke
the 1951 science fiction novel
The Sands of Mars (also titled Sands of Mars) is a science fiction novel by English writer Arthur C. Clarke. While he was already popular as a short story writer and as a magazine contributor, The Sands of Mars was also a prelude to Clarke's becoming one of the world's foremost writers of science fiction novels. The story was published in 1951, before humans had achieved space flight. It is set principally on the planet Mars, which has been settled by humans and is used essentially as a research establishment. The story setting is that Mars has been surveyed but not fully explored on the ground. The Sands of Mars was Clarke's first published novel.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Мартин Гибсон, танымал ғылыми-фантастикалық автор, «Арес» ғарыш кемесі экипажының қонағы ретінде Марсқа сапар шегеді. Жер орбитасындағы барлық планетааралық сапарлар басталатын Бірінші ғарыш станциясына келгеннен кейін ол Марсқа үш айлық саяхатын бастайды. Экипаждың ең жас мүшесі, әлі астронавт болуға дайындықтан өтіп жатқан Джимми Спенсерге ғарышқа қатысты сұрақтарына жауап беру міндеті тапсырылады, олар дос болады. Гибсон оған өмірінің басындағы оқиғаларын айта келіп, жүйке ауруынан кейін Кембридж университетінен кетіп, білімін аяқтамағанын жасыра алмайды. Психиатрлық емнен кейін ол жазушы болады. Сондай-ақ, университетте махаббатқа қалысқанын, бірақ ол және оның сүйіктісі ажырасқанын, ол басқа біреуге үйленгенін, баласы болғанын және кейіннен қайтыс болғанын айтады. Марста Гибсон мен экипаж әрқайсысы өздерінің жолымен кетеді. Гибсон Марстың бас директоры Уоррен Хэдфилдпен және Порт-Лоуэлл базасынан колонияны басқаратын мэр Уиттакермен кездеседі. Ол Хэдфилдпен колонияның болашағын талқылайды, Хэдфилд Марстың мүмкіндігінше өздігінен қамтамасыз етілуіне мүдделі, себебі материалдарды Жерден жеткізу үшін үлкен қашықтықтан жүру қажет. Жолаушылар ұшағымен алыс зерттеу стансасына бара жатқанда, Гибсон мен экипажды құмды дауыл тоқтатады. Олар айналасын зерттеп, кенгуруға ұқсас жануарлардың шағын тобын табады – Марстың күтпеген жерден пайда болған тұрғындары. Адамдармен салыстырғанда олардың интеллектуалдық қабілеттері шектеулі болып көрінеді, олар өсімдіктермен қоректенеді. Кейін зерттеушілердің Марс атмосферасының оттегі мөлшерін арттыру үшін осы өсімдіктерді өсіріп жатқаны белгілі болады. Бұл жоба және оған байланысты басқа да жобалар Жерден құпия сақталады. Гибсон Спенсердің өзінің ұлы екенін біледі. Осы уақыт аралығында Спенсер Хэдфилдтің қызы Иренге ғашық болады. Хэдфилд ғалымдардың «Таң жобасы» бойынша жұмыс істеп жатқанын айтады, ол Фобос айын жақтап, оны Марс үшін екінші «күн» ретінде пайдалануды көздейді. Ол кем дегенде мың жыл бойы жанып тұрады, ал қосымша жылу және оттегін өндіретін өсімдіктердің жаппай өндірісі нәтижесінде Марс атмосферасы адамдарға тыныс алуға қолайлы болады деп үміттеніледі. Гибсон Марстың өздігінен қамтамасыз ететін әлем ретіндегі маңыздылығына сенімді болғандықтан, планетада қалуға өтініш береді және қоғамдық қатынастарды басқаруға шақырылады – яғни, Марсты әлеуетті колонизаторларға «сату».
Martin Gibson, a famous science fiction author, is travelling to Mars, as a guest of the crew of the spaceship Ares. After arriving at Space Station One, in the orbit of Earth, from which all interplanetary journeys start, he begins the three month trip to Mars. The youngest crew member, Jimmy Spencer, who is still in training to be an astronaut, is assigned the task of answering his questions about the technology of space flight, and they become friends. Gibson tells him about his early life, revealing that he had to leave Cambridge University because of a nervous breakdown and never completed his studies. After psychiatric treatment, he had become an author. He also reveals that he had an affair at university but that he and his girlfriend broke up and that she married another man, had a child and later died. On Mars, Gibson and the crew go their separate ways. Gibson meets the Chief Executive of Mars, Warren Hadfield, and Mayor Whittaker, who run the colony from the base at Port Lowell. He discusses the future of the colony with Hadfield, who is keen to make Mars as self sufficient as possible, given the vast distance that materials have to come from Earth. On a trip by passenger jet to an outlying research station, Gibson and the crew are forced down by a dust storm. They explore the nearby area and discover a small group of kangaroo like creatures, the unsuspected natives of Mars. They appear to have limited intelligence by human standards and are vegetarians, living on native plants. It is later revealed that the plants are being cultivated by researchers to enrich the oxygen content of the Martian atmosphere. This project, and related others, are being kept secret from Earth. Gibson discovers that Spencer is his son. In the meantime, Spencer has formed an attachment to Irene, Hadfield’s daughter. Hadfield reveals that scientists have been working on "Project Dawn", which involves the ignition of the moon Phobos and its use as a second “sun” for Mars. It will burn for at least one thousand years and the extra heat, together with mass production of the oxygen generating plants, will eventually – it is hoped – make the Martian atmosphere breathable for humans. Gibson finds himself so persuaded of the importance of Mars as a self sufficient world that he applies to stay on the planet, and is invited to take charge of public relations – in effect, to “sell” Mars to potential colonists.
Қабылдау
Дж. Фрэнсис Маккомас «The New York Times» газетінде жазған мақаласында «Марстың құмдары» романын «үкімет мәселелерін салмақты және ойлы түрде бейнелейтін туынды, тыныш реализммен жазылған» деп бағалады. «Галактика» журналының рецензенты Грофф Конклин осы романды «шын мәнінде қызықты оқу» деп сипаттады. Бухер мен Маккомас оны «ақылды және сауатты оқырманға арналған бірінші деңгейдегі ғылыми фантастика» деп атады. Ал П. Шейлер Миллер «сюжеттік механизм аздап қиындық тудырса да, бұл Марсқа жасалған ең сенімді саяхаттардың бірі» деп мәлімдеді.
J. Francis McComas, writing in The New York Times, declared Sands of Mars to be "a careful, thoughtful projection of the problems of government. . written with a quiet realism." Galaxy reviewer Groff Conklin described the novel as "genuinely good reading." Boucher and McComas found it "first level science fiction for the intelligent and literate reader.". P. Schuyler Miller reported that although "the plot mechanism creaks a little, . [this] is one of the most believable trips to Mars."
Уақыт
Күндері көрсетілмеген, бірақ Гибсонның 20 жылдық мансабы ешкім ғарышқа ұшпағанға дейін басталды. Ғарыш дәуірі 1960-1970 жылдарда басталды деп айтылады, бұл романның 1990 жылдары өрбитінін көрсетеді. Даму деңгейі Кларк 2001: Ғарыш Одиссеясында 2001 жылы болжағанмен үндеседі. "Марстың құмдарында" Сатурнға экспедиция туралы айтылады: 2001 жылғы кітапта сол жерге алғашқы саяхат жайлы сөз болады.
No dates are given, but Gibson's 20 year career began before anyone had been in space. The space age is stated to have begun in the 1960s and 1970s, implying that the novel takes place in the 1990s. The level of the development is consistent with what Clarke imagined for 2001 in 2001: A Space Odyssey. An expedition to Saturn is mentioned in The Sands of Mars: the book version of 2001 involves the first voyage there.
Басқа романдармен байланысы
Кларктың ғарыш туралы алғашқы романдары көбінесе бірдей болашақты болжайды, әдетте бейбіт және ізгі ниетті әлемдік мемлекетпен. Дегенмен, олардың арасында ешқандай нақты байланыс жоқ, көркем әдебиеттегі кейіпкерлер мен орындар қайталанбайды. "Марстың құмдары" кітабының қазіргі басылымы "Жер шамы" кітабымен бір томда шыққан, бірақ олар бір болашақтың бөлігі емес. Егер олар бір болашақтың бөлігі болғанда, Марс романы Ай романының тарихының бір бөлігі болар еді, себебі "Жер шамында" адамзат одан да алға басып, планеталар енді тәуелсіз. Айды күннің орнына қолдану идеясын Поль мен Корнблут 1959 жылғы "Волфбен" романында пайдаланған.
Clarke's early space novels mostly foresee much the same sort of future, generally peaceful and with a benevolent world state. There are however no specific links between them, no repeat of fictional people or places. The current edition of The Sands of Mars appears in the same volume as Earthlight, but they are not definitely part of the same future. If they were, the Martian novel would be part of the past of the Lunar one, since humans in Earthlight have gone much further and the planets are now independent. The idea of using a moon as a substitute sun was used by Pohl and Kornbluth in the 1959 novel Wolfbane.