Кіріспе

Айсхендж – американдық автор Ким Стэнли Робинсонның 1984 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы. Робинсонның Марс трилогиясынан шамамен он жыл бұрын жазылған және болашақтың басқа түрінде оқиғасы өрбігенімен, «Айсхендж» романында Марс сериясында да кездесетін ұзақ өмір сүру, Марстағы саяси төңкеріс, тарихи деректерді өзгерту және басты кейіпкерлердің алмасу сияқты элементтер бар.

Сюжет

Айсхендж үш бөлек уақыт кезеңінде өтеді және үш түрлі кейіпкердің баянынан айтылады. Алғашқы баян – 2248 жылы Марстағы саяси төңкеріс кезіндегі бір инженердің күнделігі. Марстық бүлікші ғарыш кемесіне амалсыз алынған ол, революционерлердің жұлдызаралық саяхатқа шығуларына көмектеседі, бірақ соңында олармен бірге саяхаттамай, Марстағы тәлкеуге ұшыраған төңкеріске оралуды таңдайды. Екінші баян үш ғасырдан кейін археологтың көзқарасынан айтылады. Ол сәтсіз төңкерісті зерттеу жобасына қатысады және осы барысында қираған қаланың қиындыларының жанынан инженердің күнделігін табады. Осы уақытта Плутонның солтүстік полюсінде таинсты ескерткіш табылады, ол инженердің күнделігіндегі біржақты еске салған мәліметке байланысты келеді. Соңғы баянда археологтың шөбересі Плутондағы ескерткішке сапар шегеді, ол – мұздан қашалған, Стонхендждің үлкейтілген нұсқасы. Ол осы күнделікті де, ескерткішті де Сатурн орбитасында тұратын, қайта тартылған және бай бизнес-әйелдің орнатқан болу мүмкіндігін зерттейді.

Даму тарихы

Романның бірінші бөлігі бастапқыда 1982 жылғы қараша айындағы «The Magazine of Fantasy & Science Fiction» журналында «To Leave a Mark» повесі ретінде жарияланды. «Icehenge» романының үшінші бөлігі алғаш рет 1980 жылы Деймон Найт құрастырған «Орбита 18» антологиясында «Плутонның Солтүстік полюсінде» повесі ретінде жарық көрді. Робинсон осы повестің дайын емес нұсқасын Урсула К. Ле Гуинге оқып, түзетуге берді, ол 1977 жылғы көктемде UCSD-дегі оның жазу шеберханасында оқыған кезде болды. Романның үшінші бөлімінің баяндаушысы барған ғарыш стансасынан Сатурнның көріністері 1980–1981 жылдары «Вояджер» ғарыш кемесінің Сатурннан өтетін сапарында түсірілген суреттерден шабыт алды.