Кіріспе

1956 жылы жазылған Роберт А. Хайнлайнның ғылыми-фантастикалық романы.

Double Star – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық романы. Алғаш рет ол 1956 жылғы ақпан, наурыз және сәуір айларында «Astounding Science Fiction» журналында бөлім-бөлім жарияланып, содан кейін сол жылы қалың мұқабамен басылды. Роман 1956 жылғы «Хьюго» сыйлығының «Үздік роман» номинациясында жеңіске ие болды (автордың алғашқы «Хьюго» сыйлығы).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман болашақта Ай, Марс, Венера және Юпитердің серіктері жайылған, ал Күн жүйесінде Айдағы астанадан парламенттік демократия орнаған кезде өрбуде. Марста тұратын жергілікті халық жақында адам басымдығындағы Күн жүйесі үкіметінің азаматтығына қабылданды. Бірінші тұлғада баяндалған оқиғаның орталық тұлғасы – актер Лоренс Смит (сахналық аты Лоренцо Смит, сондай-ақ "Ұлы Лоренцо" деп те аталады). Ол – керемет актер және имитатор, соңғы тиынына дейін қалғанда, ғарышкер оны белгілі бір қоғам қайраткерінің дублері ретінде жалдайды. Марсқа жолға шыққанда ғана ол Күн жүйесіндегі ең танымал саясаткерлердің бірі – Джон Джозеф Бонфорттың рөлін ойнауы керектігін біледі (және оның көзқарастарымен Смит терең дауласады). Бонфорт – экспансионистік коалицияның жетекшісі, қазіргі уақытта оппозицияда, бірақ кезекті жалпы сайлауда жағдайды өзгертуге мүмкіндігі жоғары. Бонфортты саяси қарсыластары ұрлап кеткен, ал оның көмекшілері Смитті Бонфорттың орнына шығуын қалайды. Бонфортты құтқарады, бірақ тұтқындық кезінде көрсетілген қатыгездік салдарынан денсаулығы нашарлайды. Бұл Смитті оның рөлін ұзартуға, тіпті уақытша премьер-министр болуға және сайлауға қатысуға мәжбүр етеді (мұны Бонфорттың кең көлемді Фарли іс қағаздары арқылы іске асыруға болады). Сайлаудағы басты саяси мәселе – адам басымдығындағы Күн жүйесінде марсиандарға дауыс беру құқығын беру. Лоренцо Жер халқының көп бөлігінде кең таралған марсианға қарсы пікірлермен келіседі, бірақ ол марсиандардың құқықтарын қорғаушы ретінде танымал Бонфорттың бейнесін сомдауға шақырылады. Смит Бонфорттың сыртқы келбетін ғана емес, оның мінез-құлқының да кейбір аспектілерін қабылдайды. Сайлауда жеңіске жеткен сәтте Бонфорт ұрлану салдарынан қайтыс болады, ал Смит рөлді өмір бойына атқаруға мәжбүр болады. Жиырма бес жыл өткен соң Смит бұл баяндаманы емдеу мақсатында жазғанын айтады. Осы уақытқа дейін ол өзінің ерте өмірін және армандарына басқа біреудің өмірі сияқты қарайды. Ол Бонфорттың идеалдарын саяси мансабында барынша пайдаланды. Пенни (Бонфорттың сүйікті хатшысы, қазір Смиттың әйелі) "Ол ешқашан басқа ешкімді жақсы көмеген жоқ" дейді.

Сыни қабылдау

Белгілі ғылыми-фантастика жазушысы және сыншысы Джеймс Блиш Генлайнның бірнеше романындағы бірінші тұлғадағы басты кейіпкерлерді бейнелеу тәсіліне риза болмады. Алайда, 1957 жылы жазған Блиш: «Хайнлайн жасаған жалғыз жанды, толыққанды тәуелсіз адам болып табылатын бірінші тұлға баяндаушысы – "Қос Жұлдыздың Ұлы Лоренцосы". Лоренцо бала кезінен бастап толыққанды дамыған – оның ойлауына әкесінің әсері, әңгіменің ең маңызды қозғаушы күштерінің бірі, және ол қысымға ұшырағандағы өсуі өзінің мінезіне сай, ешкімге ұқсамайды» деді. Galaxy журналының сыншысы Флойд Гейл романды «Хайнлайнның әдебиеттегі ең көне сюжеттердің бірін алып, оны оқығаннан ләззат алатын тәжірибеге айналдыру қабілетінің керемет мысалы» деп мақтады. Антони Бухер «кейбір шектеулермен, тіпті көңілі толмағанын» мойындағанмен, Генлайн «жағымды ойын-сауық беретін жеңіл роман жасайды, және бұл жұмыста ол керемет табысқа жетеді» деген қорытындыға келді. 1957 жылғы Worldcon-да ол үздік роман үшін Хьюго сыйлығын алды (Генлайн үшін бірінші). 2012 жылы роман Гэри К. Вулфтың редакторы болған «Америка ғылыми фантастикасы: 1950 жылдардың тоғыз классикалық романы» атты Америка кітапханасының екі томдық жинағына енді.

Қаптамадағы дау

Энтони Робертстің 1970-ші жылдардағы Double Star британдық басылымының обложкасы 2000 жылғы қазіргі заманғы өнерге арналған Тернер сыйлығына ұсынылған туындының негізі ретінде пайдаланылғанда күтпеген дауға себеп болды. Осы суретші, Глен Браун, плагиат жасады деп айыпталды.