Кіріспе

Майасаура (грекше μαῖα, "жақсы ана" және σαύρα, саурустың әйелдік түрі, "жұмырқак") – ірі, шөппен қоректенетін сауролофин хадрозаврид ("өткел мүңкілі") динозаврлар туысы, ол қазіргі Монтана штаты және Альберта провинциясы (Канада) аумағында, Жоғарғы Бор кезеңінде (Кампан ортасынан кешке дейін), шамамен 76,7 миллион жыл бұрын өмір сүрді. Maiasaura peeblesorum – Монтана штатының мемлекеттік қазбасы. Maiasaura peeblesorum тұқымдасының алғашқы қалдықтары 1978 жылы Монтана штатының Бюнум қаласының тұрғыны Лори Трекслер Монтана штатының Шоуто қаласының жанындағы Two Medicine формациясында тапқан. Бұл голотипті 1979 жылы Хорнер мен Макела сипаттады. Туыс атауының себебі – Марион Брандвольдтың 1978 жылы голотиптің жанында, ұя тәрізді құрылымда Maiasaura peeblesorum жұмыртқаларын, ұрықтарын және жасөспірімдерін табуы. 15 жас динозаврдың ересек динозаврға жақын жерде табылғандығы динозаврларда ата-аналық және әлеуметтік мінез-құлықтың алғашқы мысалы болды. Бұл, Maiasaura peeblesorum ұядағы балаларын тамақтандырғаны туралы болжамдар жасауға мүмкіндік берді. Осы аймақтағы қосымша жұмыстар динозавр жұмыртқаларын табуға әкелді, нәтижесінде аймақ "Жұмыртқа тауы" деп аталды. Майасаура пиблесорумның жүздеген сүйектері қазылып алынды. Майасаура шамамен ұзын болды. Жас жануарлар артқы аяқтарымен, ал ересектер төрт аяғымен жүрді. Майасаура, мүмкін, Брахилофозаврмен жақын туыс болған.

Сипаттама

Maiasaura peeblesorum ірі болған, белгілі ең ұзындығы шамамен және дене салмағы шамамен дейін өлшенген. Олардың үлкен «өзбек мүңкісі» тәрізді ауыз құрылымы және қатар-қатар жүздерше тетіктік тістері болған, бұл хадрозавридтерге тән. Хадрозавридтердің мидан кейінгі дене жоспарлары өте ұқсас болғандықтан, Maiasaura peeblesorum ерекшелігі – көздерінің арасында орналасқан қысқа, қатты қыртысты құрылым. Бұл қыртыс көктемде еркектер арасында бақайшақтау сайыстарда қолданылған болуы мүмкін. Майасаврлар шөппен қоректенеді. Олар екі (екі аяқты) немесе төрт (төрт аяқты) аяқпен жүре алатын. Сақталған сүйектердегі кернеу үлгілерін зерттеулер көрсеткендей, төрт жасқа дейінгі жасөспірімдер негізінен екі аяқпен жүрген, ал іріккенде төрт аяқпен жүруге көшкен. Майасаврлар, көптеген басқа хадрозаврлар сияқты, айқын қару-жарақтары аз болған, бірақ олар өздерін тепкілеу, табанмен басу немесе бұлшық еттерімен қорғай алған. Олар қауіпке тап болғанда қашуға тырысқан, өйткені олардың ірі топтарының мөлшері қауіптену ықтималдығын азайтады. Екі медициналық құрылымда табылған жаппай сүйектер отарлардың өте үлкен болуы мүмкін екенін және олардың құрамында 10 000-ға дейін жеке тұлға болуы мүмкін екенін көрсетеді. Өмірдің барлық кезеңдерінде жүздеген үлгілер табылды, бұл M. peeblesorum-ды хадрозавридтердің қалай өскенін түсіну үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Maiasaura peeblesorum құрлықтағы тіршілік ортасында өмір сүрген.

Палеобиология

Майасаура үйірлерде өмір сүрді және балаларын ұялау колонияларында өсірді. Колониялардағы ұялар қазіргі теңіз құстарының ұялары сияқты тығыз орналасқан, ұялар арасындағы қашықтық ересек малдың ұзындығынан кем болды. Қазбаланған М. peeblesorum жұмыртқалары қара түсті және сыртқы бетінде биік, айқын қырқалары бар.

Диета

2007 жылғы мақалада Майасаураның тамақтың құрамында талшықты өсімдіктер, ағаш, шіріген ағаш, ағаш қабығы, жапырақтар, бұтақтар, папоротниктер, гүлді өсімдіктер және, мүмкін, шөптер болғандығы көрсетілген. Бұл Майасаураның жапырақ жеуші де, шөп жеуші де болғандығын көрсетеді.

Жыныстық диморфизм

Саитта және тағы басқалардың майасаураны зерттеулері, өлшем статистикасы деп аталатын математикалық талдауға сәйкес, бір жыныстың екіншісінен шамамен 45%-ға үлкен екенін көрсетеді. Дегенмен, қазіргі уақытта үлкен жыныстың еркек пе, әйел пе екенін анықтау мүмкін емес.

Палеоэкология

Майасаура – шамамен 76,4 миллион жыл бұрын дауырланған, Екі Дәрілік Формациясының ортаңғы бөлігінің (литофацид 4) ерекше қазбасы. Альбертаның Олдман Формациясында Майасаура, Альбертацератопс, Анхицератопс, Часмозавр, Коронозавр және Вендицератопс сияқты мүйізді динозаврлармен, сондай-ақ Дромаеозавр, Саурорнотолестес және Геспероних сияқты дромаеозавридтермен, Дасплетозавр тираннозавридімен, Альбертадромеус ордромдық тескелозавридімен, Форминацефал және Хансзуезия пахицефалозаврларымен, Стротиомимус орнитомимидімен, Брахилофозавр, Коритозавр және Паразауролоф сияқты басқа хадрозавридтермен, және Сколозавр анкилозавридімен бірге өмір сүрді.