Антверпен қаласының 1576 ж. испандықтардың шабуылы – Елу жылдық соғыстың қанды эпизоды. Қаланың тонау мен құлдары, Нидерланд тарихындағы ең үлкен қырғын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сегіз жылдық соғыстың бір бөлігі
Part of the Eighty Years' War
Антверпен қаласын тонау, көбінесе Антверпендегі испандық ашу деп аталады, Сегіз жылдық соғыстың бір эпизоды болды. Бұл Төмен елдер тарихындағы ең қанды қырғын. 1576 жылдың 4 қарашасында Фландрия армиясының испандық терциолары Антверпенді тонауды бастады, бұл қала тұрғындары үшін үш күнге созылған қорқынышқа әкелді. Антверпен сол кезде Төмен елдердің мәдени, экономикалық және қаржылық орталығы еді. Тонаудың қатыгездігі Төмен елдер провинцияларын испан тәжіне қарсы біріктірді. Бұл апат Антверпеннің аймақтағы жетекші қала ретінде құлдырауына және Амстердамның өркендеуіне жағдай жасады.
The sack of Antwerp, often known as the Spanish Fury at Antwerp, was an episode of the Eighty Years' War. It is the greatest massacre in the history of the Low Countries. On 4 November 1576, mutinying Spanish tercios of the Army of Flanders began the sack of Antwerp, leading to three days of horror among the population of the city, which was the cultural, economic and financial center of the Low Countries. The savagery of the sack led the provinces of the Low Countries to unite against the Spanish crown. The devastation also caused Antwerp's decline as the leading city in the region and paved the way for Amsterdam's rise.
Себептер
Қапшаңның басты себебі – Филипп II-нің сарбаздарға төлемақыны кешіктіруі. Испания жақында банкроттық жариялаған еді. Банкирлер Испания королінің талаптарын орындаудан, келісімге келгенше бас тартты. Мысалы, Испаниядан әскерлердің жалақысын аударым арқылы (16 ғасырдағы ақша жөнелту құралы) жіберу мүмкін болмады. Сондықтан испан үкіметі нақты ақшаны теңіз арқылы аударуға мәжбүр болды – бұл әлдеқайда қымбат, баяу және қауіпті операция еді. Филипп үшін бақытсыздыққа орай, әскерлерге төлем ретінде арналған 400,000 флорин, флориндері бар кемелер ағылшын порттарында дауылдан паналағанда, Елизавета I үкіметі тәркіледі. Испан сарбаздары, көтерілісшілерге қарсы демалыссыз және ақысыз соғысқа ашуланып, Зиерикзее мен Аалст қалаларын тонады, нәтижесінде он бес адал провинция (Голландия мен Зеландия көтерілісшілердің бақылауында болды) Нидерландыдан жалдамалы әскерлерді қуу мақсатымен Штаттар-генералда бірікті. Бұл сол кездегі әскерлердің әдеттегі тәртібі еді, және олардың процедурасы өзгермейтін. Олар өздерінің танымал тәртібін бұзбай, араларынан жаңа басшыны, яғни Элеттоны сайлап, оның жетекшілігімен толық тәртіпте мақсатына қарай жол тартатын. Осы жағдайда испан сарбаздары кешіктірілген жалақыларын табу үшін Антверпенді тонауға бел буды.
The principal cause of the sack was the delay in payment due to the soldiers by Philip II. Spain had recently declared bankruptcy. Bankers refused to perform the transactions asked of them by the king of Spain until they had reached a compromise. Case in point, the transfer from Spain of the troops' salary could not be performed by letter of exchange (the 16th century equivalent of a money order). So the Spanish government had to transfer the actual cash by sea – a much more expensive, slow and perilous operation. Unfortunately for Philip, 400,000 florins intended as payment to the troops were seized by the government of Elizabeth I when ships containing the florins sought shelter from a storm in English ports. Spanish soldiers, angry at fighting without rest or pay against rebels, had already sacked Zierikzee and Aalst, causing the fifteen loyal provinces (Holland and Zeeland were in the hands of the rebels) to come together in States General with the purpose of removing the mercenaries from the Netherlands. It was common procedure with the soldiery at that time, and their procedure was invariable. Without breaking their celebrated discipline, they would choose a new leader, or Eletto, from their number, and march in perfect order under him to whatever their target was. In this instance the Spanish soldiers decided to find for themselves their belated pay, by looting Antwerp.
Оқиғалар
Антверпенді басып алу идеясы Антверпен цитаделінің испандық қолбасшысы Санчо д'Авиладан туындады. Ол қаладағы неміс әскерлерінің қолбасшысы, Вильгельм IV ван Эберштейннің ұлы граф Отто IV ван Эберштейнге қаланы испандарға тапсыруға көндіруге тырысты. Бірақ Эберштейн Антверпен губернаторы Компаньиді (немесе Шампаньиді) ескертті, және олар бірлесіп испандықтарға қарсы импровизацияланған қорғаныс жүйесін құрды. 3 қарашада Компаньи Хавр маркизінің басқаруындағы 6000 валлондық әскерін қалаға кіргізді. Бұл тәуекелді қадам болды, себебі бұл әскерлерге толық сенім болмады. Сонымен қатар, шамамен 10 000 азамат цитадельге қарсы импровизацияланған қорғаныс құруға көмектесті. Д'Авила да шабуылға дайындалды және Аалст, Лиер, Бреда және Маастрихт қалаларындағы испандық көтерілісшілермен байланысқа түсті, олар қалаға жиналды. 4 қарашада сағат 11:00-де испандықтар шабуыл жасады. Азаматтық қорғаныс, жақсы жаттығудан өткен испандықтарға қарсы тиімсіз болды, олар қалаға ағылып кірді. Қорқа болғандай, валлондықтар соғыспады, тіпті кейбіреулері тонауға қатысты, әртүрлі дереккөздерде айтылғандай. Немістер мен азаматтар қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ испандықтарға тең келе алмады. Эберштейн қашып кетуге тырысқанда Шельда өзеніне батып кетті. Кем дегенде 7000 адамның өмірі құрбан болды және көп мүлік жойылды. Ағылшын жазушысы Джордж Гаскойнь, оқиғаның куәсі болған ол, қаза болғандардың саны 17 000-ға жетеді деп бағалады. Үш күндік тонаудың қатыгездігі мен қиратуы "Испан ашуы" деп белгілі болды.
The idea to sack Antwerp came from the Spanish commander of the Citadel of Antwerp, Sancho d'Avila. He tried to convince the commander of the German troops in the city, Count Otto IV van Eberstein, son of William IV of Eberstein, to deliver the city to the Spanish. However, Eberstein warned Governor Compagny (or Champagny) of Antwerp, and together, they improvised defences against the Spanish. On 3 November, Compagny let a force of 6,000 Walloon troops under the Marquis of Havré into the city. That was a risk because these troops were not very trustworthy. Some 10,000 civilians also helped to raise improvised defences against the Citadel. D'Avila had also prepared his attack and contacted other Spanish mutinous troops in Aalst, Lier, Breda and Maastricht, which converged on the city. On 4 November at 11:00, the Spanish attacked. The civilian defenses were useless against the battle hardened Spaniards, who swarmed into the city. As had been feared, the Walloons did not fight but fled or even participated in the looting, according to different sources. The Germans and civilians tried to resist but were no match for the Spaniards. Eberstein drowned in the Scheldt when he tried to escape. At least 7,000 lives and a great deal of property were lost. The deaths were assessed at 17,000 by George Gascoigne, an English writer who was a witness. The cruelty and the destruction of the three days of pillage became known as the Spanish Fury.
Салдарлар
Бұл оқиға Нидерландыдағы көптеген адамдарды, тіпті көптеген католиктерді де Испанияның Габсбург монархиясына қарсы шығарды; сондай-ақ Филиптің төмендеп бара жатқан беделін одан әрі нашарлатты. Қаланы тонаудың ықпалымен Генерал-штаттар төрт күннен кейін Гент бейбітшілігіне қол қойды, бұл көтерілісшіл провинцияларды адал провинциялармен біріктірді, мақсаты – Нидерландыдан барлық испандық әскерлерді шығару және еретиктерді қуғындауды тоқтату. Бұл испандықтардың Голландиялық көтеріліс басталғаннан бергі соңғы 10 жылда қол жеткізген барлық табыстарын жойды. Бұдан әрі, бұл Антверпен мата нарығының құлдырауына себеп болды. Ағылшын саудагерлері, енді соғыс аймағына айналған қалаға бару қаупін қаламай, жаңа сауда байланыстарын іздеді. 1582 жылға қарай Антверпенге барлық ағылшын саудасы тоқтатылды. Қаланың ірі еврей халқы ерекше қиындыққа тап болды, және Антверпен Еуропадағы ең бай, ең беделді қалалардың бірі ретіндегі мәртебесін жоғалтты; ол қалпына келді, бірақ ешқашан бұрынғы шарапатын қайтарып алмады. Бұл Антверпеннің Нидерландының экономикалық, қаржылық және мәдени орталығынан құлдырауына әкеп соқты, сонымен қатар Амстердамның өркендеуіне жағдай жасады. Бұл оқиға сондай-ақ Испанияның қара аңызын күшейтті.
This shocking event stiffened many in the Netherlands, even many Catholics, against the Spanish Habsburg monarchy; and further tarnished Philip's declining reputation. The States General, influenced by the sack, signed the Pacification of Ghent only four days later, unifying the rebellious provinces with the loyal provinces with the goal of removing all Spanish soldiers from the Netherlands, as well as stopping the persecution of heretics. This effectively destroyed every accomplishment the Spanish had made in the past 10 years, since the start of the Dutch Revolt. Furthermore, it brought about the ruin of the Antwerp Cloth Market. English traders, not wishing to risk visiting a town that now resembled a war zone, sought out new commercial links. By 1582, all English trade to Antwerp had ceased. The city's large Jewish population was especially hard hit and Antwerp subsequently lost its status as one of the richest, most influential cities in Europe; it recovered but was never to recapture its former glory. The sack led to Antwerp's decline from the economic, financial and cultural center of the Netherlands and paved the way for Amsterdam's rise. This event also added to Spain's Black Legend.