Жаңа Гвинеядағы Улаун жанартауы: қауіпті, активті стратовулкан. 22 рет атқылаған, халыққа қауіпті, "Онжылдық жанартаулар" тізімінде. Геологиялық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеядағы стратовулкан
Stratovolcano in Papua New Guinea
Улаун – Папуа-Жаңа Гвинеядағы Жаңа Британия аралында орналасқан Батыс Жаңа Британия провинциясындағы базальттық және андезиттік стратовулкан. Рабаул қалашығының оңтүстік-батысында орналасқан Улаун – Жаңа Британиядағы ең биік тау және Бисмарк архипелагындағы екінші тау. 18 ғасырдан бері 22 рет атқылаған, алғашқы жарылысын 1700 жылы Уильям Дампьер тіркеген. Жанартаудың жанында бірнеше мың адам тұрады. Жарылыс тарихы мен елді мекендерге жақындығының салдарынан Улаун «Онжылдық вулкандардың» бірі саналады.
Ulawun is a basaltic and andesitic stratovolcano in West New Britain Province, on the island of New Britain in Papua New Guinea. About southwest of the township of Rabaul, Ulawun is the highest mountain in New Britain and the second in the Bismarck Archipelago at , and one of the most active volcanoes in Papua New Guinea. A total of 22 recorded eruptions have occurred since the 18th century; the first, in 1700, was recorded by William Dampier. Several thousand people live near the volcano. Because of its eruptive history and proximity to populated areas, Ulawun is considered one of the Decade Volcanoes.
Соңғы іс-әрекет
Соңғы бірнеше жылда Улаун жанартауында үнемі белсенділік байқалып келеді, жиі ұсақ жарылыстар болып, үлкен зиян мен адам өміріне қатер келтірді. Жанартау 2019 жылғы 26 маусымда сағат 7 шамасында атылып, күлдің мөлшері артып, тез арада ірі Плинийлік емес атылу деңгейіне көтерілді. 5000-нан астам адам эвакуацияланды, ал жақын орналасқан Хоскинс әуежайына рейстер тоқтатылды. Лава Нью-Британ тас жолын үш түрлі жерде қиып өтті. 2023 жылғы 20 қарашада күл шығарылымы мен жанартаудың шуы ескерту деңгейін 3-ке көтеруге себеп болды. Бірнеше сағаттан кейін атылу күшейіп, батысқа қарай жылдам қозғалған, биіктігі белгілі бір деңгейге жеткен күл бұлттары пайда болды, содан кейін ескерту деңгейі 4-ке көтерілді, бұл шкаланың ең жоғарғы деңгейі. Пирокластикалық ағындар солтүстік-батыс және оңтүстік беткейлерінен төмен құлады, ал күл жанартаудың солтүстігінде және солтүстік-батысында тіркелді. Келесі күні ескерту деңгейі 3-ке төмендетілді, күл шығарылымы азайды, содан кейін 22 қарашада тағы да төмендетілді. Папуа-Жаңа Гвинеядағы жанартаулар күкірт диоксидінің ең көп таралған көздерінің бірі болып табылады. Жақында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, Улаунның өзі 7 кг/с SO2 шығарады, бұл атмосфераға түсетін SO2 эмиссиясының жалпы көлемінің шамамен 2% құрайды. Оның активтігі Жаңа Британия субдукциялық аймағында Соломон теңізінің плитасының Оңтүстік Бисмарк плитасының астына батып кіруімен байланысты. Улаун "Онжылдық жанартаулар" тізіміне енген, яғни тарихындағы үлкен, қиратушы атылулары мен халық тығыз қоныстанған аймақтарға жақын орналасуы ескеріліп, ерекше зерттеуді қажет ететін 16 жанартаудың бірі.
The last few years have seen almost constant activity at Ulawun, with frequent small explosions, and have caused great damage and loss of life. The volcano erupted at approximately 7am on 26 June 2019, and was quickly upgraded to a major sub Plinian eruption, with ash climbing to Over 5000 people were evacuated, and flights into nearby Hoskins Airport were cancelled. Lava cut the New Britain Highway in three different locations. On 20 November 2023 ash emissions and eruption noises lead to the alert level being raised to stage 3. The eruption intesified the next hours and produced a plume that reached at an altiude of that drifted west, and alert level was raised to 4, the top of the scale. Pyroclastic flows descended the northwest and south flank and ashfall was recorded in the north and northwest of the volcano. The alert level was lowered to three the next day, ash emission was less intense, and then lowered again on 22 November. Volcanoes in Papua New Guinea are some of the world's most prolific sources of sulphur dioxide. Recent studies have shown that Ulawun alone releases about 7 kg/s of SO2, which is about 2% of the global total of SO2 emissions into the atmosphere. Its activity is related to subduction of the Solomon Sea Plate under the South Bismarck Plate in the New Britain subduction zone. Ulawun has been named one of the Decade Volcanoes, 16 volcanoes identified as being worthy of particular study in light of their history of large, destructive eruptions and their proximity to populated areas.