Кіріспе

Киссидугу () - Гвинеяның оңтүстігіндегі қала. Киссидугу префектурасының астанасы. 2014 жылы оның тұрғындарының саны 102,675 адам болды. Қалаға Киссидугу әуежайы қызмет көрсетеді, ал Ниандан өзені қаладан өтеді. Қала кофе плантацияларымен және жақын маңдағы орманның үлкен аумақтарымен танымал. Киссидугудағы басқа да көрнекті орындарға музей, футбол командасы және үлкен көпір жатады.

Тарих

Киссидугу қаласын, 13-шы ғасырдың басында Соумаро Канте Дакаджаланнан қуған Манса Данкаран Тумани негізін қалаған деп хабарланады. "Киссидугу" сөзі Малинке тілінде "паналы орын" деген мағынаны білдіреді.

Босқындар дағдарысы

1990 жылдар бойы Гвинея үкіметі Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарымен (БҰҰЖК) бірлесіп, Гвинеяның оңтүстік шекарасында тұратын Сьерра-Леоне және Либерия босқындарына халықаралық қорғау мен көмек көрсетті. 2000 жылдың желтоқсаны мен 2001 жылдың қаңтарындағы бірнеше шекаралық шабуылдар босқындар (және Гвинея азаматтары) санының күрт өсуіне әкеп соқты. Көптеген адамдар Гвинеяның орманды аймағындағы Киссидугу және Нзерекоре префектураларына қашып кетті. 2001 жылдың ақпан айында Геккеду және Фарана лагерьлерін көшіру басталды, оның аясында уақытша босқын қоныстары Киссидугудың Альбадария кіші ауданындағы жаңа лагерьлерге ауыстырылды. 2001 жыл бойы Гвинеяда 400 000-нан астам босқын болды, олардың көп бөлігі Киссидугуда орналасқан. Сьерра-Леоннан келген босқындардың осы үлкен ағыны Гвинея үкіметіне, сондай-ақ халықаралық көмек ұйымдарының тұрақты және қауіпсіз баспана беру мүмкіндігіне зор жүк салды. Халықаралық көмек ұйымдарының бар күштерін жұмсағанына қарамастан, лагерьлерде жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты кең таралған хабарлар болды.

Этникалық құрамы

Куранко тайпасы, Малинке халқының бір бөлігі, ең ірі жергілікті этникалық топ болып табылады. Олардан және Кисси тайпасынан басқа, Киссидугуда Малинке және Фула тайпаларын қоса алғанда, көптеген басқа да этникалық топтар тұрады. Бұл аймақта, әсіресе Киссидугу мен Макента арасында көптеген Лома халқы да өмір сүреді. Гвинея музыканты және әншісі Мори Канте Киссидугу қаласынан шыққан.

Климат

Киссидугу тропикалық саванналық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Aw).

Қоршаған орта

Киссидугудің ландшафты негізінен саванна, арасында жартылай жапырақты ылғалды орман шатқалдары кездеседі. Құрғақ маусымда өрт шөптерді жағып, саванна аймақтарындағы ағаштардың жапырақтарын түсіреді. Қалған орман алқаптары бастапқыда кең және тығыз болған орманның "қалдықтары" деп есептеледі. Орманды кесу – жергілікті, аймақтық және жаһандық салдары бар, шұғыл шешімді қажет ететін саяси мәселе. Жергілікті жағдайда ол топырақтың құнарсыздануына алып келеді, нәтижесінде ауыл шаруашылығының өнімділігі мен тұрақтылығы төмендейді. Аймақтық деңгейде орманды кесу Нигер өзенінің ағысындағы және жауын-шашын алабындағы өзгерістерге себеп болды деп саналады. Киссидугудағы орманды кесу климаттың өзгеруіне де әсер етеді. Тарихи және қазіргі кездегі әлеуметтік талдаулар осы экологиялық проблеманың себептерін және салдарларын түсіндіруге бағытталған.

Деградация туралы әңгімелер

Француз отаршылдығының ботанигі Огюст Шевалье жасаған алғашқы талдаулар өрт қоюдың көбеюін оккупациядан кейінгі кезеңдегі қозғалыс пен сауданың артуымен байланыстырды. Көбінесе халықаралық экологиялық бағдарламалармен қаржыландырылатын жақындағы зерттеулер орманның жойылуын қалалық даму, халық санының өсуі, коммерциялану және ауылдық әлеуметтік ортаның монетизациясы сияқты факторларға жатқызады. Осы талдаулардың әрқайсысы Киссидугудың бұрынғыда кең орманды аймақ болғаны және оның халық тығыздығының төмендігімен, сондай-ақ жер мен өсімдіктерді пайдалануды бақылап, шектеген тиімді әлеуметтік тәртіппен сақталғаны туралы қалыптасып келе жатқан түсінікке үлес қосты. Халық санының өсуі және ішкі және сыртқы қысымдар астындағы ұйымдасқан ресурстарды басқарудың күйреуі орманды жоюға алып келді. Осы түсінік негізінде саясатқа қатысты жауаптар отаршылдық кезеңнен бері көп өзгерген жоқ. Тарихи тұрғыдан алғанда, саясаттың бағыты жоталы жерлердегі егіншілікті азайтуға, орман өрттерін бақылауға, ағаш кесуді реттеуге және ағаш отырғызу арқылы орманды қайта құруға бағытталған. Орманды жою/деградация туралы баяндама ауыл тұрғындарының ресурстарға деген "бақылауын" мемлекет пайдасына жоюды ақтады, нәтижесінде мемлекеттік басқару органдары ресурстарды иеленді және рұқсаттар, айыппұлдар және кейде тіпті әскери репрессия арқылы жергілікті пайдалануды реттеді.

Қарсы пікірлер

1995 жылы антропологтар Джеймс Фэйрхед пен Мелисса Лич Киссидугу тұрғындары орманды жабындының азаюына жауапты деген деградациялық түсінікке қарсы шықты. Тарихи деректер, соның ішінде 1952-53 жылдарға арналған әуе суреттері, ерте француз әскери оккупациясының (1890-1910 жылдар) сипаттамалары мен карталары, ауызша тарихтар және жеке есептер Киссидугудағы өсімдік жамылғысы мен орман жабыны осы кезеңдерде салыстырмалы түрде тұрақты болғанын, тіпті кейде артқанын көрсетеді. Зерттеу аясында жүргізілген сұхбаттарда ауыл тұрғындары өздерінің қоныстарының маңында орман аралдарын құрғанын және саваннада екіншілік ормандық бұталарды қалыптастырғанын айтты. Фэрхед пен Лич зерттеген 38 ауылдың 27-сінде қарттар өз ата-бабаларының саваннада қоныстар салғанын және олардың төңірегінде орманның өсуін біртіндеп ынталандырғанын баяндады. Бұл жергілікті шаралардың салдарынан орманның жоғалуын көрсететін түсіндірмелерге қайшы келеді. Фэрхед пен Лич 1780-1860 жылдарға қарайтын бұрынғы құжаттарды келтіріп, орман жабыны адамның араласуы нәтижесінде кемігенінің орнына көбейгенін көрсетті. Ауызша тарихтар да осы тарихи деректерді қолдайды. Тарихи зерттеулеріне сүйене отырып, Фэрхед пен Лич жергілікті жерді пайдаланудың өсімдіктерді байытумен қатар, құртуға да алып келуі мүмкін екенін айтады. Киссидугуда өсімдіктерді байыту көбінесе ауылдардың төңірегінде орманды алқаптарды қалыптастыруға ынталандыруды қамтиды. Киссидугу тұрғындары мұны ауылдың шетіндегі күнделікті шаралар арқылы да, қасақана әдістер арқылы да іске асырды. Күнделікті шараларға сабан мен қоршауға арналған шөптерді жинау, өртенетін шөптерді азайту үшін мал байлау және орманның өсуіне тыңайтқыш ретінде қызмет ететін тұрмыстық қалдықтарды төгу кіреді. Қасақана әдістерге орманның өсуін бастайтын ағаштарды отырғызу және ағаштардың өсуіне қолайлы топырақ жағдайын қалыптастыру үшін шеттерді өсіру кіреді.