Кіріспе

Лабэ (пулар: 𞤂𞤢𞤦𞤫) – Гвинеяның Фута Джалон аймағының бас қаласы және әкімшілік орталығы. Халық саны шамамен 200 мың адамды құрайды. Экономикалық маңыздылығы тұрғысынан елдің екінші ірі қаласы, Конакриден кейін. Лабэ Гвинеяның географиялық орталығына жақын, Конакриден солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

Тарих

Қала шамамен 1755 жылы Карамоко Альфа мо Лабе салған, ол 18-ші ғасырда аймаққа ислам дінін әкелген және Фута Джалонда теократиялық мемлекет құрған мұсылман діни басшысы. Қала француз отарлауына дейін Дивал/Лабе провинциясының астанасы болды. Альфа Яя Диалло сияқты отарлауға қарсы тұрған мұсылман көшбасшылары мен ғалымдарының отаны болды. Лабе – Фута Джалон деп те аталатын Орта Гвинея аймағындағы ең маңызды қала. Лабе Батыс Африкада, әсіресе фулани халқы арасында маңызды мәдени және діни орталық саналады. Көптеген мұсылман ғалымдары Лабені исламтану бойынша танымал оқу орталығына айналдырды. Осы білімділердің ең белгілілері – Альфа Умару Рафиу (Дара Лабе), Тьерно Дура Сомбили, Тьерно Диаво Пелель, Тьерно Алиу Буба Диан.

Экономика

Лабе - бұл аймақтағы маңызды сауда орталығы, ол бірнеше басқа елдердің арасында стратегиялық географиялық орналасуынан туындайды. Лабеде Пита, Туге, Кубия, Лелума, Мали Йемберин және Мали, Сенегал, Гамбия және Сьерра-Леоне сияқты көршілес аймақтардан келген саудагерлер жиналады. Оның орталық базары Конакридегі Мадина базарынан кейін елдегі екінші ірі нарық болып табылады. Шаһардағы негізгі қызмет сауда немесе коммерция болып табылады, бірақ Лабеде кішкентай өндірістік өнеркәсіп те бар, ол негізінен аяқ киім жасау, тоқыма, ағаш ұсталығы, теміршіліктен тұрады. Қала сонымен қатар айтарлықтай диаспорадан пайда көреді, оның оралған табысы Лабэдегі инфрақұрылымдық дамуға елеулі үлес қосады және аймақтың салыстырмалы түрде кедей кіріс ағынын жеңуге көмектеседі. Қалалық саудагерлер Гвинеяның көптеген қалаларында бейресми экономикаға үстемдік етеді және Дакар, Бамако, Абиджан, Бисау және Фритаун сияқты алыс қалаларда да экономикалық белсенді. Қалада мұражай бар, ал Саала шарлауығы мен Колима тауы жақын жерде орналасқан. Қалаға Тата әуежайы қызмет көрсетеді. Куба инженерлері 1973 жылы Лабе маңында реактивті ұшақпен ұшуға қабілетті әуежай салды. Қазіргі уақытта әуежай Гвинеяның әртүрлі аймақтары мен ірі қалаларын байланыстыратын әуе қатынасының жоқтығына байланысты пайдаланылмайды. Қалада жергілікті "Фелло Стар" клубы ойнайтын футбол / футбол ойындарын өткізетін үлкен стадион бар (Сайфулай Диалло стадионы). Алайда спорттық нысан нашар күтіп-ұсталған.

Климат

Лабеде тропикалық саванналық климат (Кёппен климаттық сыныптамасы Aw) бар, күндіз және түнде температураның экстремалды айырмашылығы бар. Қаланың биіктігі шамамен 2200 м. Бұл күндіз Гвинея жағалауы сияқты жылы, бірақ түнде суық және ыңғайлы, өйткені ауаның жұқаруында жылудың сақталуы төмен. Жыл сайын шамамен 100 - 120 мың тонна жаңбыр жауады, олардың басым көпшілігі сәуірдің соңы мен қарашаның басында жауады.