Кіріспе

1954 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты дауыл «Карол» АҚШ-тың Коннектикут және Род-Айленд штаттарына тиген ең күшті тропикалық дауылдардың бірі болды. Ол 1954 жылдың 25 тамызында Багама аралдарының жанында пайда болды және солтүстік-батысқа қарай жылжығанда бірте-бірте күшейді. 27 тамызда «Карол» солтүстік-батысқа бұрылып, күші әлсіреген. Төмен қысым аймағы дауылды солтүстік-шығысқа бұрып жіберді, ал кейін «Карол» күшті дауылға айналды. Атлантиканың орталық және оңтүстік-шығыс бөлігімен қатар жылжу кезінде, дауыл Солтүстік Каролина, Вирджиния, Вашингтон, округ Колумбия, Делавэр және Нью-Джерси штаттарында жағалау су тасқыны мен үйлерге шағын зақымдар келтірді. Жақсы ұйымдастырылған дауыл солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жылдамдап, 31 тамызда Нью-Йорк штатының шығыс Лонг-Айлендіне, содан кейін Коннектикуттың шығысына шамамен 110 миль/сағат жылдамдықпен соққан желмен және 956 мб шамасындағы барометрлік қысыммен келді. Кейін «Карол» 1954 жылдың 31 тамызында Нью-Гэмпширде экстратропикалық циклонға айналды. Нью-Йоркте Лонг-Айлендтегі қатты жел шамамен 1000 үйді зақымдады, 275 000 адамды электр қуатысыз қалдырды, көптеген ағаштарды құлатты және мол егін шығынына әкелді. Дауылдың салдарынан ЛаГуардия әуежайы мен Монтаук тас жолы суға батты, бұл Лонг-Айлендтің шығыс бөлігін оқшаулады. «Карол» Коннектикут, Род-Айленд және Массачусетс штаттарының оңтүстік-шығысына да қатты жел мен дауыл әкелді. Аймақ бойынша шамамен 150 000 адам электр қуаты мен телефон байланысынан айырылды. 1545 үй толығымен қирады, ал тағы 9720 үй зақымдалды. Шамамен 3500 автомобиль мен 3000 қайық жойылды. Жаңа Англияда 65 адам қаза тауып, 1000 адам жарақат алды. Дауыл Канадада да 1 миллион долларлық зиян келтірді және екі адамның өліміне себеп болды. Барлығы «Карол» 72 адамның өліміне әкелді және жалпы зиян 462 миллион долларды құрады (1954 жылғы АҚШ доллары), бұл сол кезде АҚШ тарихындағы ең қымбат дауыл болды. Дауылдан кейін «Карол» атауы 1965 жылғы дауыл үшін тағы бір рет қолданылды, ол Атлантикада алыс жерде қалды, содан кейін ол мұрағатқа жіберілді.

Метеорологиялық тарих

25 тамызда Багам аралдарының солтүстік-шығысында тропикалық толқын пайда болды. Келесі күні Карол Флорида штатының Канаверал мүйісіне шамамен 555 шақырым қашықтықта орналасқанда, дауыл күшейіп, қысым төмендеді. АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы үлкен антициклонның әсерінен Каролдың бағыты солтүстік-батысқа бұрылды. Дауыл одан әрі күшейді, бірақ Массачусетс штатының құрлық бөлігіне өткен кезде тропикалық сипаттарын жоғалтып, 31 тамызда Нью-Гэмпшир штатының оңтүстік-батысында экстратропикалық дауылға айналды. Күшті экстратропикалық дауыл солтүстіске қарай жылжуын жалғастырды және Канадаға кіргеннен кейін Квебек провинциясының оңтүстігінде күшін жоғалтты. Дауыл штаттан өтетін кезде, Карол дауылынан шығысқа қарай ең күшті жел соқты, бірақ Кейп Хаттераста желдің күшті соғуы тіркелді. Ішкі аймақтарда Уилмингтонде және Черри-Пойнтта желдің күшті соққандығы байқалды. Жағалауға жақын жерде дауыл толқындары балық аулау кемежайларын зақымдады, ал Нью-Бернде су тасқыны болды. Жағалау жолдары да зақым көрді. Вирджиниядан Делавэрге дейін жаңбыр аз жауды, ал жауын-шашын Пенсильванияға дейін созылды. Осы кезеңде екі адам қаза тапты. Жағалау бойындағы биік толқындар жағажайларды қиратты және су тасқынына әкелді. Көршілес Пенсильванияда Карол дауылы салдарынан трактор пойызға соқтығысып, екі адам қаза тапты. Аралдағы желдің күшті соғуынан мыңдаған үйлер электр қуатынан айырылды. Су тасқыны ЛаГуардия әуежайына да әсер етті. Нью-Йорк қаласында электр қуаты үзілді, бірақ зақым аз болды. Жаңа Англиядағы қатты желдің салдарынан 150 мыңнан астам адам электр қуатысыз қалды, көбінесе Жаңа Англияда. Жаңа Англияда 65 адам қаза тапты. Алайда, кейбір аймақтарда электр қуаты үзілгендіктен, адамдар дауыл алдындағы Ауа райы бюросының ескертулерін ала алмады. Бұл қатты жел штаттың шығыс бөлігінің көп бөлігін электр қуатысыз қалдырды. Штаттағы жалпы зиян 50 миллион долларға бағаланды. Штат бойынша шамамен 200 миллион долларлық зиян тіркелді. Штат бойынша 3350 үй әлдебір дәрежеде зақымдалды, ал тағы 800 үй толығымен қирады. Мұнара станциядан ұшып өтіп, 219 Бусси көшесіне, көрші үйге, Луиза Геррио бір жасар ұлы Жозефті тамақтандырып отырған жерге құлады. 10 күннен кейін Эдна дауылы штатта 15 миллион долларлық зиян келтірген кезде Карол бұл ерекшелігін жоғалтты. Канададағы жауын-шашынның ең көп мөлшері Квебек қаласында тіркелді. Жаңа Шотландиядағы Ярмут қаласында желдің күшті соққандығы 1 миллион долларға жуық зиян келтірді (1954 жылғы CAD, 980 000 АҚШ доллары). Екі адам қаза тапты, оның бірі Квебек қаласында батып кеткен баржада суға батып қайтыс болды. Көптеген аймақтарда электр қуаты бірнеше күнге, ал кейбір аймақтарда бір аптаға дейін болмады, себебі жұмысшылар құлаған сымдарды жөндеуге тырысты. Салқындатудың болмауынан бүлінген азық-түлік шамамен 1 миллион долларлық зиян келтірді. Құрама Штаттардың басқа аймақтарынан келген электр бригадалары жағдайды қалпына келтіруге көмектесті. Жұмысшылар дереу жолдардан ағаштарды алып тастады. Род-Айлендтегі зақымдалған зауыттар үш апта бойы жұмысшыларды жұмыстан шығара алмады. Мэн штатының губернаторы Бёртон М. Крос штатта төтенше жағдай жариялады. Шағын бизнес басқармасы Мэн штатының алты округін апат аймағы деп жариялады. Президент содан кейін көмекке әскер жіберуді бұйырды. Американың Қызыл Кресті тез арада ең көп зардап шеккен аймақтарға топтарды жіберіп, жүздеген отбасыларды тамақтандырды. 1954 жылы осы және басқа да дауылдар келтірген үлкен залал АҚШ үкіметін Ұлттық дауыл зерттеу жобасын құруға арналған зерттеулерге баруға мәжбүр етті. Дауылды зерттеушілер мен Ауа райы бюросы олардың құрылымын анықтау үшін кейінгі дауылдар туралы деректер жинады, сондай-ақ Project Stormfury арқылы күміс йодты дауылдарды әлсіретуге тырысты. Зор зақымданудың салдарынан Карол атауы 10 жылға тропикалық дауыл атау тізімінен алынып тасталды. Атау 1965 жылғы маусымда қайта қолданылды, бірақ 1969 жылдың көктемінде тұрақты түрде зейнеткерлікке шықты, өйткені 1954 жылғы дауыл әлі де зерттеудің белсенді тақырыбы болды. 1969 жылғы маусымда таңдалған Камиль есімі көп ұзамай қолданылды.