Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Текстиль материалдарынан көлемдік өңдеуді (көлбеуді) жою процесі.
Process of removing the size from textile materials
Көлбеуді жою – тоқылағаннан кейін жіптерден көлемдік өңдеуді (көлбеуді) алып тастау процесі.
Desizing is the process of removing the size material from warp yarns after a textile fabric is woven.
Өлшемін анықтау құралдары
Матаның түрі, экологиялық тазалығы, оңай кетіп қалуы, бағасы, канализацияны тазарту сияқты факторларға сүйене отырып, өлшеуіш заттар таңдалады.
Sizing agents are selected on the basis of type of fabric, environmental friendliness, ease of removal, cost considerations, effluent treatment, etc.
Энзимдік дезайзерлеу
Энзимдік десайз – энзимдерді пайдалану арқылы мақта маталарындағы крахмалдың ыдырауының классикалық процесі. Ферменттер – тірі организмдермен түзілетін, биологиялық процестерде химиялық реакцияларды катализдейтін күрделі, ерігіш биокатализаторлар. Ферменттер нақты бір затқа қатысты өте специфичті әрекет етеді. Ферменттің шағын мөлшері оның әсер ететін затының көп мөлшерін ыдырата алады. Ферменттер әдетте олар катализдейтін реакцияда ыдырайтын заттың түріне сәйкес аталады. Амилазалар – крахмалдың амилоза және амилопектин молекулаларын гидролиздейтін және молекулалық салмағын төмендететін ферменттер, осы арқылы оларды матадан жуып тастауға жеткілікті суға ерігіш етеді. Энзимдік десайздің тиімді болуы үшін pH, температура, судың қатаңдығы, электролиттердің қосылуы және беттік белсенді затты таңдауды қатаң бақылау қажет.
Enzymatic desizing is the classical desizing process of degrading starch size on cotton fabrics using enzymes. Enzymes are complex organic, soluble bio catalysts, formed by living organisms, that catalyze chemical reaction in biological processes. Enzymes are quite specific in their action on a particular substance. A small quantity of enzyme is able to decompose a large quantity of the substance it acts upon. Enzymes are usually named by the kind of substance degraded in the reaction it catalyzes. Amylases are the enzymes that hydrolyses and reduce the molecular weight of amylose and amylopectin molecules in starch, rendering it water soluble enough to be washed off the fabric. Effective enzymatic desizing require strict control of pH, temperature, water hardness, electrolyte addition and choice of surfactant.
Окистендіру арқылы дезинфекциялау
Окистендіру арқылы кесу кезінде целлюлоза талшығына зақымдану қаупі өте жоғары, сондықтан кесу үшін оны қолдану жиілігі азайып барады. Окистендіру кесуі калий немесе натрий персульфатын немесе натрий бромитін тотықтырғыш зат ретінде пайдаланады.
In oxidative desizing, the risk of damage to the cellulose fiber is very high, and its use for desizing is increasingly rare. Oxidative desizing uses potassium or sodium persulfate or sodium bromite as an oxidizing agent.
Қышқылмен өлшеу
Сұйытылған күкірт немесе тұз қышқылының салқын ерітінділері крахмалды гидролиздеу үшін қолданылады, алайда, бұл мақта матасындағы целлюлоза талшығына да кері әсер етеді.
Cold solutions of dilute sulphuric or hydrochloric acids are used to hydrolyze the starch, however, this has the disadvantage of also affecting the cellulose fiber in cotton fabrics.
Суда еритін өлшемдерді жою
Суда еритін өлшемді маталарды ыстық сумен жуу арқылы сұрыптауға болады, суға жақсы сіңірілетін заттар (беттік белсенді заттар) және жұмсақ сілті қосылуы мүмкін. Су талшықтың сыртқы бетіндегі өлшемді ығыстырып шығарады және талшықтың ішіне сіңіп, мата қалдықтарын толық жояды.
Fabrics containing water soluble sizes can be desized by washing using hot water, perhaps containing wetting agents (surfactants) and a mild alkali. The water replaces the size on the outer surface of the fiber, and absorbs within the fiber to remove any fabric residue.
Ферментті түрде дәнекерлеу
Ферментативті десиздеу – ферментациялық процесс ретінде анықталады және ферменттерді өндіруге жоғары қабілетті, Жалпы қауіпсіз деп танылған (GRAS) микроорганизмдерді қолданады; ол онлайн бақылау және нақты басқаруды қамтамасыз ететін сіңдіру/төсемдеу әдістері арқылы жүзеге асырылады. Бұл әдіс ферменттік әдіске қарағанда экономикалық тиімдірек, аз шығынмен және төмен эмиссиямен дамытылады, сондай-ақ айтарлықтай арзан.
Fermentative desizing is defined as a fermentation process and involves the Generally Regarded as Safe (GRAS) microorganisms that have a high potential to produce enzymes; it is carried out via impregnation/padding methods, which provide online monitoring and accurate control. The method allows an economical process with low resource consumption and emission compared to the enzymatic method, it is considerably cheaper.