Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық теңіз операциясы: «Уилфред» жорығы

Кіріспе

Уилфред операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі британдық теңіз операциясы. Операция Норвегия мен оның жағалаудағы аралдар арасындағы су жолын миналармен жабуды қамтиды, бұл швед темір кенінің бейтарап Норвегия сулары арқылы неміс соғыс машинасына жетуіне кедергі келтіру мақсатында жасалды. Одақтастар Уилфред операциясы Норвегияда немістердің жауап әрекетін тудырады деп күтті және Нарвикті және басқа да маңызды аймақтарды басып алуға бағытталған R 4 жоспары деп аталатын жеке операцияға дайындық жүргізді. 1940 жылғы 8 сәуірде операцияның бір бөлігі орындалды, бірақ келесі күні Норвегия мен Данияға неміс әскерлерінің шабуылы (Weserübung операциясы) салдарынан жағдай өзгерді, бұл Норвегия кампаниясының басталуына әкелді.

Салдары

Уилфред операциясы қазір негізінен аяқталды, сондықтан оңтүстік Force WS және WB кемелері Норвегияға неміс қозғалысына жалпы британдық жауап ретінде Руперт операциясы ретінде скрининг міндеттерін, әскери қолдауды және конвойды қорғауды жүзеге асыру үшін Отандық флотқа қосылды. Солтүстік ВВ күштері дереу британдықтардың неміс десанттарын тежеу әрекетіне кірісті. 6 сәуірде негізгі күштен бөлініп, кемеден жоғалған адамды іздеуге шыққан HMS Glowworm немецтің ауыр крейсері German Admiral Hipper-ге тап болып, торпедалық шабуыл жасады. Атқара атылғаннан кейін, ол адмирал Хипперді соққылады және көп ұзамай 111 адаммен бірге суға батып кетті. Оның командирі, лейтенант-командир Джерард Бродмид Рупқа қайтыс болғаннан кейін Виктория кресті берілді. Бұл арада "Гловурмға" көмек көрсету үшін ауысқан "Реноун" соғыс кемелерінің бірі - "Шарнхорст" және "Гнейсанау" соғыс кемелерінің бірімен Лофотеннен батысқа қарай 80 миль (129 км) қашықтықта соғысты. Германияны блокадалау үшін Норвегияның дәлдікінен артық кедергі болған жоқ. Соңғы соғыста да, осы соғыста да солай болды. Британдық әскери-теңіз флоты Германияға әр түрлі контрабандалық заттарды тасымалдайтын неміс және бейтарап кемелерінің аяқсыз шеруін көруге мәжбүр болды, олар кез-келген сәтте тоқтатуға болатын, бірақ оларға қол тигізуге тыйым салынды. Сондықтан бұл тасымалдарды тоқтатып, ашық теңізге шығаруға шешім қабылданды. Нейтральді кемелерге, тіпті жау сауда кемелеріне, мина өрістерімен аздап қауіп төндіруден немесе адам өмірін жоғалтудан аулақ болу үшін барлық сақтық шаралары қолданылды және барлық кемелерді осы қауіпті аймақтардан сақтандыру үшін ағылшын патрульдік кемелері олардың айналасында орналастырылды. Нацистік үкімет Норвегия мен Данияны басып алуымыз Норвегияның дәлізін жабу іс-әрекетіміздің салдары деп көрсетуге тырысты. Алайда, олардың дайындықтары бір ай бұрын ғана емес, әскерлер мен кемелердің нақты қозғалысы ағылшын және француз миналық алаңдары салынбастан бұрын басталғанын сөзсіз дәлелдеуге болады. Олар (қазба) қазбалар қойылатынын білген еді. Олар осыдан көп бұрын-соңды болмағандықтан, бұл оларға түсініксіз болып көрінген болуы керек. Сондықтан олар наурыздың соңғы аптасында Норвегиялық дәлізді пайдаланып, әскери қоймалармен және палубаның астында жасырылған сарбаздармен толтырылған бос кен кемелерін солтүстікке жіберуге шешім қабылдады. Осы сәтте олар Норвегияның жағалауындағы әртүрлі порттарды басып алу үшін әскери құндылыққа ие деп санайды. 18-23 сәуір аралығында Достасқандардың одан әрі десанттауына қарамастан, норвегиялықтар 1940 жылы 9 маусымда берілді. Бір қызығы, "Уилфред" операциясы негізінен сәтсіздікке ұшыраған, өйткені ол немістердің темір кеніне қол жеткізуіне кедергі келтірмеді, бірақ Норвегияны Германия басып алғаннан кейін ол бейтарап аумақ емес болды, сондықтан британдық кемелер мен ұшақтар оның аумақтық суларына кіруге және неміс кемелеріне өз қалауы бойынша шабуыл жасауға еркін болды.

Operation Wilfred was now essentially complete and so the southern Force WS and WB ships rejoined the Home Fleet to undertake screening duties, military support and convoy defence, as part of the general British response to the German move on Norway known as Operation Rupert. The northern WV force immediately became embroiled in the early actions of the British attempt to thwart the German landings. HMS Glowworm, which had become detached from the main force on 6 April to look for a man lost overboard, encountered the German heavy cruiser German cruiser Admiral Hipper and carried out a torpedo attack. After receiving return fire and heavy damage, she rammed Admiral Hipper and sank soon afterwards with 111 men killed. Her commander, Lieutenant Commander Gerard Broadmead Roope was awarded a posthumous Victoria Cross. Meanwhile, Renown, which had diverted to assist Glowworm, was in action with the German battleships German battleship Scharnhorst and German battleship Gneisenau 80 mile (129 km) west of the Lofotens. There has been no greater impediment to the blockade of Germany than this Norwegian corridor. It was so in the last war, and it has been so in this war. The British Navy has been forced to watch an endless procession of German and neutral ships carrying contraband of all kinds to Germany, which at any moment they could have stopped, but which they were forbidden to touch. It was therefore decided at last to interrupt this traffic and make it come out into the open seas. Every precaution was taken to avoid the slightest danger to neutral ships or any loss of life, even to enemy merchant ships, by the minefields which were laid and British patrolling craft were actually stationed around them in order to warn all ships off these dangerous areas. The Nazi Government have sought to make out that their invasion of Norway and of Denmark was a consequence of our action in closing the Norwegian corridor. It can, however, undoubtedly be proved that not only had their preparations been made nearly a month before, but that their actual movements of troops and ships had begun before the British and French minefields were laid. No doubt they suspected they (the mines) were going to be laid. It must indeed have appeared incomprehensible to them that they had not been laid long before. They therefore decided in the last week of March to use the Norwegian corridor to send empty ore ships northward filled with military stores and soldiers concealed below decks, in order at the given moment to seize the various ports on the Norwegian seaboard which they considered to have military value.|Winston Churchill

British and French troops landed at Narvik on 14 April to assist the Norwegians, pushing the Germans out of the town and almost forcing them to surrender. Despite further Allied landings taking place between 18 and 23 April, the Norwegians surrendered on 9 June 1940. Ironically, although Operation Wilfred was essentially a failure in that it did not prevent the Germans from having access to the iron ore, once Norway became occupied by Germany, it was no longer neutral territory and so British ships and aircraft were free to enter its territorial waters and to attack German ships at will.