Кіріспе
1980 жылғы Руди Раккердің романы. "Ақ жарық" – Руди Раккердің 1980 жылы Ұлыбританиядағы Virgin Books және АҚШ-тағы Ace Books баспаларында жарық көрген ғылыми фантастика туындысы. Раккер 1978-1980 жылдары Гейдельберг университетінде математика пәнін оқытып жүрген кезінде, сол шамада "Шексіздік және сана" атты ғылыми еңбегін де жазған. Кітаптың бір деңгейінде, ол көркем әдебиет арқылы шексіздік математикасын зерттейді, дәл сол сияқты "Flatland: Көп өлшемді роман" романы көп өлшемділік концепциясын зерттеген. Нақтырақ айтқанда, "Ақ жарық" ойдағы бір әлемді пайдаланып, алеф сандарының жиын теориясын түсіндіреді, яғни кейбір шексіздіктер басқаларынан үлкен деген идеяны ашып көрсетеді.
White Light is a work of science fiction by Rudy Rucker published in 1980 by Virgin Books in the UK and Ace Books in the US. It was written while Rucker was teaching mathematics at the University of Heidelberg from 1978 to 1980, at roughly the same time he was working on the non fiction book Infinity and the Mind. On one level, the book is an exploration of the mathematics of infinity through fiction, in much the same way the novel Flatland: A Romance of Many Dimensions explored the concept of multiple dimensions. More specifically, White Light uses an imaginary universe to elucidate the set theory concept of aleph numbers, which are more or less the idea that some infinities are bigger than others.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кітап – бұл Феликс Рейманның, SUCAS-та (Нью-Йорк штатындағы мемлекеттік колледж, SUNY-ге пароди) математика пәнінің мұғалімі, отбасылық өмірі қиын, мансабы тоқырап қалған тарихы. Бернхо (Генесао) ойдан шығарылған қаласында ол Кантордың континуум гипотезасын түсіну үшін "тұманды шөптің" (марихуананың) көмегімен саналы түс көрумен тәжірибе жасауды бастайды. Денеден шығу тәжірибесі кезінде Феликс физикалық денесінен айрылады және оның сияқты жандарды тозаққа апаруды көздеген Ібілістің құрбанына айналады. Феликс Исаны шақырады, ол оны құтқарады. Иса Феликстен өзіне бір қызмет жасауын сұрайды: Кэти есімді мазасыз рухты "Симон" деп аталатын жерге алып барып, оны Құдайға/Абсолютті шексіздікке жеткізуін өтінеді, оны сол жерден табуға болады. Симон әртүрлі формадағы шексіздік тұжырымымен толы: оған жету үшін шексіздікпен күресу қажет, себебі Симон Жерден шексіз қашықтықта жатыр. Феликс пен Кэти астралдық денелерінде төрт сағаттың ішінде жылдамдықтарын екі есеге арттырып, шексіз жылдамдыққа асимптотикалық түрде жақындайды. Соңында, жарық жылдамдығында олар "ақ жарыққа" айналып, Симонмен бірігеді. Бұл жаңа әлемде Феликс Альберт Эйнштейн және Георг Кантор сияқты белгілі ғалымдар мен математиктермен кездеседі, олардың барлығы Гилберттың Ұлы қонақүй парадоксына негізделген қонақ үйде тұрады. Феликс Кэти кеткеннен кейін сол жерде қалады; қонақ үй толы, бірақ Феликс кеңсе қызметкерінен барлығын бір қабатқа көтеруін сұрайды, сонда оған бос бөлме босап қалады. Ол Франц Кафканың "Метаморфоза" ромалын еске түсіретін "Франкс" атты сөйлеуге құмар жәндікпен танысады, осы туралы Рукердің соңғы сөзінде айтылған. Екеуі "Он тауына" шығуға шешім қабылдайды, ол өзі шексіз (алеф нөл шексіздігі емес, бірақ континуумның кардиналдығы немесе одан да үлкен болуы мүмкін). Көптеген оқиғалардан кейін Франкс пен Феликс Кэтиді табады. Олар Он тауына шығудан бас тартып, Симонның екінші жағына, тозаққа апаратын терезелермен толы шөлдерге бет бұрады. Феликс Абсолютті шексіздікпен бірігеді, бірақ Кэти қорқып, бас тартады. Соңында Феликс Жерде өз денесінде оянады; барлығы оның түсін қатты ішімдік пен марихуанаға байланысты эпизод деп есептейді, Феликс континуум гипотезасы туралы түсініктерді еске түсіргенше: егер үш негізгі жаратылыс түрі болса – қатты зат, эфир және ол "блугтар" деп атаған нәрсе, олар алеф нөл немесе c шексіздігімен бөлінбейтін, бірақ жоғары шексіздік болса, онда гипотеза жоққа шығарылар еді. Физик досының көмегімен ол астралдық саяхат қабілетін пайдаланып, осы блуг материясынан шар жасайды. Шардың ерекше қасиеттері бар, мысалы, гравитацияны елемеу немесе бөлінбеу, немесе дәлірек айтқанда, Банах-Тарский парадоксының физикалық көрінісі, яғни оны бірнеше бөлікке бөлуге болады, олардың әрқайсысы түпнұсқаға ұқсас. АҚШ үкіметі олардың зерттеулерін тоқтатуға тырысады деген жорамал бар.
Қабылдау
Томас М. Диш «Ақ жарық» романын «жақсы, зиялы, күшті роман» деп бағалап, оны «Реймонд Чандлер мен Льюис Кэрроллдың (тағы бір математикалық ойдан шығарушы) тоғысқан нұсқасы, жол бойы Франц Кафкаға ишара жасалған» деп сипаттады.
Трансреализм
Басты кейіпкер – 1970-ші жылдардағы Рукердің өмірінің трансреалистік бейнесі. (Рукер 1972-1978 жылдары Нью-Йорк штатының Геннесио қаласындағы мемлекеттік университет колледжінде математика пәнін оқытқан.) Сондықтан, кейіпкер ойдан тудырылған болса да, ол сол кездегі Рукердің өзінің түсінігіне шамадан тыс ұқсас. Рукер Джон Ширлиге жаңа басылымдардың кіріспесінде: "Мен ешқашан денеңнен шығып, шексіздікке бармадым", – дейді.