Кіріспе
Революциялық трибунал (; бейресми түрде Халық трибуналы) – Француз революциясы кезінде саяси қылмыскерлерді соттау үшін Ұлттық конвент құрған сот. 1793 жылдың қазан айында ол көбінесе "Үрей билігі" деп аталатын кезеңнің ең қуатты құралына айналды.
The Revolutionary Tribunal (; unofficially Popular Tribunal) was a court instituted by the National Convention during the French Revolution for the trial of political offenders. In October 1793, it became one of the most powerful engines of the period often called the Reign of Terror.
Сот реформалары
1791 жылдың басында қорғану еркіндігі қалыпты жағдайға айналды; кез келген азаматқа екіншісін қорғауға рұқсат берілді. Билік өкілдері осы тәжірибеге бастапқыда жеңілдікпен қарамады. Деррассе бұл заңгерлердің "ұжымдық өлімге қадам басуы" екенін айтады. Қылмыстық істерде құқықтың кеңеюі ауызша айтылған сөздерге басымдық берді. 1791 жылдың желтоқсанына қарай депутаттар судьяларды, қазылар алқасын және қоғамдық айыптаушыны таңдау өкілеттігін өздеріне берді. 1792 жылдың 15 ақпанында Максимилиан Робеспьер қоғамдық айыптаушы ретінде Қылмыстық трибунал құрылды. 10 сәуірде Робеспьер лауазымынан бас тартып, журнал шығаратын қарапайым азаматқа айналды. Басқа якобиндермен бірге ол өзінің журналының бесінші санында қаланы, "бостандықты" (революцияны) қорғау, бөлімдерде тәртіпті сақтау және мүшелерді демократиялық принциптерге тәрбиелеу үшін кем дегенде 20 немесе 23 000 адамнан тұратын "революциялық армияны" құруды шақырып өтті; бұл идея Жан-Жак Руссо тарапынан қолдау тапқан.
Шығу тегі
Уақытша революциялық трибунал 1792 жылы 17 тамызда Тюйлерилерді шабуылға жауап ретінде құрылды. Жергілікті комитеттер өз еркімен өлтірудің орнына саяси қылмыстар мен сатқындыққа айыпталған күдіктілерді қарау үшін тиісті заңдық процестің болуын қамтамасыз ету. Уақытша сот 1792 жылдың қарашасында Людовик XVI-ға қатысты сот басталған кезде жойылған болатын. Осы уақыт ішінде ол жиырма сегіз адамды өлім жазасына кесіп жіберді. Олардың көбісі саяси тұтқындар емес, қарапайым қылмыскерлер еді. Ол 1791 жылғы қылмыстық сот жүйесінің реформасының элементтерін, сондай-ақ "әлеуметтік емес" немесе "революциялық" әлеуетке ие ерекшеліктерді қамтиды. Бес судьядан тұратын сот алқасы соттың жұмысын басқаруға жауапты болады, бірақ Конвент алты адамнан тұратын комиссияға сайланған депутаттар арқылы істерді бақылайды. Содан кейін істерді екі прокурордың көмегімен айыптаушы (акузатур публик) сотқа ұсынады, ал алқабилер айыпталушылардың кінәлі немесе кінәсіз екендігі туралы шешім қабылдайды. Содан кейін судьялар 1791 жылғы Қылмыстық кодекске сәйкес жазаларды қолданады. Наурыздың басында Вендедегі соғыс және Пиреней соғысы басталды; Австрияның Нидерландтағы халқы француз шапқыншылығына қарсы көтеріліс жасады. Жағдай өте қауіпті еді. 9 наурызда кешке Конвент сыртында жиналған көпшілік үкім шығарып, патшаны өлтіруді қолдамаған барлық "әзілшіл" депутаттарды жұмыстан шығаруды талап етті. 1793 жылы 12 наурызда уақытша революциялық трибунал құрылды; үш күннен кейін Конвент Фукье Тинвиллді "акузатор-халық" және Флеуриот Лескотты оның көмекшісі етіп тағайындады. 11 наурызда Дюмори Брюссель жиналысына сөйлеп, француз комиссарлары мен сарбаздарының әрекеттері үшін кешірім сұрады. 12 наурызда Дюмурье көптеген якобиндерді жұмысқа алған Соғыс министрлігінің қызметкерлерінің араласуын сынға алды. Ол тек бұрынғы соғыс министрі Пашеге ғана емес, Марат пен Робеспьерге де шабуыл жасады. Дюморие көп уақыт бойы Конвентпен келісе алмады. Ол революцияның радикалдануына және оның саясатына көңілі толмады және аннексияға тосқауыл қойды. Революциялық сот жаңа Француз Республикасындағы дағдарыс кезінде қайта құрылды. Бірінші коалиция соғысы нашар жүріп жатты. Қанағатсыз болған Дюморие (конституциялық) монархияны қалпына келтіріп, 1791 жылғы француз конституциясын қайта енгізгісі келді. Уақытша үкімет республиканың тұтастығын қорғау үшін бірқатар шаралар қабылдады. Тіпті осы жағдайларда Конвент бастапқыда Революциялық трибуналды қалпына келтіруге қарсы болды. 10 наурызда Париждегі көшелердегі үлкен тәртіпсіздікке жауап ретінде Жорж Дантон Робеспьердің қолдауымен оның қайта жаңғыруын ұсынды, бірақ депутаттардың көпшілігі оған қарсы болды. Ұзақ талқылаудан кейін түн ортасына қарай Дантон көпшілікті тек өткен қыркүйекте болғандай, басқа да бақылаусыз қазалар туралы қауіп төндіре отырып, оған дауыс беруге көндіре алды. Егер Конвент Трибунал құруға келіспесе, халық өз әділдіктерін жасауға мәжбүр болады деп мәлімдеді. Осы негізде Конвент ақырында Парижде Төтенше қылмыстық сот (Tribunal criminel extraordinaire) құруға келісті, ол 1793 жылғы 29 қазандағы жарлықпен Революциялық сот деп ресми аталды. Робеспьер соғыс күшін үйлестіру үшін Жалпы қорғаныс комитетінің бір мүшесі болды. Дантон, Шарль Франсуа Делакруа, Берннвилл және тағы бірнеше депутаттар Дюмуриеге жауап беру және оны тұтқындау үшін Бельгияға жіберілді. Осыған ұқсас уақытта дағдарысқа қарсы қабылданған басқа шаралар әр ауданда Революциялық бақылау комитетінің ресми құрылуын қамтиды. Монтане оның президенті болған айларда Трибунал 178 айыпталушымен жұмыс істеді. Олардың 53% -ы сот арқылы алғашқы тергеуден кейін толық сот жүргізілмей босатылды, ал тағы 17% -ы сотталып, алқабилер алқасы ақтады. 5% сотталып, бас бостандығынан айырылды немесе жер аударылды, ал 25% өлім жазасына кесілді. 1793 жылдың қыркүйегіне дейін сот 260 істі қарады және 66 адам өлім жазасына кесілді. Нәтижесінде, кейбір якобиндер оны тиімсіз деп сынға алды. Өз жұмысын жалғастыруға рұқсат етілген провинциялық трибуналдар оңтүстікте Бордо, Аррас және Ним, солтүстікте Аррас және Камбре болды. Конвент мүшелері Жан-Мари Колло д'Эрбуаны 23 мамырда және Максимилиан Робеспьерді 25 мамырда өлтіруге тырысқаннан кейін, 10 маусымда (22 Prairial Year II) "Прейриал заңдары" қабылданды. Бұл революциялық трибуналдағы сот процестері үш күнге дейін шектелген. Прериал заңдары қабылданғаннан кейін үш күннен кейін гильотина Парижден шығарылды. Бұрын ол Кар�...
Early March the War in the Vendée and the War of the Pyrenees began; the population of the Austrian Netherlands were in insurrection against the French invasion. The situation was alarming. On the evening of 9 March, a crowd gathered outside the Convention, shouting threats and calling for the removal of all "traitorous" deputies who had failed to vote for the execution of the king. On 12 March 1793, a provisional Revolutionary Tribunal was established; three days later the Convention appointed Fouquier Tinville as the "accusateur public" and Fleuriot Lescot as his assistant. On 11 March, Dumouriez addressed the Brussels assembly, apologising for the actions of the French commissioners and soldiers. On 12 March Dumouriez criticised the interference of officials of the War Ministry which employed many Jacobins. He attacked not only Pache, the former minister of war, but also Marat and Robespierre. Dumouriez had long been unable to agree with the course of the Convention. He was disenchanted with the radicalisation of the revolution and its politics and put an end to the annexation efforts. The Revolutionary Tribunal was re established at a time of crisis in the new French Republic. The War of the First Coalition was going badly. An unsatisfied Dumouriez wanted to restore a (constitutional) monarchy and reintroduce the French Constitution of 1791. The provisional government responded by taking a number of measures to defend the integrity of the Republic. Even in these circumstances, the Convention was initially reluctant to restore the Revolutionary Tribunal. On 10 March, responding to serious disorder in the streets of Paris, Georges Danton, with Robespierre's support, proposed its revival, but the majority of deputés were not in favour. After a long debate, towards midnight, Danton was able to persuade a majority to vote for it only by raising the spectre of further uncontrolled massacres, as had taken place the previous September. If the Convention did not agree to create the Tribunal, he argued, the people would be compelled to make their own justice. On this basis, the Convention finally agreed that there should be established in Paris the Extraordinary Criminal Tribunal (Tribunal criminel extraordinaire), which received the official name of the Revolutionary Tribunal by a decree of 29 October 1793. Robespierre became one members of the Committee of General Defence to coordinate the war effort. Danton, Charles Francois Delacroix, Beurnonville and several other deputies were sent to Belgium to question and arrest Dumouriez. Other measures taken in response to the crisis around the same time included the formal establishment of a Revolutionary Watch Committee in every neighbourhood
During the months when Montané served as its President, the Tribunal dealt with 178 accused. 53% of these were set free after initial examination by a judge, without a full trial, while a further 17% were tried and acquitted by a jury. 5% were convicted and sentenced to imprisonment or deportation, and 25% were sentenced to death. From its formation up to September 1793, the Tribunal heard 260 cases and handed down 66 death penalties. As a result, it was criticized as ineffective by some Jacobins. The provincial tribunals which were allowed to continue their work were Bordeaux, Arras, and Nîmes in the south, as well as Arras and Cambrai in the north. Following the attempted assassinations of Convention members Jean Marie Collot d'Herbois on 23 May and Maximilien Robespierre on 25 May 1794, on 10 June (22 Prairial Year II) the so called "Prairial Laws" were passed. These limited trials in the Revolutionary Tribunal to three days. Three days after the Prairial laws were passed, the guillotine was moved out of Paris. It had previously stood on the Place du Carrousel, was then moved to the Place de la Revolution, and then again to the Place St Antoine and later to the Place du Trône Renversé. As the Revolutionary Tribunal accelerated the pace of executions in Paris, it became impractical to have it in the city. and Hébertists As a result of his criticisms he was expelled from the Jacobin Club. Later he was arrested, tried and executed together with Danton.
Термидордан кейін
1794 жылдың шілдесінде Термидор төңкерісінен кейін кейбір адамдар Революциялық трибунал таратылады деп күтті, бірақ олай болмады. Термидориялық реакциядан кейінгі бес күн ішінде Конвент 478 саяси тұтқынды босатты, бірақ халықтың жалпы кешірім туралы талаптарына қарамастан, 8000 адам түрмеде қалды. Мысалы, 1795 жылдың 14 ақпанында Оранж қаласындағы трибунал судьясы болған Жозеф Фернексті наразылық білдірген топ өлтіріп, Рона өзеніне тастап жіберді. 22 Prairial күніне дейін Революциялық трибунал он үш ай ішінде 1220 өлім жазасын кесті; ал заң қабылданып, Термидор төңкерісі арасындағы қырық тоғыз күнде 1376 адам сотталды (күн сайын шамамен 28 адам).