Кіріспе
Алюминий кремнияты минералдарына бай тау жыныстары – Жер қыртысының құрамы. Геологияда "сиал" термині Жер қыртысының жоғарғы қабатының құрамын, атап айтқанда алюминий кремнияты минералдарына бай тау жыныстарын көрсетеді. Ол кейде континенттік қабықпен теңестіріледі, себебі ол кең мұхит алаптарында кездеспейді, бірақ "сиал" – тектоникалық емес, геохимиялық термин. Бұл элементтер Жер элементтерінің көпшілігіне қарағанда тығыздығы төмен болғандықтан, қыртыстың жоғарғы қабатында шоғырлануға бейім. Қыртыстың ең жоғарғы қабаты "сиал" деп аталады, ол силикаттан және алюминийден тұрады (Si = силикат, Al = алюминий). Орташа есебімен, "сиалдың" қалыңдығы жер бетінен 25 км-ге дейін жетеді. Материктер негізінен кремний мен алюминийден құралған жеңіл тау жыныстарынан тұрады, сондықтан "сиал" материктерде қалың, ал мұхит түбінде, әсіресе Тынық мұхитында, өте жұқа немесе мүлдем жоқ. "Сиалдың" орташа тығыздығы 2,7 г/см³. Геологтар осы қабаттағы тау жыныстарын көбінесе "фелсикалық" деп атайды, себебі олардың құрамында фельдшпаттың, алюминий силикаты минералдарының жоғары деңгейі бар. Дегенмен, "сиалда" тау жыныстарының әртүрлі түрлері кездеседі, оның ішінде базальт тау жыныстары да көп. "Сиал" атауы кремний және алюминий сөздерінің бас әріптерінен алынған. "Сиал" көбінесе "симамен" салыстырылады, ол Жердегі төменгі қабат, кремний мен магнийге бай және мұхит алаптарында жиі кездеседі; сондай-ақ никель-темір қорытпасынан тұратын өзегі, кейде "Нифе" деп аталады. Жердің ішкі құрылымын геохимиялық бөлімдерге (осы атаулармен) алғаш рет 19 ғасырда Эдуард Сюсс бөліп көрсеткен. Жердің сыртқы қабаттарының бұл моделі петрографиялық, гравиметриялық және сейсмикалық зерттеулермен расталған.
the composition of Earth's crust
In geology, the term sial refers to the composition of the upper layer of Earth's crust, namely rocks rich in aluminium silicate minerals. It is sometimes equated with the continental crust because it is absent in the wide oceanic basins, but 'sial' is a geochemical term rather than a plate tectonic term. As these elements are less dense than the majority of Earth's elements, they tend to be concentrated in the upper layer of the crust. The uppermost layer of the crust is called the sial, consisting of silicate and aluminium (Si = silicate, Al = aluminium). On average, the thickness of the sial is till 25 km from the surface. The continents are composed mainly of lighter rock material formed from silicon and aluminium, so the sial is thick over the continents and very thin or absent on the ocean floor, especially the Pacific Ocean. Average density of the sial is 2.7 gm/cc. Geologists often refer to the rocks in this layer as felsic, because they contain high levels of feldspar, an aluminium silicate mineral series. However, the sial "actually has quite a diversity of rock types, including large amounts of basaltic rocks." The name 'sial' was taken from the first two letters of silica and of alumina. The sial is often contrasted to the 'sima,' the next lower layer in Earth, which is rich in silica and magnesium and is often exposed in the ocean basins; and the nickel iron alloy core, sometimes referred to as the 'Nife'. These geochemical divisions of Earth's interior (with these names) were first proposed by Eduard Suess in the 19th century. This model of the outer layers of Earth has been confirmed by petrographic, gravimetric, and seismic evidence.
Қасиеттері
Сиалдың тығыздығы (2700–2800 кг/м3) симадан төмен, бұл негізінен алюминий мөлшерінің артуымен және темір мен магний мөлшерінің азаюымен байланысты. Сиалдың түбі қатаң шекара емес, ол симаның тығыз тау жыныстарына біртіндеп өтеді. Конрад үзділісі шекара ретінде ұсынылған, бірақ оның жайлы көп мәлімет жоқ, сондай-ақ ол геохимиялық өзгерістер нүктесімен сәйкес келмейді. Оның орнына, шекара 2800 кг/м3 орташа тығыздық деңгейінде шартты түрде белгіленген. Таулар мұз таулары сияқты, теңіз бетіндегідей, төмен де, жоғары да созылады.