Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пропорционалды өкілдік (PR) сайлау жүйелерінде, «артық орын» деп аталатын орын бос қалады, себебі жалпы дауыс беру нәтижесінде осы орынға құқығы бар партия жеткілікті үміткер тіке алмағандықтан, оны толтыра алмайды.
In proportional representation (PR) electoral systems, an underhang seat is a seat that becomes vacant because the party that was entitled to it by virtue of its share of the total votes cast was unable to fill it through having submitted too few candidates.
Түсіндірме
Партиялық тізімдер бойынша пропорционалды сайлау жүйесінде партиялар алған дауыс санына пропорционалды түрде орын алады. Егер партияда бос орындарды толтыру үшін адам жеткіліксіз болса, онда төменгі деңгей бар. Мысалы, егер партия он орынға жеткілікті дауыс алса, бірақ оның тізімінде жеті адам ғана ұсынылса, онда үш орынға кемшілік бар. Партияның негізгі мүшелерімен күресудің бір жолы - партияға қосымша адамдарды депутаттыққа ұсынуға рұқсат беру. Алайда, төменгі санаттағы партиялар әдетте өздерінің тізіміне ретроактивті түрде қосуға құқылы емес және төменгі санаттағы партиялар ұсынатын ықтимал орыннан айырылады. Партиялар бұл мәселені шешу үшін өздерінің тізімдері орын алу үмітіне қарағанда әлдеқайда көп болады.
Under party list proportional representation systems, parties receive a number of seats in proportion to the number of votes they received. If a party does not have enough people to fill its vacancies, there is an underhang. For example, if a party wins enough votes for ten seats, but only has seven people nominated on its list, then there is an underhang of three seats. A way of dealing with underhangs is to allow the party to nominate additional people to become MPs. However, parties with underhangs usually are not entitled to retroactively add to their list, and lose the potential seats represented by the underhang. Parties aim to avoid the problem by having a substantially larger list than they would hope to win as seats.
Мысалдар
Егер Жаңа Зеландияның 99 депутаттық партиясы (оның манифесті парламенттің санын азайту туралы) 2005 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлауда дауыс берудің бес пайызын алса, олар 120 орындық Өкілдер палатасының алты орынға ие болар еді. Бірақ олардың тізімінде екі адам ғана болғандықтан, олар тек екі орынды ғана толтырған болар еді. Осылайша, Парламент 4 депутатты қысқарған болар еді. Партия дауыс берудің 0,03%-ын ғана алғандықтан, бұл жағдай болдырмалды. 2023 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлауда төменгі баға мәселесі қайта оралды. Мерзімді өткізіп алмаудың салдарынан Лиз Ганнның Жаңа Зеландиялық адал партиясы өздерінің партиялық тізімінде екі үміткерді ғана тіркей алды, яғни егер олар парламентке кіру үшін қажетті бес пайыздық шектен асып кетсе (электоратты жеңіп алмастан), ол нәтижесінде парламентте төрт бос орынға ие болар еді. Бұған дейін 99 депутат болған партия сияқты, олар да сайлауға қатыса алмады, олар талап етілген минимумнан алыс, дауыс берудің тек 1,2% -ын алды. Шотландия парламентіне 2014 жылы Марго Макдональдтың өліміне байланысты орын қалды. Ол аймақтық тізімде MSP ретінде тәуелсіз (әдетте "Марго партиясының" жалғыз кандидаты) ретінде сайланғандықтан, оның орны келесі сайлауға дейін бос қалды.
If New Zealand's 99 MP Party (whose stated manifesto was to reduce the size of parliament) had received five percent of the vote in the 2005 New Zealand general election, they would have been entitled to six seats within the 120 seat House of Representatives. But because they had just two people on their list, they would have filled only two seats. The House would thus have shrunk by four MPs. Since the party received only 0.03% of the vote, this eventuality was avoided. The issue of an underhang returned at the 2023 New Zealand general election. Due to a missed deadline, Liz Gunn's New Zealand Loyal party only managed to register two candidates on their party list, meaning that if they had exceeded the five percent threshold required to enter parliament (without winning an electorate), it would have resulted in four empty seats in the resulting parliament. Much like the 99 MP party before them, they failed to be elected, receiving just 1.2% of the vote, far short of the required minimum. In the Scottish Parliament an underhang seat was caused by the death of Margo MacDonald in 2014. As she was elected as a regional list MSP as an independent (effectively the sole candidate of "the Margo party") her seat was left vacant until the next election.