Кіріспе

Австрия парламентінің төменгі палатасы Ұлттық кеңес (Nationalrat) – Австрия парламентінің екі палатасының бірі және көбінесе төменгі палата деп аталады. Конституция Ұлттық кеңеске Федералдық кеңестен гөрі әлдеқайда көп өкілеттік береді.

Сайлаулар

Ұлттық кеңестің 183 мүшесі бүкіл ел бойынша бес жылға халықтың тікелей дауысымен сайланады; сайлау күні он алты жасқа толып, одан асқан әрбір австриялық азамат бір дауыс беруге құқылы. Ұлттық кеңес сайлауы – жалпыға ортақ сайлау болып табылады. Сайлау жүйесі партиялық тізімдерде пропорционалдық өкілдікті қамтамасыз етуге бағытталған және ішінара ашық тізімдерді пайдаланады: Ұлттық кеңес сайлауы үшін Австрияның тоғыз федералды жері аймақтық сайлау округтерін құрайды. Тоғыз аймақтық сайлау округі 39 жергілікті сайлау округіне бөлінеді. Саяси партиялар өздері қатысатын әрбір округке – аймақтық немесе жергілікті – кандидаттардың жеке тізімдерін ұсынады. Олар сондай-ақ федералдық деңгейдегі тізімді де ұсынады. Дауыстарды есептеу алдымен жергілікті сайлау округтерінде жүргізіледі. 39 жергілікті округ бар, бірақ толтыру қажет 183 орын бар, сондықтан көптеген жергілікті округтер көпмандатты болып табылады. Әрбір жергілікті округке бөлінетін орын саны тек соңғы халық санауының нәтижесінде анықталған сайлау округінің халқына байланысты; округтерді бөлу және орын бөлу ережелері өте қарапайым, бұл округтерді манипуляциялауға мүмкіндік бермейді. Бір орынды жеңу үшін қажетті дауыс саны – бұл округке бөлінген орын санына бөлінген дауыстардың жалпы саны (яғни, Hare квотасы). Мысалы, егер бес орындық жергілікті округте 150 000 дауыс берілсе, бір орынды жеңу үшін 30 000 дауыс қажет. Егер партия 150 000 дауыстың 61 000-ын жинаса, онда оған екі орын тиесілі болады, оларды партияның жергілікті округтік тізіміндегі алғашқы екі кандидат алады. Екі орын алу үшін 60 000 дауыс жеткілікті болғандықтан, бірінші кезеңде есептелмеген 1000 дауыс қалады. Жергілікті деңгейде есептелмеген дауыстар аймақтық деңгейде қарастырылады, егер партияға берілген дауыстар аймақтық дауыстардың жалпы санының кемінде 4% құраса. Жүйе аудандық деңгейде қолданылатын жүйеге ұқсас; аймақтық округке бөлінген орын саны – оның құрамына кіретін жергілікті округтердің біріне бөлінген, бірақ бірінші кезеңде толтырылмаған орын санымен тең. Аймақтық деңгейде есептелмеген дауыстар федералдық деңгейде қарастырылады, егер партияға берілген дауыстар федералдық дауыстардың жалпы санының кемінде 4% құраса. Ұлттық кеңестің қалған орындарын бөлу үшін Д’Хондт әдісі қолданылады. Партиялық тізімге дауыс беруден басқа, сайлаушылар сол тізімдегі бір кандидатқа қолдау білдіре алады. Бұл бір партияның тізіміне дауыс бергенде, екінші партияның тізіміндегі кандидаттардың орналасуына әсер етуге болмайды. Жеке дауыстардың жеткілікті мөлшерін алған кандидат өзінің округтік партиялық тізімінде жоғарылай алады; осылайша, сайлаушылар нақты қандай кандидаттың нақты қандай орынды жеңіп алатынына белгілі бір дәрежеде әсер ете алады.

Өзгешеліктер

Австрияның федералды конституциясы Австрияны жартылай президенттік демократия ретінде белгілейді: үкіметтің атқарушы билігін президент басқарады, бірақ ол Ұлттық кеңеске есепті болады. Бірақ іс жүзінде күнделікті басқару жұмысының барлығы дерлік Канцлер мен Кабинетке жүктеледі, олар Ұлттық кеңестің сеніміне тәуелді. Президент Ұлттық кеңестегі қызмет етуге құқылы кез келген адамды министр немесе Канцлер етіп тағайындауға теориялық құқыққа ие. Алайда, Ұлттық кеңестің министрді немесе бүкіл Кабинетті қызметтен босату құқығы президенттерге өздері қалаған үкіметті тағайындауды немесе оны Ұлттық кеңестің еркіне қарсы ұстап тұруды іс жүзінде мүмкін емес етеді. Президенттің Ұлттық кеңесті таратуға теориялық құқығы бар болғанымен, конституциялық дәстүр бұл құқықты қолдануға кедергі келтіреді. Сондықтан Австрия парламенттік демократия ретінде жұмыс істейді: іс жүзінде Кабинет Ұлттық кеңестің бекітуіне жатады және оған жауапты болады, ал президент тек номиналды тұлға ғана. Австрияның конституциялық теориясы мен саяси практикасы арасындағы тағы бір айырмашылық – конституция Ұлттық кеңестің төрағасын Австрияның екінші жоғары лауазымды шенеунігі ретінде белгілейді, ол президенттен кейін ғана келеді. Бірақ іс жүзінде, Австрияның ресми иерархиясында үшінші орында тұратын Канцлер елдің жетекші саяси тұлғасы болып табылады. Осылайша, Ұлттық кеңестің төрағасы – маңызы орташа өкіл: президентке қарағанда аз билікке ие болғандықтан, Канцлерге немесе тіпті көптеген федералды министрлерге қарағанда да аз билікке ие. Сондықтан Ұлттық кеңестің төрағасы көбінесе парламенттік пікірсайыстарды модерациялаушы ретінде қызмет етеді.

Соңғы сайлау

Партиялар Дауыстар % +/− Орындықтар +/− Австрия Халық партиясы (ÖVP) 1 789 417 37,46 +5,99 71 +9 Австрияның Социал-демократиялық партиясы (SPÖ) 1 011 868 21,18 –5,68 40 –12 Австрияның еркіндік партиясы (FPÖ) 772 666 16,17 –9,80 31 –20 Жасылдар – Жасыл альтернатива (GRÜNE) 664 055 13,90 +10,10 26 +26 NEOS – Жаңа Австрия (NEOS) 387 124 8,10 +2,80 15 +5 JETZT – Пилц тізімі (JETZT) 89 169 1,87 –2,54 0 –8 KPÖ Plus (KPÖ+) 32 736 0,69 −0,09 0 ±0 Der Wandel (WANDL) 22 168 0,46 Жаңа 0 Жаңа Австрия сыра партиясы (BIER) 4 946 0,10 Жаңа 0 Жаңа Әр дауыс маңызды! (GILT) 1 767 0,04 −0,91 0 ±0 BZÖ Каринтия – Патриоттар одағы (BZÖ) 760 0,02 Жаңа 0 Жаңа Социалистік солшыл партия (SLP) 310 0,01 ±0,00 0 ±0 Австрияның христиан партиясы (CPÖ) 260 0,01 ±0,00 0 ±0 Жарамсыз/сақталмаған дауыстар 58 223 – – – – Барлығы 4 835 469 100 – 183 0 Тіркелген сайлаушылар/қатысуы 6 396 812 75,59 –4,41 – – Дереккөзі: Австрия Ішкі істер министрлігі

Мемлекет бойынша нәтижелер

Мемлекеттік ÖVP SPÖ FPÖ Grüne NEOS PILZ Басқалары Қатысу 38.3 29.4 17.3 8.1 4.9 1.3 0.8 81.4 34.9 26.2 19.8 9.5 6.8 1.7 1.1 72.4 42.3 19.9 16.4 11.0 7.7 1.7 1.0 80.6 36.8 22.1 17.5 13.7 7.3 1.5 1.1 77.7 46.4 16.4 13.7 12.6 8.4 1.4 1.1 76.4 38.9 19.2 18.5 13.0 7.1 1.7 1.7 74.8 45.8 13.0 14.7 14.7 8.9 1.7 1.2 71.8 36.6 13.1 14.7 18.1 13.6 2.1 1.7 67.7 24.6 27.1 12.8 20.7 9.9 3.0 1.9 72.0 37.5 21.2 16.2 13.9 8.1 1.9 1.3 75.6 Көз: Австрия Ішкі істер министрлігі