Кіріспе

Антибиотиктер класы. Гликопептидті антибиотиктер – микробтық текті, гликозильденген циклдік немесе полициклдік рибосомалық емес пептидтерден құралған дәрілер класы. Маңызды гликопептидті антибиотиктерге инфекцияға қарсы ванкомицин, теикопланин, телаванцин, рамопланин және декапланин, корбомицин, комплестатин, сондай-ақ ісікке қарсы блеомицин жатады. Ванкомицин метициллинге резистентті Staphylococcus aureus (MRSA) инфекциясы күдіктелген кезде қолданылады.

Механизм және сыныптау

Бұл дәрілік заттардың кейбір мүшелері пептидогликан синтезін тежеу арқылы бейім микробтардың жасуша қабырғаларының синтезін тежейді. Негізгі класы (оның ішінде ванкомицин) липид II- дегі ацил D- аланил D- аланинге байланады, бұл пептидогликанға жаңа бірліктердің қосылуын болдырмайды. Бұл негізгі кластан бірнеше ұрпақты ажыратуға болады: бірінші ұрпаққа ванкомицин мен теикопланин, ал жартылай синтетикалық екінші ұрпаққа телаванцин, оритаванцин және далбаванцин сияқты липогликопептидтер кіреді. Липофилдігі жоғары Липид II байланысын арттырып қана қоймай, сонымен қатар екінші әрекет механизмін жасайды, соның нәтижесінде антибиотик мембранаға ерііп, оны өткізгіштігін арттырады. Ешқайсысы да бекітілген дәрі емес. Рамопланин, сөзбе-сөз "гликопептид" болғанымен, құрылымы жағынан мүлдем басқаша. Ол Липид II- ге ғана емес, сонымен қатар амин қышқылы / қант блоктарын пептидогликанға полимерлендіретін МурГ және трансгликозилазаларға (гликозильтрансферазаларға) шабуыл жасайды. Блеомициннің де ядросы басқаша. Оның әрекет ету тәсілі клетка қабырғасымен де байланысты емес, оның орнына ісік жасушаларындағы ДНК зақымдалады.

Қолдану

Токсикалық әсері болғандықтан, бірінші буын гликопептидті антибиотиктерді қолдану ауыр халдегі науқастармен, β-лактамдарға жоғары сезімталдығы бар немесе β-лактамға төзімді түрлермен, мысалы, метициллинге төзімді *Staphylococcus aureus* инфекциясымен жұққан науқастармен ғана шектеледі. Бұл антибиотиктер негізінен грам-оң кокктерге қарсы тиімді. Бірінші буын өкілдері тар спектрлі әсер етеді және тек энтерококктарға ғана бактерицидтік болып табылады. Гликопептидтер кейбір тіндерге жеткілікті мөлшерде енбейді және олар ми-жұлын сұйығына өтпейді. Екінші буын гликопептидтері немесе "липогликопептидтер" липофильді фрагменттерінің арқасында Липид II-ге жақсы байланысады, бұл антибактериялық спектрін кеңейтеді. Телаванцин тіндерде таралуын жақсарту және бүйрек токсикалық әсерін азайту үшін гидрофильді фрагментімен де жабдықталған. Телаванцин – 2009 жылы FDA бекіткен ванкомициннің жартылай синтетикалық липогликопептидтік туындысы. Тейкопланин Еуропада АҚШ-қа қарағанда тарихи түрде кеңінен сатылып, қолданылған. Онда ванкомицинге қарағанда май қышқылдарының тізбегі көп және ол 50-100 есе липофильді деп есептеледі. Тейкопланиннің ванкомицинмен салыстырғанда жартылай өмір сүру ұзақтығы артық, сондай-ақ тіндерге ену қабілеті де жоғары. Ол ванкомициннен 2-4 есе белсендірек болуы мүмкін, бірақ бұл организмге байланысты. Тейкопланин көбірек қышқылды, суда еритін тұздарды жасайды, сондықтан оны бұлшықет ішіне салуға болады. Тейкопланин лейкоциттер мен фагоциттерге ванкомицинге қарағанда әлдеқайда жақсы еніп өтеді. 2002 жылдан бері АҚШ және басқа елдерде ванкомицинге төзімді *Staphylococcus aureus* (VRSA) изоляттары табылды. Гликопептидтер әдетте MRSA инфекцияларына қарсы соңғы тиімді қорғаныс құралы ретінде қарастырылады, алайда бірнеше жаңа антибиотиктер класы MRSA-ға қарсы белсенділік көрсетті, соның ішінде 2000 жылы оксазолидинон класының линезолиді және 2003 жылы липопептид класының даптомицині.

Зерттеу

Қазіргі уақытта ванкомициннің бірнеше туындылары, оның ішінде оритаванцин және далбаванцин (екілігі де липогликопептидтер) әзірленуде. Ванкомицинге қарағанда жартылай ыдырау мерзімі ұзақ болғандықтан, бұл жаңа үміткерлер, дозалау жиілігін азайту арқасында және ванкомицинге резистентті бактерияларға қарсы активтігі артық болғандықтан, ванкомициннен жақсы нәтижелер көрсетуі мүмкін.

Әкімшілік

Ванкомицин әдетте инфузия түрінде ішектен беріледі, егер оны тым тез қолданса, инъекция орнында тін некрозына және флебитіне әкелуі мүмкін. Инъекция орнындағы ауырсыну - бұл жиі кездесетін жағымсыз әсер. Жағымсыз әсерлердің бірі - қызыл адам синдромы, бұл гистаминнің бөлінуінен болатын болзолға тән ерекше реакция. Ванкомициннің басқа да жанама әсерлері - бүйрекке әсер ету, соның ішінде бүйрек жетіспеушілігі мен интерстициалдық нефрит, қанның бұзылуы, соның ішінде нейтропения, және терапия тоқтатылғаннан кейін кері болатын саңыраулық. Дозаның 90% - дан астамы несеппен шығарылады, сондықтан бүйрек қызметінің бұзылуы бар науқастарда жинақталу қаупі бар, сондықтан терапиялық дәрілік бақылау (ТДМ) ұсынылады. Ванкомициннің оральды препараттары бар, бірақ олар ішек люменінен сіңбейді, сондықтан жүйелік инфекцияларды емдеуде пайдасы жоқ. Ауызға берілетін препараттар асқазан- ішек жолдарының инфекцияларын, мысалы, Clostridium difficile инфекциясын емдеуге арналған.