Әскери инженерия: құрылыс, техника және қолдау

Кіріспе

Әскери инженерлік – әскерлер үшін құрылыстар мен жүйелерді салу және күтіп ұстау.

Әскери инженерлік – әскери құрылыстарды жобалау және салу, сондай-ақ әскери көлік және әскери байланыс желілерін ұстау саласының өнері, ғылымы және тәжірибесі. Әскери инженерлер әскери тактиканың логистикасы үшін де жауапты. Қазіргі заманғы әскери инженерлік азаматтық инженерліктен ерекшеленеді. 20 және 21 ғасырларда әскери инженерлік CBRN қорғанысын және механикалық және электрлік инженерлік техника сияқты басқа инженерлік салаларды да қамтиды. НАТО-ның пікірінше, "әскери инженерлік – бұл компонентке немесе қызметке қарамастан, физикалық операциялық ортаны қалыптастыруға бағытталған инженерлік қызмет. Әскери инженерлік маневрге және күштің толыққанды қолдауына, соның ішінде күшті қорғауға инженерлік қолдау көрсету, қолдан жасалған жарылғыш құрылғыларға қарсы күрес, қоршаған ортаны қорғау, инженерлік барлау және әскери іздеу сияқты әскери инженерлік функцияларды қамтиды. Әскери инженерлікке көлік құралдарын, кемелерді, ұшақтарды, қару-жарақ жүйелерін және жабдықтарды күтіп-ұстау, жөндеу және пайдаланумен айналысатын «инженерлердің» атқаратын қызметтері кірмейді". Әскери инженерлік – әскери академияларда немесе әскери инженерлік мектептерде оқытылатын академиялық пән. Әскери инженерлік саласына қатысты құрылыс және бұзу жұмыстарын әдетте әскери инженерлер, оның ішінде саперлер немесе пионерлер ретінде дайындалған сарбаздар орындайды. Қазіргі заманғы әскерлерде мұндай міндеттерді жауынгерлік жағдайда және отқа түсіп тұрғанда орындайтын сарбаздар көбінесе жауынгерлік инженерлер деп аталады. Кейбір елдерде әскери инженерлер бейбіт уақытта су тасқынын бақылау және өзенде кеме қатынасын қамтамасыз ету сияқты әскери емес құрылыс жұмыстарын орындауы мүмкін, бірақ мұндай қызметтер әскери инженерлік саласына кірмейді.

Этимология

Инженер сөзі бастапқыда соғыс саласында қолданылған, 1325 жылға дейін «инженери» (сөзбе-сөз, қозғалтқышпен жұмыс істейтін адам) термині «әскери машиналарын құрастырушы» деген мағынаны білдірген. Осы контексте «қозғалтқыш» дегені – соғыста қолданылатын механикалық құрылғы, яғни әскери машина (мысалы, катапульта) болған. Көпірлер мен ғимараттар сияқты азаматтық құрылыстардың жобалануы техникалық ғылым ретінде дамыған кезде, «азаматтық инженерия» термині лексикаға еніп, әскери емес жобалардың құрылысына маманданғандар мен бұрынғы саламен айналысқандарды ажыратуға мүмкіндік берді. Азаматтық инженерияның кеңінен таралғандығы әскери инженериядан басып өтіп, мамандықтардың саны артқан сайын, «инженерия» сөзінің бастапқы әскери мағынасы қазір көнеріп қалды. Оның орнына «әскери инженерия» термині пайда болды.

Тарих

Көне заманда әскери инженерлер қоршау соғысын жүргізу және далалық бекіністерді, уақытша лагерьлер мен жолдарды салуға жауапты болды. Көне заманның ең белгілі инженерлері – римдіктер мен қытайлықтар, олар алып қоршау машиналарын (катапульттар, тарау машиналарын және қоршау мұнараларын) салған. Римдіктер өздерінің легиондары үшін бекінілген ағаш лагерьдер мен тас төселген жолдарды салған. Осы римдік жолдардың көптегені бүгінге дейін қолданыста. Әскери инженерлік мамандардың арнайы күшін алғаш рет құрған өркениет – римдіктер, олардың армиясында архитекті деп аталатын әскери инженерлердің жеке корпусы болды. Бұл топ өз замандастары арасында ерекше көзге түсті. Мысалы, б.з.д. 52 жылы қоршауға алынған Алезия қаласын толық қоршау үшін бар болғаны 6 аптада 48 шақырымдық екі қабатты бекініс қабырғасын салу. Мұндай әскери инженерлік жетістіктер галлдық қорғаушылар үшін жаңа және, мүмкін, қорқынышты әсер ететін болар еді. Витрувий – рим армиясының осы инженерлерінің арасында ең танымал, өйткені оның жазбалары сақталған. Ерте заманауи кезеңге дейінгі шайқастардың мысалдары, онда әскери инженерлер шешуші рөл атқарды: Александр Македонскийдің Тир қаласын қоршауы, Луций Флавий Сильваның Масада қаласын қоршауы, сондай-ақ Салман парсының ұсынысы бойынша бекініске қарсы траншея қазу. Рим империясы құлағаннан кейін 600 жылға жуық батыста әскери инженерлік іс дамыған жоқ. Шын мәнінде, римдік әскери инженерліктің классикалық техникасы мен тәжірибесінің көп бөлігі жоғалып кетті. Осы кезеңде жаяу әскердің (Рим әскери инженерлік қабілетінің маңызды бөлігі болған) орнын атты әскерлер басты. Орта ғасырлардың соңында ғана әскери инженерлік қайта жаңғырды, ол қоршау соғысына бағытталды. Әскери инженерлер қамалдар мен бекіністерді жобалады. Қоршау кезінде олар қамалдың қорғанысына ену үшін күш-жігерді жоспарлап, қадағалады. Қамалдар әскери мақсатқа қызмет еткен кезде, саперлердің міндеттерінің бірі – қабырғалардың негізін әлсірету, оларды бұзуға мүмкіндік беру болды, осы әрекеттерді болдырмау құралдары ойлап табылғанға дейін. Жалпы алғанда, саперлер бекіністерді бұзу немесе оларды айналып өтуде шебер болды. 14 ғасырда оқ-дәрінің пайда болуымен, жаңа қоршау машиналарын – зеңбіректер пайда болды. Бастапқыда әскери инженерлер осы жаңа қаруларды бұрынғы қоршау машиналарын сияқты күтіп, пайдалануға жауапты болды. Англияда жаңа технологияны басқарудың қиындықтары 1370 жыл шамасында корольдіктің зеңбірек, қару-жарақ және қамалдарына басшылық ету үшін Орднанс кеңсесін құруға әкелді. Бұл ұйымға әскери инженерлер де, артиллерия да кірді және 1855 жылы кеңсесінің мұрагері – Орднанс кеңесі таратылғанға дейін бірге қызмет етті. Ескі қарулармен салыстырғанда, зеңбірек дәстүрлі ортағасырлық бекіністерге қарсы әлдеқайда тиімді болды. Әскери инженерлік жаудың тікелей және тік бұрышты оқтарынан жақсы қорғану үшін бекіністерді салу тәсілін өзгертіп, жаңартты. Жаңа бекіністер сондай-ақ қорғаушылардың шабуылдаушы жауларға от ашу қабілетін арттыруға бағытталған. 16 ғасырдағы Еуропада итальяндық үлгідегі форттар кеңінен салынды. 18 ғасырда британдық, француздық, пруссиялық және басқа да армиялардағы жаяу әскер полктері пионерлік бөлімшелерді қамтыды. Бейбіт уақытта бұл мамандар полк шеберлерінің құрамында болды, ғимараттарды салған және жөндеген, көлік вагоннарын және т.б. жасады. Жауынгерлік жағдайда олар балта, қақ, соқамен қаруланған, қиын жерлерде полктің өтуіне кедергілерді жойып, көпірлер салған. Қазіргі заманғы Корольдік Уэльс фузилерлері мен Француз шетел легионы әлі күнге дейін салтанатты шерулердің алдында жүріп, тек көрсету үшін арналған хромдалған құралдарды алып жүретін пионерлік бөлімшелерін сақтайды. Басқа тарихи ерекшеліктерге ұзын жұмыс алжапқыштары мен сақал кию құқығы кіреді. Батыс Африкада ашанти армиясына ағаш ұсталары ертіп соғысқа қатысты, олар қорғаныш орнын салуға жауапты болды, ал теміршілер қару-жарақ жөндеуге жауапты болды. 18 ғасырда Дагомея армиясы бекіністерге шабуыл жасаған кезде саперлерді пайдаланды. Жарым арал соғысы (1808–14) британдық армия офицерлері мен сарбаздарының қоршау операцияларын жүргізу және көпір салу бойынша білім мен тәжірибесінің жетіспеушілігін көрсетті. Осы соғыс кезінде Корольдік инженерлердің төменгі офицерлері ірі ауқымды операцияларды жүргізді. Олардың қол астында екі-үш батальон жаяу әскері, яғни екі-үш мың адам болды, олар қоршау жұмыстарындағы өнерге ешқандай білімі жоқ еді. Корольдік инженерлер офицерлері әскерилерге ең қарапайым тапсырмаларды көрсетуге мәжбүр болды, көбінесе жаудың атыстың астында. Бірнеше офицерлер қаза болып, оларды алмастыру мүмкін болмады, сондықтан қоршау операцияларына жаттықтырудың жақсы жүйесі қажет болды. 1812 жылдың 23 сәуірінде Корольдік жарлық арқылы Корольдік инженерлер корпусының кіші офицерлеріне және Корольдік әскери өнершілер корпусына, саперлер мен минерлерге «Қазба жұмыстары, миналар және басқа да әскери далалық жұмыстарды» үйретуге арналған мекеме құрылды. Корольдік инженерлер мекемесіндегі алғашқы курстар барлық шендерге арналған, экономияға ең жоғары назар аударылды. Штатты азайту үшін сержанттар мен офицерлер әскерилерді оқытуға және емтихан алуға жауапты болды. Егер әскерилер оқи алмаса немесе жаза алмаса, оларды оқытуға көмектесті, ал оқи және жаза білетіндерге қарапайым жоспарларды салуға және түсінуге үйретті. Корольдік инженерлер мекемесі тез арада барлық далалық жұмыстар мен көпір салу саласындағы орталыққа айналды. Мекеменің директоры капитан Чарльз Пасли өзінің оқуын растауға ниеттенді және техниканы жақсарту және мекеменің оқытуын жақсарту үшін жүйелі жаттығулар өткізілді. 1833 жылдан бастап көпір салу дағдылары жыл сайын Медуэй өзенінен көпір салу арқылы көрсетілді, оны гарнизонның жаяу әскері мен Мейдстоуннан келген кавалерия тексерді. 1843 жылға қарай бұл демонстрациялар жергілікті халық үшін танымал көрініске айналды, олар бекіністерді инспектор бас инженеріне баяндама беру үшін сынау әдісін көрсетуге арналған жаттығуды тамашалады. 1869 жылы Корольдік инженерлер мекемесінің атауы «Әскери инженерлік мектебі» (SME) деп өзгертілді, бұл британдық армиясы үшін инженерлік доктрина мен оқытудың ғана емес, сонымен қатар Еуропадағы жетекші ғылыми әскери мектеп екенін көрсетеді. Ішкі жану қозғалтқышының пайда болуы әскери инженерлікте маңызды өзгерістің бастамасы болды. 19 ғасырдың соңында автомобильдің және 20 ғасырдың басында ауадан ауыр ұшу аппаратының пайда болуымен әскери инженерлер осы жүйелерді соғыста қолдау және орналастыруда маңызды жаңа рөлге ие болды. Әскери инженерлер жарылғыш заттар туралы мол білім мен тәжірибе алды. Олар бомбалар, миналар және динамит орнатуға жауапты болды. Бірінші дүниелік соғыстың соңында Батыс майданындағы тұйыққа қалу Германияның императорлық армиясын тәжірибелі және ерекше дағдылы әскерлерді «Шабуыл тобын» құруға итерді, олар одақтас әскерлерінің орларын бұзуға тырысты. Күшейтілген оқыту және арнайы қарулармен (мысалы, от тастағыштар) осы отрядтар белгілі бір жетістікке жетті, бірақ соғыстың нәтижесін өзгертуге кеш болды. Алайда, екінші дүниелік соғыста неміс «Пионер» батальондары шабуылда да, қорғаныста да тиімді екенін дәлелдеді, бұл басқа армияларды өздерінің шайқас инженерлік батальондарын дамытуға шабыттандырды. Атап айтқанда, Бельгиядағы Форт Эбен Эмальға шабуылды Люфтваффе глайдерлерімен жеткізілген шайқас инженерлері жүргізді. 1944 жылы Нормандияға шабуыл жасау аясында «Атлант мұхитының» қабырғасын жеңу қажеттілігі...

In ancient times, military engineers were responsible for siege warfare and building field fortifications, temporary camps and roads. The most notable engineers of ancient times were the Romans and Chinese, who constructed huge siege machines (catapults, battering rams and siege towers). The Romans were responsible for constructing fortified wooden camps and paved roads for their legions. Many of these Roman roads are still in use today. The first civilization to have a dedicated force of military engineering specialists were the Romans, whose army contained a dedicated corps of military engineers known as architecti. This group was pre eminent among its contemporaries. The scale of certain military engineering feats, such as the construction of a double wall of fortifications 30 mile (48 km) long, in just 6 weeks to completely encircle the besieged city of Alesia in 52 B. C. E., is an example. Such military engineering feats would have been completely new, and probably bewildering and demoralizing, to the Gallic defenders. Vitruvius is the best known of these Roman army engineers, due to his writings surviving. Examples of battles before the early modern period where military engineers played a decisive role include the Siege of Tyre under Alexander the Great, the Siege of Masada by Lucius Flavius Silva as well as the Battle of the Trench under the suggestion of Salman the Persian to dig a trench. For about 600 years after the fall of the Roman empire, the practice of military engineering barely evolved in the west. In fact, much of the classic techniques and practices of Roman military engineering were lost. Through this period, the foot soldier (who was pivotal to much of the Roman military engineering capability) was largely replaced by mounted soldiers. It was not until later in the Middle Ages, that military engineering saw a revival focused on siege warfare. Military engineers planned castles and fortresses. When laying siege, they planned and oversaw efforts to penetrate castle defenses. When castles served a military purpose, one of the tasks of the sappers was to weaken the bases of walls to enable them to be breached before means of thwarting these activities were devised. Broadly speaking, sappers were experts at demolishing or otherwise overcoming or bypassing fortification systems. With the 14th century development of gunpowder, new siege engines in the form of cannons appeared. Initially military engineers were responsible for maintaining and operating these new weapons just as had been the case with previous siege engines. In England, the challenge of managing the new technology resulted in the creation of the Office of Ordnance around 1370 in order to administer the cannons, armaments and castles of the kingdom. Both military engineers and artillery formed the body of this organization and served together until the office's successor, the Board of Ordnance was disbanded in 1855. In comparison to older weapons, the cannon was significantly more effective against traditional medieval fortifications. Military engineering significantly revised the way fortifications were built in order to be better protected from enemy direct and plunging shot. The new fortifications were also intended to increase the ability of defenders to bring fire onto attacking enemies. Fort construction proliferated in 16th century Europe based on the trace italienne design. By the 18th century, regiments of foot (infantry) in the British, French, Prussian and other armies included pioneer detachments. In peacetime these specialists constituted the regimental tradesmen, constructing and repairing buildings, transport wagons, etc. On active service they moved at the head of marching columns with axes, shovels, and pickaxes, clearing obstacles or building bridges to enable the main body of the regiment to move through difficult terrain. The modern Royal Welch Fusiliers and French Foreign Legion still maintain pioneer sections who march at the front of ceremonial parades, carrying chromium plated tools intended for show only. Other historic distinctions include long work aprons and the right to wear beards. In West Africa, the Ashanti army was accompanied to war by carpenters who were responsible for constructing shelters and blacksmiths who repaired weapons. By the 18th century, sappers were deployed in the Dahomeyan army during assaults against fortifications. The Peninsular War (1808–14) revealed deficiencies in the training and knowledge of officers and men of the British Army in the conduct of siege operations and bridging. During this war low ranking Royal Engineers officers carried out large scale operations. They had under their command working parties of two or three battalions of infantry, two or three thousand men, who knew nothing in the art of siegeworks. Royal Engineers officers had to demonstrate the simplest tasks to the soldiers, often while under enemy fire. Several officers were lost and could not be replaced, and a better system of training for siege operations was required. On 23 April 1812 an establishment was authorised, by Royal Warrant, to teach "Sapping, Mining, and other Military Fieldworks" to the junior officers of the Corps of Royal Engineers and the Corps of Royal Military Artificers, Sappers and Miners. The first courses at the Royal Engineers Establishment were done on an all ranks basis with the greatest regard to economy. To reduce staff the NCOs and officers were responsible for instructing and examining the soldiers. If the men could not read or write they were taught to do so, and those who could read and write were taught to draw and interpret simple plans. The Royal Engineers Establishment quickly became the centre of excellence for all fieldworks and bridging. Captain Charles Pasley, the director of the Establishment, was keen to confirm his teaching, and regular exercises were held as demonstrations or as experiments to improve the techniques and teaching of the Establishment. From 1833 bridging skills were demonstrated annually by the building of a pontoon bridge across the Medway which was tested by the infantry of the garrison and the cavalry from Maidstone. These demonstrations had become a popular spectacle for the local people by 1843, when 43,000 came to watch a field day laid on to test a method of assaulting earthworks for a report to the Inspector General of Fortifications. In 1869 the title of the Royal Engineers Establishment was changed to "The School of Military Engineering" (SME) as evidence of its status, not only as the font of engineer doctrine and training for the British Army, but also as the leading scientific military school in Europe. The dawn of the internal combustion engine marked the beginning of a significant change in military engineering. With the arrival of the automobile at the end of the 19th century and heavier than air flight at the start of the 20th century, military engineers assumed a major new role in supporting the movement and deployment of these systems in war. Military engineers gained vast knowledge and experience in explosives. They were tasked with planting bombs, landmines and dynamite. At the end of World War I, the standoff on the Western Front caused the Imperial German Army to gather experienced and particularly skilled soldiers to form "Assault Teams" which would break through the Allied trenches. With enhanced training and special weapons (such as flamethrowers), these squads achieved some success, but too late to change the outcome of the war. In early WWII, however, the Wehrmacht "Pioniere" battalions proved their efficiency in both attack and defense, somewhat inspiring other armies to develop their own combat engineers battalions. Notably, the attack on Fort Eben Emael in Belgium was conducted by Luftwaffe glider deployed combat engineers. The need to defeat the German defensive positions of the "Atlantic wall" as part of the amphibious landings in Normandy in 1944 led to the development of specialist combat engineer vehicles. These, collectively known as Hobart's Funnies, included a specific vehicle to carry combat engineers, the Churchill AVRE. These and other dedicated assault vehicles were organised into the specialised 79th Armoured Division and deployed during Operation Overlord – 'D Day'. Other significant military engineering projects of World War II include Mulberry harbour and Operation Pluto. Modern military engineering still retains the Roman role of building field fortifications, road paving and breaching terrain obstacles. A notable military engineering task was, for example, breaching the Suez Canal during the Yom Kippur War.

Білім

Әскери инженерлер түрлі инженерлік бағдарламалар түлектері болуы мүмкін. Олар механикалық, электр, құрылыс немесе өндірістік инженерлік мамандықтарын бітірушілер болуы да мүмкін.

Ішкі сала

Қазіргі заманғы әскери инженерлік үш негізгі міндетке немесе салаға бөлінеді: жауынгерлік инженерлік, стратегиялық қолдау және қосымша қолдау. Жауынгерлік инженерлік майдандағы инженерлік жұмыстармен байланысты. Жауынгерлік инженерлер соғыс майданында жылжу мүмкіндігін арттыруға жауапты, мысалы, окоптарды қазу және соғыс аймақтарында уақытша құрылыстар салу. Стратегиялық қолдау – байланыс аймақтарында қызмет көрсетумен байланысты, мысалы, әуежайлар салу, порттар, жолдар және теміржол байланысын жақсарту және жаңарту. Қосымша қолдау карталарды ұсыну және тарату, сондай-ақ жарылмаған оқ-дәрілерді залалсыздандыруды қамтиды. Әскери инженерлер базалар, әуежайлар, жолдар, көпірлер, порттар және ауруханалар салады. Қазіргі заманғы соғысқа дейін бейбіт уақытта әскери инженерлер азаматтық инженерлердің рөлін азаматтық құрылыс жобаларына қатысу арқылы атқарды. Бүгінгі таңда әскери инженерлер негізгі еңбектерін соғыс логистикасы және дайындыққа жұмсайды. Әскери инженерлік мамандықтары жарылғыш заттар мен қирату жұмыстары және оларды майданда қолдану саласын да қамтиды. Жарылғыш құрылғылары бірнеше ғасыр бойы соғыс майданында қолданылып келеді, олар күрес пен аумақты тазалау сияқты түрлі операцияларда пайдаланылған. Жарылғыш заттарды алғаш рет 10 ғасырда Қытайда жасаған, онда қытайлықтар әлемдегі алғашқы жарылғыш зат – қара ұнтақты ойлап тапқан. Бұл, әдетте, жауынгерлік инженерлердің міндетіне жатады, олардың қирату жұмысының шеберлігі миналарды және ЖЭҚ-ты анықтау мен залалсыздандыруды да қамтиды. Толық ақпарат алу үшін «Бомбаларды жою» деген тақырыпты қараңыз.

Елдер бойынша әскери техника

Әскери инженерлер әлемдегі барлық қарулы күштер үшін өте маңызды және міндетті түрде күш құрылымына немесе тіпті ұлттық әскерлердің жауынгерлік бөлімдеріне енгізілген болады.

Бразилия

Бразилия армиясының инженерлері Әскери инженерлер тізіміне (Quadro de Engenheiros Militares) кіре алады, оның мүшелері дәстүрлі Әскери инженерлік институтында (Instituto Militar de Engenharia - IME) немесе Инженерлік қаруда (Arma de Engenharia) оқытылады немесе кәсіби біліктіліктерін арттырады. Бразилияның Әскери-теңіз күштерінде инженерлер Теңіз инженерлері корпусының (Corpo de Engenheiros da Marinha), Флот офицерлерінің қосымша тізімінен (Quadro Complementar de Oficiais da Armada) және Теңіз жаяу әскері офицерлерінің қосымша тізімінен (Quadro Complementar de Oficiais Fuzileiros Navais) қызмет ете алады. Офицерлер Адмирал Ванденколк оқу орталығынан (Centro de Instrução Almirante Wandenkolk - CIAW) және Теңіз мектебінен (Escola Naval - EN) келуі мүмкін, олар Әскери-теңіз күштерінің ішкі таңдауы арқылы Сан-Паулу университетін (Universidade de São Paulo - USP) бітіреді. Бразилия әуе күштерінің инженерлік тізімі (Quadro de Oficiais Engenheiros) Әуе күштерінің оқу және бейімделу орталығында (Centro de Instrução e Adaptação da Aeronáutica - CIAAR) кәсіби біліктілігін арттырған инженерлермен және Аэронавтика технология институтында (Instituto Tecnológico de Aeronáutica - ITA) оқытылған немесе маманданған инженерлермен толықтырылады.

Ұлыбритания

Корольдік әскери инженерлік мектеп – Ұлыбритания армиясының Корольдік инженерлері үшін басты оқу орны. RSME сондай-ақ Корольдік теңіз күштеріне, Корольдік әуе күштеріне, Ұлыбритания армиясының басқа да әскер түрлері мен қызметтеріне, басқа да мемлекеттік департаменттерге және қажет болған жағдайда шетелдік және Достастық елдеріне оқытуды ұсынады. Бұл дағдылар армияның операциялық мүмкіндіктеріне маңызды үлес қосады, ал Корольдік инженерлері қазір Ауғанстан, Ирак, Кипр, Босния, Косово, Кения, Бруней, Фолкленд аралдары, Белиз, Германия және Солтүстік Ирландияда дислокацияланған. Корольдік инженерлері Сауд Арабиясы, Кувейт, Италия, Египет, Иордания, Канада, Польша және АҚШ-та жаттығуларға қатысады.