Кіріспе
Беларусь-Израиль ақыны Абрахам Суцкевер (; ; 15 шілде 1913 – 20 қаңтар 2010) – әйгілі идиш тіліндегі ақын. "Нью-Йорк Таймс" газеті Суцкеверді "Холокосттың ең ұлы ақыны" деп жазды.
Abraham Sutzkever (; ; July 15, 1913 – January 20, 2010) was an acclaimed Yiddish poet. The New York Times wrote that Sutzkever was "the greatest poet of the Holocaust."
Өмірбаян
Авраам (Авром) Сатцкевер 1913 жылғы 15 шілдеде Ресей империясының Вильна губерниясындағы Сморгон қаласында, қазіргі Беларусьдің Смархон қаласында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның отбасы Омск қаласына (Сибирь) көшіп келді, онда әкесі Герц Сатцкевер қайтыс болды. 1921 жылы анасы Рейне (туған аты Файнберг) отбасын Вильнюске көшірді, онда Сатцкевер хедерге қатысты. Сатцкевер поляк еврейлерінің Герцлиях орта мектебінде оқыды, поляк әдебиеті бойынша университет лекцияларын тыңдады және орыс поэзиясымен досы арқылы танысты. Оның алғашқы өлеңдері иврит тілінде жазылған. 1930 жылы Сатцкевер еврей скауттық ұйымы, «Бин» («Арық») қатарына қосылды, оның журналында алғашқы туындысын жариялады. Сол жерде ол әйелі Фрейткемен де танысты. 1933 жылы ол «Юнг Вильне» жазушылар мен суретшілер тобына, Шмерке Качергинский, Хаим Град және Лейзер Вольф сияқты ақындармен бірге қосылды. 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталған күні бұрын Фрейткеге үйленді. 1941 жылы Вильнюсті нацистер басып алғаннан кейін Сатцкевер мен оның әйелі Вильнюс геттосына жіберілді. Сатцкевер мен оның достары Теодор Герцльдің күнделігін, Марк Шагал мен Александр Богеннің суреттерін және басқа да құнды туындыларын геттодағы гипс пен кірпіш қабырғалардың арасына жасырды. Сатцкевер еврей отрядына қосылып, Кеңес Одағына жасырын түрде шығарылды. 1946 жылғы ақпанда ол Нюрнберг процесінде куә ретінде шақырылып, анасы мен ұлын өлтірген Франц Мюрерге қарсы куәлік берді. Польша мен Парижде қысқа уақыт болғаннан кейін ол Палестинаға эмиграциялап, 1947 жылы Тель-Авивке келді. Рина және тағы бір қызы Мира, сондай-ақ екі немересі одан қалды. 1949 жылы Сатцкевер «Ди гольдене кейт» («Алтын тізбек») еврей әдеби тоқсандық журналын құрды, Израильдегі жалғыз еврей әдеби тоқсандық журналы, оны 1995 жылы жабылғанға дейін өңдеді. Сатцкевер Еуропа, Америка, Кеңес Одағы және Израильден еврей жазушыларының мансабын жаңартты. Алайда, сионистік қозғалыстағылардың көптегені идишті жеңілісші диаспора жаргоны деп есептеді. «Олар менің тілімді түбірден жұлып ала алмайды», - деп қарсылық білдірді ол. «Мен даусыммен барлық ұрпақты оятармын».
Марапаттар мен мойындау
1969 жылы Сатцкевер идиш әдебиеті саласында Ицзик Мангер сыйлығымен марапатталды. 1985 жылы Сатцкевер идиш әдебиеті саласында Израиль сыйлығымен марапатталды. Саткевердің өлеңдері 30 тілге аударылған.
Композициялар
"Егіз қарындастар" "Дер Цвилингль", музыкасы Дэниел Галай, мәтіні Аврум Сатцкевер. Баяндаушы (идиш тілінде) Майкл Бен Аврахам, Израильдің заманауи музыкалық квартеті (Скрипка, Альт, Виолончель), соқпалы аспаптар, фортепиано. Алғашқы орындалысы: Тель-Авив, 2003 жылдың 10 ақпаны, Аврум Сатцкевердің 90 жылдығына арналған. "Арманның тұқымы", музыкасы Лори Лейтман, Авраам Сатцкевердің өлеңдері негізінде, К. К. Уильямс және Леонард Вольф аударған. Сиэтлдегі "Еске алу музыкасы" ұйымының тапсырысымен жазылған. Алғаш рет 2005 жылдың мамырында Сиэтлдегі Бенароя залында баритон Эрих Парсе, пианист Мина Миллер және виолончельші Амос Янг орындады. 2008 жылдың 28 қаңтарында Оңтүстік-Батыс Флориданың камералық музыка қоғамында меццо-сопрано Жанел Маккой, виолончельші Адам Сатинский және орыс музыкалық салонының пианині Белла Гутштейн орындады. Сатцкевердің "Поэзия" өлеңі композитор Алекс Вайзердің "and all the days were purple" ән циклының бір бөлігі ретінде музыкаға алынды.