Постлибералды теология: христиандық нанымның маңызды тұжырымдамасы, қағидалары мен тілдерін түсіндіреді. Йель атындағы дінтану мектебінің ғалымдарымен дамытылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық теологиялық қозғалыс
Christian theological movement
Постлибералдық теология (көбінесе повестволық теология деп аталады) – христиандық теологиялық қозғалыс, ол христиандық сенімінің повестволық тұрғыда берілуіне, үйлесімді жүйелі теологияны дамыту үшін бағыт беруші принцип ретінде назар аударады. Осылайша, христиандық – өзінің ішкі логикасымен байланыстыра қарағанда ғана түсінікті, кіріктірілген мәдениеті, грамматикасы және практикалары бар, қамтитын әңгіме. Бұл қозғалыс ХХ ғасырдың соңында, ең алдымен Йель діни мектебінің ғалымдары арасында кең таралды. Жақтастары Людвиг Витгенштейннің тілдік ойындар тұжырымын пайдалана отырып, ағарту дәуірі мен заманауилықтың негізгі қағидаларына, мысалы, негізділікке және жалпыға ортақ рационалдыққа сенуге қарсы тұрады. Олар Киелі кітаптағы повестволық мәтін либерализм мен либералдық христиандықтың басым көзқарастарына, соның ішінде дербес тұлғаға артық көңіл бөлуіне қарсы келеді деп санайды.
Postliberal theology (often called narrative theology) is a Christian theological movement that focuses on a narrative presentation of the Christian faith as regulative for the development of a coherent systematic theology. Thus, Christianity is an overarching story, with its own embedded culture, grammar, and practices, which can be understood only with reference to Christianity's own internal logic. The movement became popular in the late twentieth century, primarily among scholars associated with Yale Divinity School. Supporters challenge assumptions of the Enlightenment and modernity, such as foundationalism and the belief in universal rationality, by speaking in terms of Ludwig Wittgenstein's concept of language games. They argue that the biblical narrative challenges the dominant presuppositions of liberalism and liberal Christianity, including its emphasis on the autonomous individual.
Тарих
Постлибералды теология Йель діни мектебінде оқыған немесе білім алған ғалымдардың арасында туындады, мысалы Джордж Линдбек, Ханс Вильгельм Фрай және Стэнли Хауэрвас сияқты түлектер. Оны кейде "Йель мектебі" немесе "ертетелік теология" деп те атайды. "Постлибералды теология" термині Линдбектің "Дөріс ілімнің табиғаты: постлибералды дәуірдегі дін және теология" (1984) еңбегі жарық көргеннен кейін пайда болды. Бұл қозғалысқа теологиялық тұрғыдан Карл Барт, Томас Аквинский және белгілі бір деңгейде Анри де Лубак сияқты француз католиктерінің nouvelle théologie ықпалы тиді. Дегенмен, философиялық ықпалы Людвиг Витгенштейннің тіл философиясы, Аласдер МакИнтайрдың моральдық философиясы және Клиффорд Герц пен Питер Бергердің қоғамдардың табиғаты туралы социологиялық ойлары болды. Ғылымның философиясымен айналысатын Томас Кун және әдебиет теориясының маманы Эрих Ауербах та жаңа тәсілге әсер етті. Бұл қозғалыс радикалды ортодоксия, жазбаға негізделген ой-пікір, палеоортодоксия, жаңадан пайда болатын шіркеу қозғалысы және евангелистік протестантизм мен рим католиктерінің постлибералды бағыттары сияқты басқа қозғалыстарға да әсер етті. Оның экуменикалық рухы Линдбектің еңбегінен бастау алады, ол Екінші Ватикан кеңесінде лютерандық бақылаушы ретінде қатысқаннан шабыттанды.
Postliberal theology arose amongst scholars who either taught or studied at Yale Divinity School, such as George Lindbeck, Hans Wilhelm Frei, and alumnus Stanley Hauerwas. It is sometimes referred to as the "Yale school" or "narrative theology." The term "postliberal theology" came about shortly after the publication of Lindbeck's The Nature of Doctrine: Religion and Theology in a Postliberal Age (1984). The movement is theologically influenced by Karl Barth, Thomas Aquinas, and to some extent, the nouvelle théologie of French Catholics such as Henri de Lubac. The clear philosophical influence, however, was Ludwig Wittgenstein's philosophy of language, the moral philosophy of Alasdair MacIntyre, and the sociological insights of Clifford Geertz and Peter Berger on the nature of communities. Philosophers of science such as Thomas Kuhn and literary theorists such as Erich Auerbach also influenced the new approach. This movement has influenced other movements, such as radical orthodoxy, scriptural reasoning, paleo orthodoxy, the emerging church movement, and postliberal expressions of evangelical Protestantism and Roman Catholicism. Its ecumenical spirit originates from Lindbeck's work, which was partly animated by his involvement as a Lutheran observer at the Second Vatican Council.
Сындар
Постлиберализмді сынаушылар көбінесе оның "пост-негіздік" аспектілеріне алаңдайды. Постмодерндік философиялық жүйелерді сынағандай, сыншылар бір постлибералдық теологияны екіншісімен салыстыруға болатынын, қайсысы жақсы, орындырақ, шындыққа жақын екенін анықтаудың жолын іздейді. Постлибералдық теологияның тарихи қажеттіліктен және объективті қарастырудан бас тартуы көптеген консервативті христиандар тарапынан жағымсыз қабылданады. Сонымен қатар, сыншылар мұндай релятивистік көзқарастардың, мысалы, діни плюрализм мүмкіндігінің христиандыққа қандай салдарлары болуы мүмкін деп ойлайды. Жас пасторлардың бір буынына әсер еткенімен, бұл қозғалыс негізгі протестанттық конфессиялардың ішінде халықтың қолдауын табуда қиындыққа тап болды, олардың көпшілігі либералдық-консервативті қысымдар мен жіктерге ұшырады, ал қозғалыс мұны мәдени ыңғайлану белгісі деп есептеп, көбінесе назардан тыс қалдырады. Кейбір сыншылар бұл қозғалыстың "аралық" теологияны көбінесе қабылдамауы (соның салдарынан, оны қарапайым адамдар үшін қолжетімсіз етуі) себебімен, оның қағидаларын жергілікті діни қауымдар деңгейінде жүзеге асыру қиын екенін, сондықтан постлиберализм көбінесе академиялық мамандық болып қала береді, неоортодоксия сияқты бұрынғы қозғалыстар сияқты дейді. Дегенмен, кейінгі постлибералдық теологиялар аралық байланысты маңызды мәселе етіп алды және Ekklesia жобасы сияқты халықтық топтар мұндай сынға қарсы тұрады. Пікірталастар шамасыздық, сектанттық, фидеизм, релятивизм, шындық және онтологиялық сілтеме мәселелеріне ортақтастырылған. Көптеген еңбектер осы сұрақтарды әртүрлі деңгейде шешуге тырысты және пікірталастар теологиялық салалар бойынша жалғасуда. Бұдан бөлек, сыншылар постлибералдық теологтар қабылдайтын ішкі үйлесімділік моделінің қазіргі заманғы ғылымның жетістіктерімен (мысалы, жаңа физика немесе эволюция) үйлеспейтінін, бұл дәстүрлі, ортодоксалды христиандықтың қағидаларына қайшы келетінін айтады, бірақ мұндай сын доктриналарды постлибералдық тұрғыдан терең грамматика ретінде қарастыруды ескермейді (Никея және Халкидон соборларында жазылған сенім ережелерін жазу арқылы), бұл сенімнің шындықтарын ғылыми жаңалықтардың шындықтарымен байланыстырудың динамикалық жолдарын ұсынады. Сол сияқты, Брюс Д. Маршалл және басқалар шындыққа постлибералдық көзқарастарды дамытты, олар орта ғасырлық сәйкестік теориясының "орташа реализміне" ұқсас (мысалы, Фома Аквинский).
Critics of postliberalism often have been concerned with its "post foundational" aspects. Similar to the criticism of postmodern philosophical systems, critics wonder how one postliberal theology can be measured up against another to determine which is better, more appropriate, closer to truth. Postliberal theology's divorcing itself from historical necessity and objective consideration is viewed negatively by many conservative Christians. Additionally, critics wonder what implications such allegedly relativistic views, such as the possibility of religious pluralism, might have for Christianity. Though influential on a generation of young pastors, the movement has had a hard time finding grass roots support within mainline Protestant denominations, many of which face vicious liberal–conservative pressures and rifts, something the movement tends to dismiss as a sign of cultural accommodation. Some critics have suggested that because the movement has largely rejected a "mediating" theology (thus, rendering it mostly inaccessible to laypeople), it is difficult to implement its tenets on the local congregational level, so postliberalism remains largely an academic specialty, much like preceding movements such as neo orthodoxy. Later postliberal theologies have, however, made mediation a central concern and grassroots groups like the Ekklesia Project can be seen to cut across the face of such criticisms. Debates have been centred on issues of incommensurability, sectarianism, fideism, relativism, truth, and ontological reference. A number of works have sought to resolve these questions to various degrees of satisfaction and the debates continue across the theological disciplines. Furthermore, critics have maintained that the internal coherence model postliberal theologians assume is difficult to square with developments in modern science which would seem to challenge the tenets of traditional, orthodox Christianity (e. g. the new physics, or evolution), yet such criticisms neglect the ways in which the postliberal view of doctrines as depth grammars (inscribing the rules of the faith articulated at Nicea and Chalcedon) provide dynamic ways of relating the truths of faith to truths of scientific discovery. Likewise, Bruce D. Marshall and others have developed postliberal approaches to truth that resemble the "moderate realism" of the medieval correspondence theory of truth (e. g. Thomas Aquinas).