Сент-Аббс мүйісі: Геологиясы, флорасы, фаунасы және тарихы
St Abb's Head
Жағажай маңының геологиясы: 460-410 млн жыл бұрын теңіз түбінде қабаттасқан шөгінді тау жыныстары, жанартау лавасынан пайдалған қатты таулар, құстарға қолайлы жартастар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Геология
Бастың солтүстігінде және оңтүстігінде жатқан сұр көк тас және саз тастар 460 және 410 миллион жыл бұрын теңіз түбінде қалыптасқан. Бастың өзі қатты жанартаулық тау жынысынан тұрады, ол шамамен 400 миллион жыл бұрын жанартаулардан лава ағуы нәтижесінде пайда болған. Тау жыныстарының түрлі болуы Бас тастың тау жыныстары мен материктің жартастары арасындағы түс айырмашылығын анықтайды. Жұмсақ шөгінді тау жыныстары уақыт өте келе эрозияға ұшырап, қатты тау жынысынан құралған биік жартастарды қалдырды. Дегенмен, тіпті осы мықты жанартаулық тау жыныстары да теңіздің әсеріне тап болды, нәтижесінде теңіз құстары ұя салуға қолайлы тік шатқалдар мен теңіз үйінділері пайда болды. Бастың қатты тау жыныстары солтүстік-батысқа қарай еңкейген Сент-Аббс-Хед жарылысы арқылы оңтүстік-батыстағы шөгінді тау жыныстарынан бөлінеді, ол адам жасаған Мире-Лохты қамтитын төмен жатқан аңғармен белгіленеді және теңіз деңгейі көтерілген кезде суға батып, басты материктен оқшаулаған болар еді.
The layered sedimentary rocks of greywacke and siltstone which lie to the north and south of the Head were laid down at the bottom of the sea between 460 and 410 million years ago. The Head itself is made from hard volcanic rock which formed as lava flowed from volcanoes around 400 million years ago. The different type of rocks accounts for the contrast in colour between the rocks of the Head and those of mainland cliffs. The softer sedimentary rocks have eroded over time, leaving behind the high headland made from the harder rock. However even this tough volcanic rock has been affected by the actions of the sea, leaving steep gullies and sea stacks which are ideal for nesting seabirds. The harder rocks of the Head are separated from the sedimentary rock to the southwest by the northwest slanting St Abb's Head Fault, which is marked by a low lying valley which contains the man made Mire Loch and at times of higher sea level would have been flooded, cutting off the headland from the mainland.
Флора мен фауна
Сент-Аббс-Хедте 60 мыңнан астам теңіз құсының колониясы бар. Гилемоттар мен кайралар жартасқа жақын тік жарларда ұялайды, гилемоттар тығыз жиналған топтарда, ал кайралар жеке жұптарда немесе кіші топтарда ұя салады. Киттивактар Сент-Аббс-Хедтің тік беткей жартастарында көбейеді, шөп пен саздан тар жартастарда ұялар салады, ал фулмарлар шөп басқан жартастар мен жарықтарды ұнатады. Бұдан басқа, қара қанатылы шағалалар, шағалалар және тупиктер де кездеседі. Бұл жер теңіз құстарымен әйгілі болғанымен, гүлге толы шалғынды далалар мен тұщы сулы көл де бар. Хедтегі жайылым жерлері Сент-Аббс ауылының оңтүстігінде орналасқан Нортфилд фермасына жалға берілген. Жағалау үшін бұл жерлерде өте бай шөптесін өсімдіктер өседі, кейбір жерлерде бір шаршы метрде 20-дан астам түрлі өсімдіктерді табуға болады. Хедте кем дегенде 10 түрлі көбелек бар, оның ішінде Ұлыбританияда сирек кездесетін солтүстік қоңыр аргус көбелегі де бар. Көбелектер жабайы тимьян гүлдерінен нектар ішеді, ал гусеницалар тас раушанның жапырақтарын жейді. Бұл екі өсімдік өсетін аймақтар қойлардың жайылуынан қоршаумен қорғалады. Маяктан ішкі жағында Мире-Лох көлі орналасқан, ол жасанды түрде жасалған көл. 2011 жылдың наурыз айында Сент-Аббстің көптеген тартымды орындарына жаңа Сент-Аббс Зиярәткерлер орталығы ашылды. Бұл орталық жардың шетінде орналасқан ескі Сент-Аббс ауылдық залында орналасқан. Зиярәткерлер мен жергілікті тұрғындар үшін құрылған бұл орталыққа тегін кіруге болады, интерактивті көрмелер, кітапхана, интернетке қол жеткізу, фотосуреттер мен тарихи артефакттар бар. Ол келушілерге ауылдың тарихы, геологиясы және олар кездесетін жергілікті флора мен фауна туралы ақпарат береді. Ғимараттың орналасқан жері Сент-Аббс-Хедтен портқа және одан әрі 180 градусқа дейін көрініс ашады. Орталықты тәуелсіз шотландтық қайырымдылық қоры басқарады.
St Abb's Head is home to a 60,000 strong seabird colony. Guillemots and razorbills nest on the offshore stacks, with guillemots nesting together in tightly packed crowds whilst razorbills prefer to nest in single pairs or in smaller groups. Kittiwakes breed on the sheer cliff faces of St Abb's Head, building nests from grass and mud on narrow ledges, whilst fulmars prefer grass covered ledges and crevices. Shags, herring gulls and puffins are also present. Although best known for its seabirds, the reserve also has flower rich grasslands and a freshwater loch. The grazing on the Head is leased by the Trust to Northfield Farm which stands just to the south of the Head near St Abbs village. The grassland is surprisingly rich for a coastal situation, in some places it is possible to find over 20 different species of plant in one square metre. There are at least 10 different kinds of butterfly on the Head including the northern brown argus which is a nationally rare butterfly in the UK. The butterflies drink nectar from the flowers of the wild thyme and the caterpillars eat the leaves of rock rose, the areas in which these two plants grow are protected from sheep grazing by fencing. Just inland from the lighthouse is Mire Loch, a artificially created lake. March 2011 saw the opening of the latest addition to the many attractions of St Abbs in the form of the new St Abbs Visitor Centre. This facility is located in St Abbs old village hall, located at the cliff edge. Built as a resource for both visitors and locals, the centre offers free admission, interactive exhibits, library area, web access, photographs and historical artefacts. It provides visitors with information on the history of the village, the geology and also the local flora and fauna they are may encounter. The position of the building offers a 180 degree view from St Abb's Head all the way to the harbour and beyond. The centre is run by an independent Scottish charity.
Қорғау атаулары
Сент-Аббс-Хед маңындағы жер 1984 жылы ұлттық табиғи қорық деп жарияланды. Сент-Аббс-Хед, Сент-Аббс-Хедтен Фаст-Каслға дейінгі ерекше ғылыми маңызы бар аумақтың (SSSI) оңтүстік бөлігінде орналасқан, ол Фаст-Касл мүйісіне дейін солтүстікке қарай созылатын жағалау учаскесін қамтиды. Су тасқан және су тартылған кездегі аймақтар жеке SSSI – Berwickshire Coast (Intertidal) SSSI-нің құрамына кіреді, ол Англия шекарасына дейін жетеді. Ұлттық табиғи қорық Сент-Аббс-Хедтен Фаст-Каслға дейінгі арнайы қорғау аймағының (SPA) ішінде орналасқан. Сент-Аббс-Хед пен Фаст-Касл аралығындағы жағалау да арнайы қорғау аймағы (СҚА) мәртебесіне ие, ал жағалаудан тыс теңіздер Бервикшир және Солтүстік Нортумберленд жағалауы СҚА-ның бөлігі болып табылады, ол шекарадан өтіп Англияға дейін созылады.
Land around St Abb's Head was designated as a national nature reserve in 1984. St Abb's Head lies at the southern end of the St Abb's Head to Fast Castle Site of Special Scientific Interest (SSSI), which covers a stretch of coastline running north as far as Fast Castle Head. The intertidal areas form part of a separate SSSI, the Berwickshire Coast (Intertidal) SSSI, which extends as far south as the English border. The NNR lies within the St Abb's Head to Fast Castle Special Protection Area (SPA). The St Abb's Head to Fast Castle coastline is also designated as a Special Area of Conservation (SAC), and the seas offshore are part of a further SAC, the Berwickshire and North Northumberland Coast SAC, which crosses the border to extend into England.