Кіріспе
Алжир азаматтық соғысы – Алжир үкіметі мен бірнеше исламишіл бүлікшіл топтар арасындағы қарулы қақтығыс. Бұл соғыс жаңадан сайланған ислами үкіметін әскери жолмен құлату нәтижесінде басталды. Соғыс 1991 жылдың желтоқсанынан 2002 жылдың ақпанына дейін жалғасты, бірақ елдің оңтүстігінде исламишілдердің бүліктері әлі де жүріп жатыр.
The Algerian Civil War was an armed conflict in Algeria between the Algerian Government and multiple Islamist rebel groups, sparked by a military overthrow of the newly elected Islamist government. The war lasted from December 1991 until February 2002, though in the south of the country an Islamist insurgency remains ongoing.
1991 жыл
27 қараша – Ауған соғысында шайқасқан екі исламист, Айса Мессауди мен Абдеррахман Дахан, Геммардағы шекаралық бекетке шабуыл жасап, сарбаздарды өлтірді, бұл алдағы соғыстың көрінісі болды. 26 желтоқсан – Парламент сайлауының бірінші турында Ислам құтқару майданы (FIS) 429 орынның ішінде дауыс берудің бірінші кезеңінде шешілген 232 орынның 188-ін жеңіп алып, барлық басқа партиялардан оқшау алға шықты. Социалистік күштер майданы (СФС) 25 орын жеңіп алса, бұрынғы билеуші партия Ұлттық азаттық майданы (ФЛН) тек 15 орынға ие болды.
1992 жыл
3 қаңтар – Алжирдегі жалпы сайлаудың екінші турында тоқтатылды. Президент Шадли Бенджедид отставкаға кетуге мәжбүр болды. 14 қаңтар – Әскери қолдаумен Жоғары Мемлекеттік Кеңес (ЖМК) билікті өз қолына алғаны жарияланды. 16 қаңтар – Күндізгі елден қуылған тәуелсіздік үшін күрескен Мұхаммед Будиаф отанына оралып, ЖМК төрағасы болады. 22 қаңтар – FIS мүшесі Абделькадер Хашани тұтқындалды. 9 ақпан – Төтенше жағдай енгізілді. 4 наурыз – Үкімет шешімімен FIS таратылды. 29 маусым – Мұхаммед Будиафқа қастандық жасалды; оның орнын Әли Кафи басты. 12 шілде – FIS лидерлері Абасси Мадани мен Али Белхадж 12 жылға бас бостандығынан айырылды. 26 тамыз – Алжир әуежайына бомба тасталды, салдарынан 9 адам қаза тауып, 128 адам жарақат алды.
1993 жыл
27 наурыз – Алжир Судан мен Иранмен дипломатиялық қатынастарын үзіп, оларды Алжирде терроризмді қолдаумен айыптайды. 26 мамыр – Исламшыл емес жазушы Тахар Джаутқа қаскөйлер шабуыл жасады; ол 2 маусымда алған жарақатынан көз жұмды. 22 тамыз – Бұрынғы премьер-министр Касди Мерба қанымен суатылды. Үкімет Қарулы Исламдық Топты (GIA) айыптайды, ал FIS үкіметті кінәлайды. 1 желтоқсан – GIA белгілеген Алжирде қалған барлық шетелдіктерді нысана деп қарастыратын соңғы күн.
1994 жыл
30 қаңтар – Лиамин Зеруалға Жоғары Мемлекеттік Кеңестің төрағасы қызметі берілді. 10 наурыз – Тазу түрмесінен қашу оқиғасы; партизандар түрмеге шабуыл жасап, шамамен 1000 тұтқынды босатып алды. Сол күні драматург Әбделқадыр Алула қатылды. 27 тамыз – Марокко шекарасы жабылды. 29 қыркүйек – Раи әншісі Чеб Хасни өлтірілді. 14 қараша – Берруагиа түрмесіндегі жаппай қырғын болды деген хабар тарады. 24 желтоқсан – GIA Air France 8969 рейсін басып алды. 27 желтоқсан – ірі шетелдік әуе компаниялары Алжирге рейстерді тоқтатты.
1995 жыл
14 қаңтар FIS, FFS және FLN (және кейбір кіші партиялар) өкілдері Римде Sant'Egidio платформасына (мәтінге) қол қояды, оны қақтығысты аяқтау жоспары ретінде қарастырады. Алжир үкіметі оның шарттарын қабылдамайтындықтан қол қоймады. 21 ақпан Серкаджи түрмесіндегі көтеріліс; терроризм қылмысы бойынша айыпталған немесе сотталғандарға арналған қауіпсіздігі жоғары түрмеде қашуға тырысу мен көтеріліс салдарынан бір жарым күн ішінде 4 күзетші және 96 тұтқын қаза тапты. 16 қарашада Лиамин Зеруал президент сайланды.
1996 жыл
21 мамыр Твибириндегі жеті француз траппист монахтары 27 наурызда ұсталғаннан кейін басы кесілді. 16 шілдеде GIA басшысы Джамель Зитуни қарсыласы LIDD жасаған шабуылда қаза тапты. Антар Зуабри басшылыққа келді.
1997 жыл
3 сәуір Талит трагедиясы; Талиттың 53 тұрғынының ішінде 1-інен басқа барлығы қаза тапты. 22 сәуір Хауч Кемисти трагедиясы; 93 ауыл тұрғыны қаза тапты. 23 сәуір Алжирдегі Омарияда 42 ауыл тұрғыны қаза тапты. 5 маусым Парламент сайлауы. Жаңа құрылған үкіметтік Демократиялық Ұлттық Жиналыс (ДҰЖ) 156/380 орынмен бірінші орынды иеленді, одан кейін Исламдық Қоғамдық Бейбітшілік Қозғалысы (ІҚБҚ) (69) және бұрынғы бір партиялық ФЛН (62) орналасты; бұл үштік коалициялық үкімет құрды. Зеруал президенттік лауазымында қалды. 16 маусым Дайрат Лабгер трагедиясы; шамамен 50 адам қаза тапты. 27 шілде Си Зеррук трагедиясы; шамамен 50 адам қаза тапты. 3 тамыз Уэд-Эль-Хад пен Мезуарадағы трагедия; 40-76 ауыл тұрғыны қаза тапты. 20 тамыз Сухан трагедиясы; 60-нан астам адам қаза тапты, 15 адам ұрланды. 26 тамыз Бени Али трагедиясы; 60-100 адам қаза тапты. 29 тамыз Раис трагедиясы; 98-ден астам (немесе мүмкін 400-ге дейін) адам қаза тапты. 1 қыркүйек FIS жетекшісі Абасси Мадани түрмеден үй қамауына ауыстырылды. Ал, одан да радикалды Али Бельхадж түрмеде қалды. 5 қыркүйек Бени Мессус трагедиясы; 87-ден астам адам қаза тапты. 19 қыркүйек Гелб-Эль-Кебир трагедиясы; 53 адам қаза тапты. 21 қыркүйек АИШ бір жақты атысты тоқтату туралы жариялады. 22 қыркүйек Бенталха трагедиясы; 200-ден астам ауыл тұрғыны қаза тапты. 12 қазан Сиди Дауд трагедиясы; 43 адам жалған кедергіде қаза тапты. 27 қараша Сухандағы екінші трагедия; 25 адам қаза тапты. 24 желтоқсан Сид-Эль-Антри трагедиясы; 50-100 ауыл тұрғыны қаза тапты. 30 желтоқсан 1997 жылғы Релизан облысындағы трагедиялар: Релизан облысындағы төрт ауылда 400-ге дейін адам қаза тапты.
1998 жыл
4 қаңтар 1998 жылғы Релизан вилаятындағы 4 қаңтардағы қырғын; үш шалғай ауылда 170-тен астам адам қаза тапты. 11 қаңтар Сиди Хамедтегі қырғын; 100-ден астам адам қаза тапты. 26 наурыз Уэд-Буайшадағы қырғын; 52 адам балта мен пышақпен өлтірілді, олардың 32-сі 2 жасқа дейінгі сәбилер. 25 маусым Дінге қарсы Кабиль әншісі Матуб Лунес қанынан айырылды. 14 қыркүйек «Ислам Магрибіндегі Әл-Қаида» (GSPC) ұйымы GIA-ның қырғын саясатына қарсылық білдіріп, одан бөлінген фракция ретінде құрылды. 8 желтоқсан Тадженадағы қырғын; 81 ауыл тұрғыны қаза тапты.
1999 жыл
15 сәуірде Абделазиз Бутефлика президент болып сайланды, ал қалған кандидаттардың бәрі алаяқтық деп мәлімдеп сайлаудан бас тартты. 5 маусымда Ислам құтқару армиясы (AIS), FIS-тің қарулы күші, тарауға принцип бойынша келісіп, жауынгерлеріне кешірім беру үшін келіссөздер бастады. 22 қарашада FIS-тің жетекші мүшесі Әбделқадыр Хашани қанынан айырылды.
2000 жыл
11 қаңтар AIS үкіметпен келісімге келіп, амнистия алды және таратылды.
2001 жыл
23 қыркүйек Джордж Буштің 13224 нөміріндегі жарлығы АҚШ-та болған 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін GIA және GSPC тобының активтерін террористік ұйымдар ретінде қатыруға бұйрық береді.
2002 жыл
8 ақпан Антар Зуабри, ЖИА басшысы, өзінің туған қаласы Буфарикте қаза тапты. (Оның өлімі бұрын да дұрыс емес хабарланған еді.)
2003 жыл
2 шілдеде FIS көшбасшылары Абасси Мадани мен Али Белхадж 12 жылдық мерзімнен кейін босатылды. 23 қазан күні GSPC жетекшісі Набил Сахрауи (Хассан Хаттабтан кейін осы қызметке келген) өзінің тобы "Осама бен Ладеннің мұнафық Америкаға қарсы джихадын, сондай-ақ Ауғанстан, Филиппин және Чечнядағы бауырларымызды толық және күшті қолдайтынын" жариялады.
2004 жыл
20 маусымда үкімет GSPC басшысы Набиль Сахрауидің өлтірілгенін жариялады. Оның орнын Абу Моссаб Абделуадуд басады. Шілдеде ішкі істер министрлігінің 2005 жылғы қаңтардағы мәлімдемесіне сәйкес, GIA басшысы Рашид Абу Тураб өлтірілді.