Алжир Президентінің тарихы мен өкілеттері

Кіріспе

Алжир мемлекетінің басшысы және атқарушы биліктің басшысы – Алжир Халықтық Демократиялық Республикасының Президенті (رئيس الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية) – Алжир мемлекетінің басшысы және атқарушы биліктің басшысы, сондай-ақ Алжир Халықтық Ұлттық қарулы күштерінің бас қолбасшысы. Қазіргі президент – Абдельмаджид Теббуне, ол 2019 жылдың 19 желтоқсанында Абделазиз Бутефликадан қызметін қабылдады.

Кеңсе тарихы

Триполи бағдарламасы, Алжир 1962 жылы Франциядан тәуелсіздік үшін соғыста жеңіске жеткенде конституция ретінде қызмет етті, ол президентті мемлекет басшысы етіп бекітті, ал үкімет жұмысына көмектесетін премьер-министр болды. Ішкі саяси тартыстар нәтижесінде 1963 жылы жаңа конституция қабылданды, ол премьер-министр лауазымын жойып, барлық атқару билігін президенттің кеңсесіне жүктеді. Тәуелсіздіктің алғашқы қырқ жылында үкіметті Ұлттық Азаттық Майданы бір партиялық мемлекет ретінде басқарды. Президенттік лауазымды FLN мүшелері: Ахмед Бен Белла, Хуари Бумедиен және Чадли Бенджедид кезекпен атқарды. 1976 жылы қабылданған конституция президенттің атқару билігін сақтап, 1979 жылғы түзетулер үкімет басшысы мәртебесін жойды. 1980-жылдардың соңында FLN режимі либералдануға ұшырады. Алайда, 1991 жылы Ислам құтқару майданы парламенттік сайлауда жеңіске жеткенде, әскерилер Чадли Бенджедидті парламентті таратуға және 1992 жылдың 11 қаңтарында отставкаға кетуге мәжбүр етті. Әскерилер төтенше жағдай жариялап, ел үкіметін өз қолына алды, бес мүшеден тұратын Мемлекеттік Жоғары Кеңес құрды. Кеңес үш жылдық мерзімге президенттік лауазымға Мұхаммед Будияфты тағайындады, бұл нормативтік сайлауларға оралуға мүмкіндік беруі керек еді. Алайда Будияф қаза тауып, оның орнын Али Кафи басты. Осы арада елде әскери үкімет пен исламдық партизандар арасында азаматтық соғыс басталды. Кафи 1994 жылы Лиамин Зеруалмен ауыстырылды, ол 1995 жылы алғашқы сайлауды жариялады, азаматтық соғыс жалғасып жатқанда даулы сайлауда бес жылдық мерзімге жеңіске жетті. Ол 1999 жылы тағы да ерте сайлау шақырды, исламдық бүлікшілердің көп бөлігі басылды. Абделазиз Бутефлика бұл сайлауда барлық басқа үміткерлер бас тартып, жеңіске жетті. Ол 2004 жылғы 8 сәуірде қайта сайланды, 2009 жылы салыстырмалы түрде сынға ұшырамады және 2014 жылы да жеңіске жетті. 2019 жылғы 18 сәуірде өтетін сайлауда 5-ші мерзімге үміткерлігін жариялады, бірақ 2019 жылғы 2 сәуірде әскерилердің наразылықтарына байланысты 4-ші мерзімі аяқталғанға дейін отставкаға кетті. Алжир Конституциясының 102-бабына сәйкес, Абделазиз Бутефликаның 2019 жылғы 2 сәуірдегі отставкасынан кейін Ұлт Кеңесінің президенті Абделькадер Бенсалах елдің міндетті президенті болды. Қазіргі президент – Абдельмаджид Теббуне, ол 2019 жылғы 12 желтоқсандағы Алжир президенттік сайлауында жеңіске жетіп, 2019 жылғы 19 желтоқсанда қызметке кірді.

The Tripoli Program, which served as Algeria's constitution when it won its war for independence from France in 1962, established the president as the head of state with a prime minister assisting in the operation of government. Internal political maneuvering resulted in a new constitution in 1963 that abolished the prime minister position and devolved all executive power upon the office of the president. For the first four decades of independence, the government was controlled as a one party state by the National Liberation Front. The presidency was held by a succession of FLN members; Ahmed Ben Bella, Houari Boumédienne and Chadli Bendjedid. The constitution written in 1976 maintained the executive power of the Presidency, but the modifications of 1979 stripped the head of government status from the office. Towards the end of the 1980s, there was a liberalization of the FLN regime. However, when the Islamic Salvation Front won parliamentary elections in 1991, the military forced Chadli Bendjedid to dissolve the parliament and resign on 11 January 1992. The military declared a state of emergency and took over government of the country, establishing a five member High Council of State. The council appointed a president, Muhammad Boudiaf, to take office for a three year term to facilitate a transfer back to normal elections for the office. However, Boudiaf was assassinated, and succeeded by Ali Kafi. Meanwhile, the country descended into a period of civil war, between the military government and Islamic guerrillas. Kafi was replaced in 1994 by Liamine Zéroual, who called the first of these elections in 1995, winning the full five year term easily in disputed in election as the civil war was continuing. He called another early election in 1999, with the Islamic insurgency mostly suppressed. Abdelaziz Bouteflika won this election after all other candidates dropped out. He won re election on 8 April 2004, in elections that were also disputed, won again in 2009, relatively unchallenged, and 2014; he declared his candidacy for a 5th term in the election scheduled for 18 April 2019, but, on 2 April 2019, he resigned before his 4th term ended, due to pressure from the military after protests. As provided for under Article 102 of the Algerian Constitution, Abdelkader Bensalah, President of the Council of the Nation, became acting president of the country upon the resignation of Abdelaziz Bouteflika on 2 April 2019. The current president is Abdelmadjid Tebboune, who won the 2019 Algerian presidential election on 12 December and assumed the office on 19 December 2019.

Мерзімдік шектеулер

2021 жылдан бастап Алжир Конституциясында президенттің өкілеттік мерзімі екі ретке дейін шектелген. Бұл шектеу 2016 жылы қайта орнатылды.

Соңғы сайлау

КандидатПартияДауыс саны (%) Абдельмаджид ТеббунТәуелсіз 4,945,116 58.15 Абделькадер БенгринаЭл Бинаа 1,477,735 17.38 Али БенфлисТалаие Эль Хурият 896,934 10.55 Аззедин МихубиДемократиялық Ұлттық Ралли 617,753 7.26 Абделазиз БелайдЭл Мустакбал Фронты 566,808 6.66Бұзылған бюллетеньдер 1,243,458 – Дауысты талас даулы бюллетеньдер 11,588 – Барлығы (бұзылған және даулы бюллетеньдерді есептемегенде) 8,504,346 100Тіркелген сайлаушылар/қатысу көрсеткіші 24,474,161 39.93Көзді көріп тұрған дерек: Journal de Montreal.