Кіріспе

Британдық әскери барлау қызметі (тарихи)

МИ8, немесе Әскери барлау, 8-бөлімі – 1914 жылы құрылған британдық әскери барлау тобы, сигналдар барлаумен айналысқан. Ол бастапқыда төрт бөлімнен тұрды: МИ8(а), сымсыз байланыс саясатымен айналысқан; МИ8(б), Бас пошта кеңсесінде орналасқан, коммерциялық және сауда кабельдерімен айналысқан; МИ8(с) цензура арқылы алынған барлау мәліметтерін таратумен айналысқан; және МИ8(d), кабельдік компаниялармен байланыс орнатқан. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде МИ8 офицерлері Корнуоллдағы Полдху Пойнт және Муллион, сондай-ақ Галвей графтығындағы Клифдендегі кабельдік терминалдарға жіберілді. Бұл жұмыс 1917 жылға дейін жалғасты, содан кейін Адмиралтейство оны өз қарауына алды. Екінші дүниежүзілік соғыста МИ8 Соғыс кеңсесінің Y тобына және қысқа мерзімге Радио қауіпсіздік қызметіне жауапты болды.

Тарих

МИ-8 – Соғыс министрлігінің сигналдық барлау департаменті болды, ол бүкіл әлемдік Y станциялары желісін басқарды. Сонымен қатар, 1939 жылдың соңынан 1941 жылдың ортасына дейінгі 18 ай бойы, MI8c белгісімен Радио қауіпсіздік қызметін де жүргізді, бірақ ол тез MI6-ға берілді. Осы беттің қалған бөлігі тек осы шағын ұйымға қатысты, және өкінішке орай, MI8-нің маңызды рөлі туралы ешқандай ақпарат жоқ.

MI8c

Радио қауіпсіздік қызметі Illicit Wireless Intercept Organisation (IWIO) ұйымынан өркендеді, ол MI1g белгісін алып, подполковник Дж.С. Юл басқаруында болды. Бродвейдегі кеңседен IWIO әскери барлау қызметімен, 5-бөлім (MI5) және Бас пошта кеңсесімен (GPO) бірлесіп, Ұлыбритания ішіндегі заңсыз хабар таратуды анықтау үшін бағытты табу (DF) және тыңдау станцияларының шағын желісін құрып, басқарды. Полковник Юл сондай-ақ 1939 жылдың қыркүйегінде IWIO RSS-ге айналғанға дейін британдық теңізден тыс аумақтарда ұқсас желілер үшін егжей-тегжейлі жоспарлар жасады. Бірақ подполковник Адриан Симпсон Ұлыбритания төңірегінде орналасқан шағын станциялардың жұмыс істемейтінін мәлімдеген ұсыныс жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, MI5 басшысы Вернон Келл заңсыз радио хабарларын тарату мәселесін шешу үшін қосымша жоспар ұсынды. Жаңа орган құрылды – Радио қауіпсіздік қызметі (RSS), оның басшысы майор Дж. П. Г. Ворлледж болды. 1927 жылға дейін Ворлледж Палестинадағы сымсыз байланыс компаниясына басшылық етті. Оның міндеті – «Ұлыбританиядағы жау агенттері немесе 1939 жылғы Қорғаныс ережелері бойынша рұқсат етілмеген басқа адамдар басқаратын заңсыз сымсыз стансаларды анықтау, орналасқан жерін табу және жабу» болды. Қауіпсіздік шаралары ретінде RSS-ке MI8(c) деген жасырын белгі берілді. HM Wormwood Scrubs түрмесіндегі камералардан жұмыс істейтін Ворлледж майор Склейтер мен Коул Адамсты өзінің көмекшілері ретінде, ал Е. В. Б. Гиллді – басты трафик талдаушысы ретінде таңдады. Гилл Бірінші дүниежүзілік соғыста сымсыз тыңдаумен айналысқан және Германиядағы агенттік басқару станцияларының хабарларын табуды шешті. Ол Оксфордтан ағылшын тілін жетік білетін Хью Тревор Роперді жұмысқа алды. Олармен бірге Wormwood Scrubs-та MI5-тің XX бағдарламасын жүргізген Джон Мастерман жұмыс істеді. Мастерманның SNOW деген агенты болды, ал Гилл оның кодтарын кіріс агенттік трафикті шифрлау үшін негіз ретінде пайдаланды. RSS тыңдау ұйымын құру міндетін 4-ші барон Сэндхерст Ральф Мансфилдке тапсырды. Сэндхерст – радио әуесқой операторы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік инженерлердің сигналдық қызметінде қызмет еткен және 1939 жылы Корольдік сигналдық корпусының майоры болып тағайындалған. Сэндхерстке Қауіпсіздік қызметінің Wormwood Scrubs түрмесіндегі уақытша жайластыру орнында кеңсе берілді. Ол алдымен Ұлыбритания радио қоғамының (RSGB) президенті Артур Уоттсқа жүгінді. Уоттс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Галлиполиде аяғын жоғалтқаннан кейін 40-шы бөлмеде сарапшы болып қызмет еткен. Уоттс Сэндхерстке RSGB кеңесінің барлық мүшелерін жұмысқа алуға кеңес берді. Ол солай істеді. Содан кейін RSGB кеңесі қоғам мүшелерін ерікті тыңдаушылар (VIs) ретінде тарта бастады. Радиолюбиктер осындай жұмысқа өте қолайлы деп есептелді, өйткені олар Ұлыбритания бойынша кеңінен таралған. VIs көбінесе әскери жасқа жетпеген жұмысшы ер адамдар болды, өз уақытында жұмыс істеді және өз жабдықтарын пайдаланды (соғыс басталғанда олардың хабар тарату құралдары тәркіленді, бірақ қабылдағыштары жоқ). Оларға коммерциялық және әскери хабарларды елемеуге, одан да қиын хабарларды тыңдауға бұйрық берілді. Әр VI айына белгілі бір көлемде тыңдау жасауы керек болды. Бұл көлемге жеткен жағдайда оларға өртке қарау сияқты басқа міндеттерден босатылатын еді. Сонымен қатар, көптеген VIs-ке DR12 арнайы куәлігі берілді. Бұл оларға рұқсатсыз сигналдардың тарату көзі деп күдіктенген үй-жайларға кіруге мүмкіндік берді. RSS сонымен қатар Британ аралдарының шеткі бұрыштарында радио бағытты анықтау станцияларын құрды, олар ұсталған хабарлардың орналасқан жерін анықтады. Ерікті тыңдаушыларды (VIs) жұмысқа алу баяу болды, өйткені олар білікті, сақты және адал болу керек еді. Бірақ үш ай ішінде 50 VI жұмыс істеп, 600-дан астам хабар таратушыларды анықтады – олардың барлығы Ла-Манш арнасының арғы жағында болды. Ұлыбританиядан хабар таратқан жау агенттері жоқ екені анық болды. Ұлыбританияға кірген барлық неміс агенттері дереу тұтқындалып, интернатталды немесе «XX комитетінің» бақылауымен қос агенттер ретінде жұмыс істеуге «өткізілді». Кейбір жағдайларда британдық оператор олардың хабарларын алып, оларды шамалап көрсетті. Неміс әскері мұны түсінбеді. 1940 жылдың мамырына қарай RSS-тің бастапқы миссиясы – Ұлыбританиядағы жау агенттерін анықтау – аяқталғаны анық болды.

Аркли көрінісі

Бастапқыда ВИ-лер тіркеген хабарламалар Вормвуд Скрабсқа жіберілетін. Бірақ көлемі артып, Вормвуд неміс авиашабуылдарына ұшырағанда, RSS үлкен ғимараттарға зәру болды және Герцфордширдегі Аркли ауылының жанындағы Аркли Вью атты ірі шаруашылық үйін таңдады, ол бұрыннан-ақ тыңшылық станциясы ретінде алынған еді. Оған «25-ші қорап, Барнет» деген құпия пошта мекенжайы берілді. Сол жерде талдаушылар мен криптографтардың штаты қызметін бастады.

MI6 басқаруды басып алу

RSS іс жүзінде әскери "Y Сервисі" тыңдау желісінің азаматтық баламасына айналды. 1941 жылдың ортасына қарай күніне 10 000-ға жуық журнал (хабарлама тізімдері) Арклиге жіберіліп, одан кейін Блетчли Парктегі шифрларды бұзу орталығына жолданатын. 1941 жылдың мамыр айында RSS-тің жетістіктері және оның бірқатар қызметкерлерінің Блетчлиден бұрын Abwehr шифрларын шешуге қол жеткізгені ұйымды басқару құқығын өзгертуге себеп болды. Оны кім басқаратыны туралы қысқаша пікір қақтығысы болды. Нәтижесінде, ол Әскери барлау қызметінің 6-бөлімінің (MI6) байланыс және тыңдау қызметіне айналды. Бұрын MI6-та мұндай мүмкіндік болмаған. RSS-тің жаңа бақылаушысы подполковник Э. Ф. Мальтби болды. 1942 жылдан бастап подполковник Кеннет Мортон Эванс Бақылаушының орынбасары болып тағайындалды. "Сымсыз бағытты табу" кітабының авторы Роланд Кин инженерлік бөлімнің басшысы болды. Қызмет жақсы қаржыландырылды. Ол Букингемширдегі Ханслоп паркіндегі жаңа орталық радиостанциямен жабдықталды (Арнайы байланыс бөлімі №3 немесе SCU3 деп белгіленді). Abwehr енді тәулік бойы бақыланатын. Алынған материалдың көлемі мен үлгілілігі Блетчлиге 1941 жылдың желтоқсан айында үлкен жетістікке қол жеткізуге мүмкіндік берді – Abwehr-дің Enigma шифры шешілді, бұл неміс барлау операциялары туралы маңызды мәліметтерді ұсынды. 1943-1944 жылдарығы өркендеу кезеңінде RSS, VI-дан басқа, 1500-ден астам қызметкерді жұмысқа алды, олардың көпшілігі әуесқой радиооператорлар болды. Олардың жартысынан астамы тыңдаушылар ретінде жұмыс істесе, қалғандары жаудың көптеген радиожелілерін зерттеді. Бұл хабарламаларды шешу мүмкін болмаған жағдайда да маңызды ақпаратты ашты. Неміс барлауының құпия агенттері жіберген көптеген хабарлар RSS-тің назарынан тыс қалған жоқ. Немістердің қауіпсіздік үшін қолданған процедураларындағы өзгерістер көбінесе олар оларға үйренгенге дейін анықталды. Соғыс аяқталғаннан кейін RSS штабы Исткотке көшіріліп, Үкіметтік байланыс орталығына (GCHQ) қосылды.