Кіріспе

Неміс мәдени және білім беру қозғалысы

Неміс жастар қозғалысы (Die deutsche Jugendbewegung) – 1896 жылы басталған мәдени және білім беру қозғалысының ұжымдық атауы. Ол көбінесе табиғатта белсенділікпен айналысатын жастардың көптеген бірлестіктерін қамтиды. Бұл қозғалысқа неміс скауттары мен Wandervogel кірді. 1938 жылға қарай 8 миллион бала осы қозғалысқа жататын ұйымдарға мүше болды.

Бюндеш Югенд

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көшбасшылар соғыстан көңілі толып, ашуланып қайтты. Неміс скауттарының басшылары да осы сезімді бастан өткерді. Осылайша, екі қозғалыс Германияда бір-біріне күшті әсер етті. Wandervogel қозғалысынан жаяу серуендеу, шытырман оқиғаларға құштарлық, алыс саяхаттар, романтизм және жас басшылар құрылымының күшті мәдениеті келді. Скауттар бірыңғай киім, тулар, ұйымдастыру, лагерьлер және нақтырақ, рационалды идеология әкелді. Густав Вайнекеннің педагогикалық ықпалы да болды. Бұл жастардың көптеген әртүрлі бірлестіктерінен құралған Bündische Jugend қозғалысының пайда болуына себеп болды. Wandervogel топтары, скауттар бірлестіктері және тағы басқалары барлық сипатталған элементтерді жаңа мүмкіндіктермен үйлестірді. Жаңа стильдер мен топтар пайда болды. Еберхард Кобель (сондай-ақ "туск" деп те аталады) коhte деп аталатын жаңа шатыр түрін енгізді. Кёбельдің киіз үйді түсіндіруімен бірге, бұл шатыр түрі бүгінгі күнге дейін неміс скауттары халықаралық лагерьлерде қолданатын қара шатыр болып табылады. Deutsche Freischar, содан кейін Jungenschaft құрылды.

Нацистік Германия

Неміс жастар қозғалысында нацистердің билікке келуіне байланысты неміс қоғамының әртүрлі реакцияларын көруге болады. Көптеген адамдар оны Версаль келісімінің теріс әсерінен құтылу және Германияның қайтадан гүлденуі үшін күрескен бостандық қозғалысы ретінде қарсы алды. "Халық қауымдастығы" (Volksgemeinschaft) идеясы да танымал болды. Екінші жағынан, неміс жастар қозғалысында өздерінің ұйымдарын қарапайым нацистерден жоғары тұрған элита деп санайтындар да болды. Кейбір топтар шынайы демократиялық, тіпті солшыл бағыттағы болды. Көптегендері, тіпті оңшыл көзқарастылар да, тәуелсіз қызметтерін жалғастыруды және ұйым ретінде өмір сүруді қалады. Бұл, сөзсіз, нацистік режиммен қақтығысқа әкелді, себебі нацистік режим Гитлер жастарынан бөлек жастар ұйымдарына жол бермеді, ал Гитлер жастары 1933 жылдан кейін Бюндше Югендтің көптеген сыртқы формаларын қабылдады. Гитлер жастарының құрамына кірмеген топтар тыйым салынды және қуғынға түсті, ал олардың кейбіреулері (мысалы, Эдельвейс пираттары) қызметін жалғастыруға тырысты. Неміс қоғамының басқа бөлімдерінен ерекшеленетін бір жайт – жастар қозғалысының жоғары идеализм, романтизм және моральдық қағидалары. Сондықтан, оның мүшелері өздерінің сенімдеріне және көзқарастарына сәйкес әрекет етуде үлкен тәуекелге баратын. Осы себепті, жастар қозғалысының көрнекті өкілдерін нацистер мен қарсылық қозғалысының екі жағында да кездестіруге болады. Мысалы, Адольф Эйхман 1930 жылдан 1931 жылға дейін олардың мүшесі болды. Ханс Шолл – Бюндше Югендтің ерекше тәуелсіз ойлы ұйымы – Юнгеншафттың мүшесі болды. Клаус фон Штауффенберг – сонымен қатар Бюндше Югенд ұйымының құрамындағы Неупфадфиндер скауттар қауымдастығының мүшесі болды.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін көптеген қауымдастықтар Батыс Германияда, одақтастар рұқсат берген жағдайда қайта құрылды. Шығыс Германияда коммунистік үкімет рұқсат бермеді, керісінше барлық тәуелсіз жастар ұйымдарын тыйым салды. Алайда, неміс жастар қозғалысы мен еркін неміс жастары арасында байланыстар болды; оның ішінде 6-14 жастағы шығыс германиялық оқушыларға арналған "Талман пионерлері" атты пионерлік қозғалыстың бөлімшесі жұмыс істеді. Батыс Германияда жастар қозғалысына скауттар басымдық танытты, бірақ Wandervogel, Jungenschaft және басқа да топтар да қайта құрылды. Соғысқа дейінгі жағдайдан өзгеше, барлық топтар көбірек рационалды идеологияны қабылдауға тырысып, жаңа Негізгі заңды қолдады. Неміс скауттары да әлемдік скауттық ұйымдарға (Скауттар қозғалысының әлемдік ұйымы және Қыздар-скауттар мен скауттардың әлемдік қауымдастығы) жақындап, алғаш рет олардың құрамына қабылданды.

Бүгін

Кибуц пен Брудерхоф қауымдастықтарының тамыры неміс жастар қозғалысына салады. Фридрих Ницшенің осы қозғалысқа тигізген әсері зор болды, ал философ "неміс жастар қозғалысының пайғамбары" деп аталды. Бүгінде өзін осы қозғалыстың бір бөлігі санайтын көптеген топтар мен ұйымдар әлі де бар. Неміс скаутының тарихы осы оқиғалармен тығыз байланысты, бірақ әсері әр топта әртүрлі. Неміс скаутының ең ерекше белгілері осы тарихтан бастау алады.