Кіріспе

Жеке қару-жарақ жасайтын адам. Тарихи тұрғыдан алғанда, қару-жарақ жасаушы – жеке қару-жарақ, әсіресе пластиналық қару-жарақ жасайтын адам. Қазіргі заманғы терминдер бойынша, қарушы – әскери немесе полиция күштерінің қару қоймасында жұмыс істейтін, шағын қару мен қару жүйелерін күтіп ұстайтын және жөндеуден өткізетін мүшесі. Бұл термин сондай-ақ кино және теледидар өндірісінде реквизит қарулары мен басқа да қару-жарақтарға жауапты адамдарды белгілеу үшін де қолданылуы мүмкін; мұндай функцияның басшысы көбінесе қару шебері деп аталады. Көлікті (автомобиль, қайық, ұшақ) брондауға немесе брондалған көлік құралдарын жасауға маманданған компаниялар өздерін қарушылар деп атайтынына көбірек дәлелдер бар; мысалы, Ұлыбританиялық OVIK Crossway компаниясы өз қызметтерін қарушылар және вагон жасаушылар деп сипаттайды. Бұл жайттың өзі, бұл компаниялар адам өмірін қорғау үшін физикалық броньды платформаларға орнатып, бейімдеп немесе біріктіретініне байланысты, терминнің бастапқы мағынасына оралу болып табылады. Бұл атау спорттық фехтованиеде (фольга, рапира және сабля) фехтовальщиктердің қару-жарағын, қауіпсіздік құралдарын, фехтование жолақтарын, есептеу машиналарын және катушкаларды жөндеушілерді атау үшін де қолданылады. Спорттық фехтование жарыстарында, жабдықтың қауіпсіздігін тексеруге және жарыс барысында жолақтарды, катушкаларды және есептеу машиналарын күтіп ұстауға жауапты адамдар да қарушылар деп танылады. Дәстүрлі қару-жарақ пен қару-жараққа қызығушылықтың артуымен байланысты, бұл мамандық кино, театр, тарихи және қайта жаңғырту қоғамдарымен жұмыс істеуді де қамтиды. Тарихи костюмдерге көне қару-жарақтардың, қылыштардың және осыған байланысты жабдықтардың көшірмелері қажет болуы мүмкін. HEMA (Еуропалық тарихи жекпе-жек өнері) қозғалысы да қару-жарақ жасауды дәстүрлі шеберлік ретінде қайта жаңғыртты.

Ұлыбритания

Қару-жарақ жасаушылар – британдық армиядағы ең көне кәсіп. Бүгінде олар Корольдік электр және механикалық инженерлер корпусының (REME) құрамындағы маңызды рөлді атқарады және өте кең спектрлі қару жүйелерімен жұмыс істейді. Әдетте, қару-жарақ жасаушылар Британ армиясының барлық жетекші операциялық бөлімшелеріне – жаяу әскер, атқыштар, инженерлер, логистика, арнайы күштер және мамандандырылған оқу топтарына тіркеледі. Олар сондай-ақ REME батальондары деп аталатын ірі REME бөлімшелерінде жұмыс істейді, терең жөндеу және алдыңғы қатардағы қолдауды қамтамасыз етеді. Қару-жарақ жасаушылар кәсіби оқуларын бастағанда «шебер» (Craftsman) дәрежесін алады, бұл «құрама» (Private) дәрежесімен тең, содан кейін армияның қалған бөлігінде осыған ұқсас дәрежелерге жетеді. Олар өркендеу барысында екі бағыттың бірін таңдай алады: «шебер» (Artisan) немесе «өнерпаз» (Artificer). «Өнерпаз» бағытын таңдағандар қатаң іріктеу курсын аяқтағаннан кейін 18 айлық қарқынды инженерлік курстың оқуына қатысады, онда электр және механикалық мамандық бойынша жоғары білім алады. Курсты аяқтағаннан кейін олар «штаб-сержант» (SSGT) дәрежесіне ие болады және «өнерпаз сержант-майоры» (ASM) немесе тіпті офицерлік шен алу мүмкіндігіне ие болып, 1-сынып Warrant Officer Class 1 (WO1) дәрежесіне жетеді. Кәсібінде жұмыс істейтін «шеберлер» де REME батальонының «полк сержанты майоры» (RSM) ретінде 1-сынып Warrant Officer Class 1 (WO1) дәрежесіне жете алады және кеш түсу (LE) комиссиясын алуға мүмкіндік алады. Күнделікті жұмыстарында қару-жарақ жасаушылар түрлі қарулар мен оптикалық құралдарды күтіп ұстайды, қол құралдарын тиімді пайдалануда өте білікті және жабдықтарын бүкіл әлемде күтіп ұстай алады. Олар әр қаруды жыл сайын немесе жарты жыл сайын (қару түріне байланысты) ресми түрде тексеріп, соңғы пайдаланушыға жабдыққа күтім жасау туралы кеңес береді. Қазіргі заманғы жаяу әскер батальонында олар қарулар мен оптикалық құралдардың ең көп түрлерімен қатар келеді, тек арнайы күштерде ғана одан да көп түрлері бар. Британдық Корольдік әуе күштерінде (RAF) қару-жарақ жасаушылар RAF-тағы ең мамандандырылған кәсіптердің бірі саналады, бірақ олар барлық шағын қарулар мен үлкен қару жүйелері үшін барлық біліктілікті алудың орнына, әрбір нақты қару үшін біліктілік алады. RAF Halton-да жалпы білім берудің бастапқы кезеңін өткеннен кейін, көптеген басқа да офицерлік емес курсанттармен бірге олар арнайы кәсіби білім алу үшін DCAE Cosford-қа ауысады. Біліктілікті алғаннан кейін олар ұшу желісіндегі ұшақтарға қызмет көрсету сияқты, кәсіптік емес жұмыстарға да орналаса алады. Ұшақ бомбаларын, зымырандарын және ұшақтан құтылу жүйелерін дайындау, күтіп ұстау және тиеумен қатар, олар L85A2 (SA80), 9 мм Glock 17 тапаншасы және GPMG (жалпы мақсаттағы пулемет) сияқты стационарлық қарулардың жарылғыш шығару жүйелерін және кіші қаруларын күтіп ұстауға жауапты. Олар сондай-ақ Британ армиясының оқ-дәрі техникалық мамандарымен, Корольдік инженерлермен және Корольдік теңіз күштерінің жарылғыш заттарды жоюшыларымен бірге жарылғыш заттарды жою (EOD) жұмыстарында жұмыс істей алады, импровизацияланған жарылғыш құрылғылармен және конвенциялық қарулармен күреседі. RAF-тің негізін қалаушы Лорд Треншард қару-жарақ жасаушыларды жоғары бағалап, «қоралсыз әуе күштері болмайды» деген. RAF эскадрильяларында қару-жарақ жасаушылар әдетте «пинг маймылдары» және көбінесе «сантехниктер» деп аталады. «Сантехник» терминінің бірнеше мүмкін шығу тегі бар, бірақ ең ықтимал себебі – ауыр бомбалаушылардағы пулемет мұнараларын күтіп ұстау. Мұнаралар гидравликалық және электрлік қуатпен жабдықталған және құбырлар жүйесін қамтыған, сондықтан сантехниктерге сілтеме жасалған.

Ирландия

Ирландия армиясының қару-жарақ шеберлері – барлық әскери қарудың тексеруіне, күтіміне және жөндеуіне жауапты техниктер. Бұларға мылтықтар, жеңіл машиналық мылтықтар, тапаншалар, қайтарымсыз қарулар, ауыр машиналық мылтықтар, минометтер және олармен байланысты жабдықтар, соның ішінде бронетранспорттық құралдардың мұнаралары, далалық асханалар кіреді. Жеке жауынгерлік жабдықтар, мысалы, кеспе, жабдық белдігі және газ маскасы да олардың жауапкершілігіне жатады. Олардың біліміне кемінде төрт жыл кетеді, онда алғашқы үш жыл бойы олар слесарь-бұраушы ретінде біліктілік алу үшін шәкірт болады, ал соңғы жылы қару-жарақ шеберлері болу үшін ординанс мектебінде оқытылады. Ординанс бөлімінде кемінде 5 жыл механикалық жұмыс тәжірибесінен кейін және сержант (NCO) шеніне жеткеннен кейін, олар іріктеліп, одан әрі оқудан өтіп, қару-жарақ шеберлері немесе AA аталатын мамандыққа ие болады, бұл оқу кемінде 5 айға созылады. Шебер ауыр калибрлі қару-жарақтардың (артиллерия, зениттік, кавалерияның негізгі қаруы, кемелік қару-жарақ) күтіміне және тексеруіне жауапты. Олар Ирландия армиясының жалғыз корпусы болып табылатын Ординанс корпусының құрамына кіреді, мүшелеріне қажетті техникалық білім мен дайындық деңгейіне байланысты Ирландияда резервтік күштердің қосымша бөлімдері жоқ. Армиялық жаяу әскер батальонының жеке сарбаздары өздерінің жеке қаруларын күнделікті тазалауға жауапты. Қару-жарақ шеберлері мен шеберлер (кейде «тиффилер» деп аталады) қару жүйесінің ішкі және сыртқы бөліктерін, сондай-ақ барлық компоненттерінің құрылымдық тұтастығын мерзімді тексерулер мен өлшемдер арқылы сақтайды. Оптикалық, зымырандық және роботтық жүйелерді қару-жарақ шеберлері-инструментальщиктер немесе AAI деп аталатын техниктер күтіп ұстайды. Бұл техниктер де төрт жылдық тәжірибеден өтеді және электр инженерлері болып біліктілік алады. Қару-жарақ шеберлерінің немесе шеберлердің тексеруінен өтпеген қару-жарақтар жөндеуге немесе жоюға жіберіледі. Ординанс қызметкерлері білікті сарбаздар болуы керек және қатардағы сарбаздармен бірдей дайындықтан өтеді. Олар кейде салтанатты және операциялық міндеттерге толыққанды қатысады және олардың шендік құрылымы олар қызмет ететін әскери тармаққа байланысты анықталады, мысалы, Армиядағы жеке сарбаз, сержант және т.б.

Австралия

1943 жылдың қаңтар айында «Идоменей» кемесін апаттық түсіру салдарынан – осы оқиғада кемежай жұмысшысы қаза тапты, ал көптеген адамдар барабаннан ағып шыққан горчичный газға байланысты ауыр зардап шекті – Австралия Корольдік әуе күштері арнайы бөлімше, Химиялық соғыс қаруларын жасақтаушылар құрды. Олардың міндеті – Жапония тарапынан туындауы мүмкін қатерге қарсы тұру мақсатымен Австралияға әкелінген 1 000 000-нан астам химиялық қаруды басқару, техникалық қызмет көрсету және тасымалдау болды.

Белгілі қару жасаушылар

Джон Р. Джуит, ағылшын, қазіргі Британдық Колумбиядағы Nootka халқының тұтқыны болған жылдары (1802–1805) туралы естелік жазған. Оның еңбектері Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауындағы жергілікті халықтар туралы маңызды мәліметтер көзі болып табылады, сонымен қатар сол замандағы қару жасаушының білімі мен еңбек өміріне тоқсып өтеді.