Кіріспе

Теңіз көрінісі – теңізді бейнелейтін фотосурет, картина немесе өнердің басқа да туындысы, яғни теңіз өнерінің бір мысалы. Бұл сөз алғаш рет өнердегі жер бейнелері үшін қолданылған «ландшафт» сөзінен пайда болған. Осыған ұқсас даму нәтижесінде «теңіз көрінісі» теңіздің өзінің көрінісін де білдіретін болды. Теңізге көрнекті көрініс ашатын географиялық орналасқан жерлерді жоспарлауда қолданылады. Теңіз көрінісінің эстетикасы теңіздердің биологиялық әртүрлілігі мен денсаулығы (OSPAR конвенциясы), сондай-ақ визуалды-биомәдени теңіз көрінісі (Еуропалық ландшафт конвенциясы) тұрғысынан заңдық қорғауға ие.

Тарих

Теңіз пейзажы деген сөз алғаш рет 1790 жылы тіркелген және қолданысқа енген. Смитсоний институты 2016 жылы бұл сөзді алғаш рет 1804 жылы кездестіргенін хабарлады. Бұл термин пейзаж сөзі үлгісінде жасалған. Қазіргі заманда теңіз пейзаждары теңіз тақырыбындағы көркем туындылар мен теңіз көріністерінде сақталған.

Жоспарлауды пайдалану

Ұлыбританияда теңіз пейзажы жоспарлау және жерді пайдалану контекстінде, бір-бірімен жанасатын құрлық, жағалау және теңіздің үйлесімділігі ретінде, көрініс пен жағалау ландшафтының ерекшеліктерін бағалау арқылы анықталған аумақтағы теңіз аймақтарымен шектесетін негізгі мүйістер арқылы бөлінетін аймақ ретінде анықталады. Бұл тәсіл 2000 жылы Уэльсте (Ұлыбритания) және Ирландиядағы мемлекеттік экологиялық органдар бірлесіп, (сол кезде жаңа) теңіздік жел электр станцияларын салу үшін аумақтық жоспарлауға көмектесу мақсатында әзірленді. Нәтижесінде шыққан "Теңіз пейзажын бағалаудағы ең жақсы тәжірибелер туралы нұсқаулық" (Marine Institute, Ireland, 2001) Шотландия мен Уэльсте теңіздік жел электр станцияларын салушыларға және аумақтық жоспарлауды бағалауға нұсқаулық ретінде бейімделді және қолданылды. Одан әрі, бұл термин Англияда теңіздің тарихи және археологиялық сипаттағы аймақтарына қатысты қолданыла бастады – бұл теңіз бетінің астында жатқандарды қамтитын, бірақ толықтыратын, ерекше әдістемелік тәсіл. Бұл терминнің қолданылуы көрініс пен визуалды қабылдауға баса назар бермейді, оның орнына тек танымдық қабылдауға (теңіздің астында не бар екені көпшілігімізге көрінбейді) сүйенеді. Уэльс тілі "Morluniau" (дәстүрлі мағынада су көрінісі, сурет немесе кескін) және "Morweddau" (ерекше сипаттамалары мен қасиеттері бар географиялық аймақ ретіндегі теңіз пейзажы) деген екі ұғымды ажыратады. Ағылшын тілінде мұндай ерекшелік жоқ.