Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Теуакан (tewaˈkan) – Мексиканың Пуэбла штатындағы екінші ірі қала. Ол Оахака және Веракрус штаттарымен шекаралас Теуакан аңғарының оңтүстік-шығысында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 248 716 адам, ал оны қоршаған Теуакан муниципалитетінде 274 906 адам тұрады. Бұл муниципалитет аймағының ауданы 390,36 км² (150,72 шаршы миль) құрайды. NAFTA келісіміне қол қойылғаннан кейін Теуакан қаласында және айналасындағы аудандарда тоқыма макиладорларының саны артып кетті. Бұл тоқыма фабрикалары көбінесе The Gap, Guess, Old Navy және JC Penney сияқты компанияларға экспортталған көк джинстарды тігіп шығарды. Макила (макиладораның қысқартылған атауы) өркендеген кезеңде қалада 700-ден астам макила жұмыс істеді, оның ішінде үйден, көбінесе жасырын түрде жұмыс істейтіндер де болды. Бұл жағдай жұмыссыздықтың жоқтығына (нөлдік жұмыссыздық) әкелді және макилалар қызметкерлерді көршілес Веракрус штатындағы Орисаба және Кордова қалаларына дейін іздеді, сонымен қатар қалалық және экологиялық проблемаларды тудырды. Бір онжылдықта Теуакан 150 мың тұрғыны бар қаладан 360 мың тұрғыны бар қалаға айналды. Көптеген макилалар бүгінде жабылғанмен, 2007 жылы Теуакан қаласында олардың 700-ден астамы табылды. Зерттеу нәтижелері бес томдық жинақта жарияланды және көп назар аударды. "МакНейш тас ыдыстардан тұратын кейінгі архаикалық кешеннен кейін Мексикадағы алғашқы қыш ыдыстар пайда болғанын анықтады. Пуррон үңгірінен табылып, алғаш рет пайда болған бұл бір түсті мексикалық керамика тас ыдыстарға ұқсас болды (және қысқа мерзімге бірге болды)". Сан-Маркос үңгірінен және Теуакан маңындағы Кокскатлан үңгірінен алынған зеа майс үлгілері зерттелді. Ең көне жасы 4700 BP (калибрленбеген) немесе 3600 ж.б.д. (калибрленген) болды. Бұл орындар Бальсас өзенінің аңғарында орналасқан, ол ағысымен Герреро штатына дейін жалғасады. Сондай-ақ, онда ерте жүгері өсірілген жерлер де бар, оларға жақында назар аударылды. Соңғы дәлелдер Бальсас өзенінің аңғары 9000 жыл бұрын жүгерінің алғаш рет өсірілген жері екенін көрсетеді. Қазіргі жүгерінің тікелей ата-бабасы саналатын "Бальсас теосинтесі" сол кезде Бальсас аңғарының орталық бөлігінде өседі. Бұрын, палеоклиматологиялық зерттеулерге байланысты, бұл аңғардың басқа бөліктерінде де өскен болуы мүмкін. Ғалымдар арасындағы соңғы пікірталас осы теосинте (Zea mays ssp. parviglumis) Бальсас өзенінің аңғарында қай жерде өскеніне қатысты.
Tehuacán (tewaˈkan) is the second largest city in the Mexican state of Puebla, nestled in the southeast of the valley of Tehuacán, bordering the states of Oaxaca and Veracruz. The 2010 census reported a population of 248,716 in the city and 274,906 in the surrounding Tehuacán municipality, of which it serves as municipal seat. The municipality has an area of 390.36 km2 (150.72 sq mi). After the NAFTA agreement had been signed, Tehuacán saw a flood of textile maquiladoras established in the city and surrounding areas. These textile factories principally put together blue jeans for export to companies such as The Gap, Guess, Old Navy, and JC Penney. At the height of the maquila (short for maquiladora) boom, there were an estimated number of more than 700 maquilas in town, including those that were operating from homes, often in secret. While this situation created a negative unemployment (zero unemployment) and the maquilas sought workers as far away as Orizaba and Córdoba in the neighboring state of Veracruz, it also created an urban and environmental nightmare. In one decade, Tehuacán went from being a town of 150,000 inhabitants to a city of 360,000. Although many maquilas have closed today, in 2007 there were still over 700 of them found in Tehuacán. The results were published in a five volume edited series, and attracted much attention. "MacNeish found that a Late Archaic complex of stone bowls was followed by Mexico’s first pottery. Named for Purrón Cave, where they first appeared, these monochrome Mexican ceramics resembled (and briefly coexisted with) the stone bowls." Zea mays samples from Cueva San Marcos and from Cueva Coxcatlan in Tehuacan neighborhood had been tested. The oldest dates were 4700 BP (uncalibrated) or 3600 BC (calibrated). These sites are located in the Balsas River valley, which continues downstream into the state of Guerrero. There are also very early maize sites there, which more recently attracted attention. More recent evidence supports Balsas River valley as the first place in the world where maize was first domesticated about 9000 years ago. The so called "Balsas teosinte", now considered to be the direct predecessor of maize, grows mostly in the middle part of the Balsas valley at this time. In the past, it may have grown in other parts of this valley, depending on palaeoclimatology studies. The recent debate among scientists was where exactly in the Balsas River valley this type of teosinte (Zea mays ssp. parviglumis) grew.