Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының теңіз жауынгерлері корпусының генералы

Келлер Эмрик Роки (22 қыркүйек 1888 – 6 маусым 1970) – Америка Құрама Штаттарының теңіз жауынгерлері корпусының жоғары наградаланған генерал-лейтенанты, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Иво-Джима шайқасында Бесінші теңіз дивизиясына, ал соғыстан кейін Солтүстік Қытайды оккупациялау кезінде Үшінші амфибиялық корпусына қолбасшылық еткен. Үшінші амфибиялық корпустағы ерекше қызметтері үшін ол АҚШ Армиясының «Құрмет белгісі» медалімен, ал Бесінші теңіз дивизиясындағы еңбегі үшін АҚШ Теңіз күштерінің «Құрмет белгісі» медалімен марапатталды. Соңғысының мақтау қағазында былай делінген:

1945 жылдың 19 ақпанынан 26 наурызына дейін жаудан Иво-Джиманы басып алуға дейін және оны басып алу кезінде Бесінші теңіз дивизиясының бас қолбасшысы ретінде үлкен жауапкершілікке ие болған генерал-майор Роки жаңа және сынақтан өтпеген дивизияны күшті жауынгерлік құрамаға айналдырды. Ол шебер тактик болғандықтан, әскерін Сурибачи тауының төменгі бөлігіне түсірді. Ол бөлімдерін жоспар бойынша орналастырып, аралды тез екіге бөлді. Шабуылға тамаша басшылық ету арқылы, ол күштерін тоқтаусыз алға жылжытып, тауды басып алды. Солтүстікке қарай шабуылын жалғастыра отырып, ол жапондықтардың соңғы қарсылық ошағын жоя алғанға дейін қаһарлы шайқас жүргізді.

Ерте өмір және мансап

Келлер Роки 1888 жылдың 22 қыркүйегінде Индиана штатының Колумбия қаласында дүниеге келген. Ол Геттисбург колледжін ғылым бакалавры дәрежесімен бітірді және Йель университетінде оқыды. 1913 жылдың 18 қарашасында теңіз жаяу әскерінің екінші лейтенанты болып кірісті. Теңіз жаяу әскерінің кіші офицері ретіндегі алғашқы қызметі Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы офицерлерді даярлау мектебінде білім алу болды. 1915 жылдың мамырында оқуын аяқтағаннан кейін ол теңізге шықты; біріншісі «Небраска» кемесіндегі теңіз жасағының құрамында, содан кейін «Невада» кемесіндегі теңіз жасағының құрамында қызмет етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Теңізде қызметтен кейін Роки 1917 жылғы маусымда Францияға аттанды, ал бір жыл өткен соң Бесінші теңіз полкінің құрамында Айне-Марн қорғанысына (Шато-Тьерри) қатысты. Ол 1918 жылғы 6 шілдеде Шато-Тьерриде көрсеткен ерлігі үшін Әскери-теңіз кресімен марапатталды, онда ол жеке қауіпке тікелей қарамастан, қосымша күштерді жеткізіп, оларды алдыңғы қатарға орналастырды, ерекше шеберлік пен айқай-шулы батырлық танытты. Роки сонымен қатар Ерекше қызмет көрсеткендерге арналған крестпен (Distinguished Service Cross) марапатталды және Америка экспедициялық күштерінің Екінші дивизиясының бұйрығында есімдері тіркелді. Ол француздық Фурражер тағатын құқыққа ие болды.

Соғыс аралығы

1919 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін Роки көп ұзамай Гаитидегі Гаити полициясының құрамында шетелдегі қызметке жіберілді, онда 1921 жылға дейін болды, содан кейін осы елге оралып, Вашингтондағы Теңіз жаяу әскері казармасында қызметке түсті.

Теңіз жаяу әскері штабындағы қызметтен кейін, ол Вирджиния штатындағы MCB Quantico-дағы Теңіз жаяу әскері мектептеріндегі Дала офицерлері курсына студент ретінде қабылданды. 1925 жылдың шілдесінде бітіргеннен кейін, ол тағы да оқуға жіберілді, бұл жолы Канзас штатындағы Форт Ливенворттағы Командалық және бас штаб мектебінде студент болды. 1926 жылдың маусымында оқуын аяқтағаннан кейін Теңіз жауынгерлері мектептерінің тактикалық бөлімінде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1928 жылдың қаңтар-қараша айлары аралығында Никарагуада орналасқан Екінші теңіз жаяу әскері бригадасының он бірінші артиллерия полкінің бірінші батальонының командирі болды, онда ерекше қызметтері үшін екінші «Navy Cross» орденінің орнына «Алтын жұлдыз» орденімен марапатталды. Роки кейіннен Калифорния штатындағы Сан-Диегодағы MCB базалық барлау, операциялар және оқу офицері, содан кейін база штабының бастығы болды. 1934 жылдың маусым айында ол Теңіз жаяу әскері штабының әскери жоспарлар бөлімінің бастығы болып тағайындалды, содан кейін «California» кемесімен АҚШ жауынгерлік күштерінің офицері болды. 1939 жылдың шілдесінде Вашингтонға оралып, Әскери-теңіз департаментінің (Соғыс жоспарлары) Операциялар бөлімінде міндеттерді атқарды және 1941 жылдың тамызында Екінші теңіз дивизиясының штаб бастығы болды – АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқанда ол атқарып тұрған лауазым.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Роки 1942 жылдың тамызында Бас штабта жоспарлар және саясат бөлімінің директоры болып тағайындалды, ал бір жылдан кейін Теңіз корпусының орынбасар қолбасшысы болып іске кірісті. 1944 жылдың ақпан айында ол Тынық мұхитына аттанып, бесiншi теңіз дивизиясының және үшінші амфибиялық корпустың бас қолбасшысы лауазымдарын тікелей баскарды. Үшінші амфибиялық корпусты таратудан кейін, ол Қытайдың Тяньцзинь қаласындағы штаб-пәтерi орналасқан бiрiншi теңіз дивизиясының (күшейтілген) командалық құрамын қабылдады. 1946 жылдың қыркүйегінде ол АҚШ-қа оралып, Сан-Францискодағы Тынық мұхиты департаментінің генерал-командующийі болды.

Соғыстан кейінгі жылдар

1947 жылы 1 қаңтарда генерал-лейтенант (уақытша) шеніне көтерілді, ал келесі күні Атлантика флотының теңіз күштеріне басшылық етті, бас штабы Вирджиния штатының Норфолк қаласында орналасқан. 1949 жылы 1 шілдеде Сан-Францискодағы Тынық мұхиты департаментінің бас қолбасшысы болып қайта тағайындалғанда, ол генерал-майор шеніне қайта оралды. 1950 жылы 1 қыркүйекте генерал-лейтенант шенінен зейнетке шықты. Генерал Роки 1970 жылы 6 маусымда 81 жасында Массачусетс штатының Харвич-Порт қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. 1970 жылы 11 маусымда Вирджиния штатының Арлингтон ұлттық зиратында толық әскери салтанатпен жерлеу рәсімі өтті.