Мадрид келісімі (1975): Батыс Сахара мәселесі, Испанияның Сахарадан кетуі, Марокко мен Мавритания арасындағы келісім. Референдум өткізу жоспары күшін жойды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1975 жылы Испания, Марокко және Мавритания арасындағы Сахарадағы испандық үстемдікті аяқтау жөніндегі шарт.
Мадрид бейбітшілік конференциясы.
1975 treaty between Spain, Morocco, and Mauritania to end Spanish presence in the Sahara
the Madrid Peace Conference
Мадрид келісімдері, ресми түрде Батыс Сахара қағидаларының декларациясы, Испания, Марокко және Мавритания арасындағы испандық Сахара аумағындағы испандық үстемдікті аяқтау және халық референдумы күтіліп тұрған кезде аймақта уақытша басқаруды ұйымдастыру үшін жасалған шарт. Бұл аумақ Испанияның провинциясы және бұрынғы колониясы болған. Келісім 1975 жылдың 14 қарашасында Мадридте, Франко қайтыс болғаннан алты күн бұрын қол қойылды, бірақ ол Boletin Oficial del Estado-да жарияланбады. Бұл келісім 18 қарашада Испания Парламенті (Cortes) ратификациялаған Сахараның деколонизациясы туралы заңға қайшы келді. Мадрид келісіміне сәйкес, аумақ Марокко мен Мавритания арасында бөлінеді, ал Полисарио майданының немесе сахаралық халықтың рөлі болмайды. Келісімнен кейін Полисарио Мавритания шекарасынан Алжирге көшті.
The Madrid Accords, formally the Declaration of Principles on Western Sahara, was a treaty between Spain, Morocco, and Mauritania setting out six principles which would end the Spanish presence in the territory of Spanish Sahara and arrange a temporary administration in the area pending a referendum. The territory had been a Spanish province and former colony. The agreement was signed in Madrid on November 14, 1975, six days before Franco died, although it was never published on the Boletin Oficial del Estado. This agreement conflicted with the Law on decolonization of Sahara, ratified by the Spanish Parliament (Cortes) on November 18. Under the Madrid agreement, the territory would then be divided between Morocco and Mauritania, with no role for either the Polisario Front or the Sahrawi people generally. Following the accords, the Polisario relocated from the Mauritanian border to Algeria.
Өмірбаян
Облыстың болашағы бірнеше жылдан бері даулы болды, Марокко және Мавритания оны өз аумақтарына толық қосып алуды талап етіп, ал Испания ішкі автономия режимін немесе Сахара халқының Испанияға бағынышты тәуелсіз мемлекет құруын ұсынып келді. Бұған қоса, жергілікті сахаралықтардың "Полисарио" фронты деп аталатын тәуелсіз тобы партизандық соғыс арқылы тәуелсіздік алуға тырысты. Біріккен Ұлттар Ұйымы 1963 жылдан бері бұл аймақты отар деп санайды және Бас Ассамблеяның 1514 қаулысына сәйкес оның өзін-өзі анықтау құқығын талап етеді.
The province's future had been in dispute for several years, with both Morocco and Mauritania demanding its full annexation to their territory and Spain attempting to introduce either a regime of internal autonomy or a Sahrawi pro Spanish independent state. Additionally, an independent group of indigenous Sahrawis called the Polisario Front sought independence through guerrilla warfare. The United Nations had since 1963 regarded the area as a colony, and demanded self determination for it in accordance with General Assembly Resolution 1514.
Тараптар тарапының дәлелдемелері
Мадрид келісімдері 1975 жылғы 6 қарашада өткен, 350 мың адам қатысқан Марокконың «Жасыл наурыз» демонстрациясынан кейін жасалды. Бұл демонстрацияны король Хасан II шақырып, испан билігіне қысым көрсету мақсатында ұйымдастырылған еді. Рабат 1956 жылы тәуелсіздік алғаннан бері осы аумақты тарихи Марокко жері деп талап етіп келген. Марокко тәуелсіздік алғаннан кейін, Марокко Азаттық Армиясының оңтүстік бөлімшесі – Сахара Азаттық Армиясы Сиди Ифни, Сагуя эль Хамра және Рио-де-Оро қалаларында испан әскерлерімен шайқасып, аумақтың көп бөлігін азат етуге жетті. Бірақ 1958 жылы Мадрид француз көмегімен толық бақылауды қайта алды. Марокконың аумаққа қатысты талаптары 1960 жылдары да жалғасты, ал колониализмнің аяқталып бара жатқаны анық болған 1970 жылдардың басында олардың қарқыны күшейді. Томпсон мен Адлофф (мысалы, 132–134, 164–167 беттерде) «Жасыл наурыздың» және Мадрид пен Рабат арасындағы күшейе түскен пікір алмасудың Испанияны Марокко аумақ үшін соғысқа дайын екендігіне көндіргенін айтады. АҚШ Орталық барлау агенттігінің 1975 жылғы қазан айының басындағы Генри Киссинджерге жолданған меморандумы да осыны растады. Испания басшысы Франсиско Франконың денсаулығы нашарлап (оған кома түсіп, 20 қарашада қайтыс болды), үкімет қақтығыстан қашып, мүмкіндігінше ықпалын сақтап, экономикалық пайда табу үшін аумақты бөлуге шешім қабылдады. Президент Моктар Ульд Дадда тәуелсіздік алғанға дейін де осы аумақты «Ұлы Мавританияның» бір бөлігі деп жариялаған (Ульд Ахмет Салем, 498 бет). Кейбір сарапшылар Мавританияның талаптарының мақсаты Марокконың Мавританиямен шекарасын одан әрі жылжыту болғанын айтады. Дегенмен, Рабат тарихи тұрғыдан «Ұлы Марокконы» талап еткен, онда Испан Сахарасы мен Мавритания Марокконың құрамында болған. Бірақ 1969 жылға дейін Мавританияға қатысты талаптан бас тарды.
The Madrid Accords followed on the heels of the Green March, a 350,000 strong Moroccan demonstration on 6 November 1975 called by King Hassan II, intended to put pressure on Spanish authorities. Rabat had been claiming the territory as historically Moroccan since its accession to independence in 1956. Immediately after Morocco's independence, the Moroccan Liberation Army's southern branch, the Saharan Liberation Army, had battled Spanish troops in Sidi Ifni, Saguia el Hamra and Río de Oro, and managed to free most of the territory. Madrid later regained full control in 1958 with French help. Moroccan demands for the territory continued in the 1960s and increased in intensity in the early 1970s as it became apparent that colonialism was expiring. Thompson and Adloff argue (e. g., pp. 132–134, 164–167) that the Green March, as well as increasingly heated rhetorical exchanges between Madrid and Rabat had convinced Spain that Morocco was willing to enter into war over the territory; a U. S. Central Intelligence Agency memorandum to Henry Kissinger had stated as much in early October 1975. With Spanish leader Francisco Franco dying (he had entered into a coma and died on November 20), the government was anxious to avoid conflict and decided to split the territory in order to preserve maximum possible influence and economic benefit. President Moktar Ould Daddah had claimed the territory as part of "Greater Mauritania" even before independence (Ould Ahmed Salem, p. 498). Some argue that the intent of Mauritania's claims was to keep Morocco's border with Mauritania farther away. However, Rabat had historically claimed a "Greater Morocco", in which Spanish Sahara and Mauritania were parts of Morocco, until 1969, when the latter claim regarding Mauritania was dropped.
Нәтижелер
Келісімге Алжир және тәуелсіздікке ұмтылған Полисарио майданы қатты қарсылық білдірді. Алжир, Испанияны келісімдерге қол қоймауға мәжбүр ету үшін Мадридке жоғары деңгейдегі делегация жіберді және 1975 жылдың басында Полисарио майданына әскери және дипломатиялық қолдау көрсетуді бастады. Алжир өз қарсылығын БҰҰ хартасын қорғау және колониализммен күресу жолы ретінде ресми түрде қарастырды, бірақ көптеген сарапшылар Алжирдің әрекеттері Марокконың ықпалына тойтарыс беру және Атлант мұхитына қол жеткізу мақсатында болғанын айтты. Екі ел арасындағы ұзақ жылға созылған бәсекелестік жағдайды шиеленістірді. Осының салдарынан Бумедиен үкіметі Мароккомен қарым-қатынасын үзді, Полисарио партизандарына қару-жарақ пен баспанамен көмектесе бастады және Келісімдерді халықаралық аренада айыптады. Алжир сол кезде Алжирде тұратын 45 000-ға жуық марокколық азаматты елден қуды және Полисарио мен Канар аралдарындағы сепаратистік топты қолдау үшін радио хабарларын таратуды бастады. Марокко мен Мавритания Батыс Сахараны бөлу туралы келісім бойынша аумақты бөлісіп, өз талаптарын іске асыруға кірісті, бұл екі елдің әскерлері мен Полисарио арасында қарулы қақтығыстарға әкелді. Полисарио мен Алжир Марокко мен Мавританияның ілгерілеуін шетелдік басқыншылық деп есептеді, ал Марокко мен Мавритания Полисариоға қарсы күресті сепаратистік қозғалысқа қарсы күрес деп қарады. Полисарионы қолдау мақсатында Алжир әскерлерін аумаққа енгізді, бірақ олар 1976 жылы Амгала шайқасынан кейін кері шегінді. Бұл қақтығыс 17 жылға созылған соғысқа айналды, оның барысында 1979 жылы Мавритания аймаққа деген барлық талаптарынан бас тартып, кері шегінуге мәжбүр болды. Соғыстың салдарынан аумақтың бір бөлігіндегі халық босқындарға айналды. 1991 жылы соғысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды.
The agreement was bitterly opposed by Algeria and the Polisario Front, which remained committed to independence. Algeria dispatched a high level delegation to Madrid in order to pressure Spain not to sign the Accords and started supporting the Polisario Front militarily and diplomatically by early 1975. Algeria officially viewed its opposition as a way to uphold the UN charter and combat colonialism, although many observers believed that Algeria's actions were more to counter Morocco's influence and to gain access to the Atlantic Ocean. A long standing rivalry between the two countries contributed to the tense relations. The Boumédiène government consequently broke with Morocco and started supplying the Polisario guerrillas with weapons and refuge and condemned the Accords internationally. Algeria expelled some 45,000 Moroccan citizens then living in Algeria, and began radio broadcasts in support of both the Polisario and – more briefly – a separatist group in the Canary Islands, the latter presumably in an attempt to punish Spain. Morocco and Mauritania split the territory between them in the Western Sahara partition agreement, and moved in to assert their claims; this resulted in armed clashes erupted between the two countries troops and Polisario. Polisario and Algeria both deemed the advance of Morocco and Mauritania as a foreign invasion, while Morocco and Mauritania saw the fight against Polisario as a fight against a separatist group. In support of Polisario, Algeria sent troops deep into the territory, but they eventually retreated after the Amgala battle in 1976. The clashes turned into a 17 year long war, during which Mauritania was forced to retreat, abandoning all claims to the region, in 1979. As an effect of the conflict, a part of the territory's population became refugees. It was finally ended with a ceasefire in 1991.