Батыс Сахара тайпаларындағы "Джемаа" – басқарушы кеңес, қаулылар қабылдау, соғыс ұйымдастыру, дау шешу құрылы. Ислам заңдары мен бербер дәстүрлері негізінде құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алжир қаласы
the Algerian town
Джема (немесе Джема, араб тілінде "Жиналыс" немесе "Топлану" мағынасын береді) термині Батыс Сахара аймағында екі түрлі нәрсені білдіруі мүмкін.
The term Djema'a (or Djemaa, meaning "Congregation" or "Gathering" in Arabic) can refer to two things in a Western Sahara context.
Джима: тайпалық басшы
Джимаа – Сахаралық тайпаның басқару органы, ол ақсақалдар мен сайланған басшылардан құралған. Ол соғыс қимылдарын, шабуылдарды, заң шығаруды және дипломатияны ұйымдастырды, сондай-ақ тайпа мүшелері арасындағы дау-жанжалдарды шешті. Кейде, "Айт Арбейн" (Қырқ кеңесі) деп аталатын ірі жиын шақырылар еді, ол бірнеше тайпаның ақсақалдарынан тұрады және қауымды шетелдік шапқыншылыққа немесе басқа да тайпалардың біріккен қызығушылықтарына қатысты мәселелерге қарсы ұйымдастыру үшін жиналатын. Джиманың ұйымдастырылуы тайпадан тайпаға өзгеше болуы мүмкін, бірақ ол көбінесе ежелгі бербер салты мен араб дәстүрлерін қамтыды және ислам заңдарына негізделген. Кем дегенде, кейбір Сахаралық тайпаларда әйелдер де Джимаға мүше болып кірген.
The Djema'a was the leading body in a Sahrawi tribe, composed of elders and elected leaders. It organized war efforts, raiding parties, lawmaking and diplomacy, among other things, and also settled disputes between members of the tribe. Sometimes, a larger assembly known as the Ait Arbein (Council of Forty) would be gathered, composed of elders from several tribes, to organize the community against foreign invasion or other such supratribal concerns. The exact organization of the Djema'a varied from tribe to tribe, but it generally incorporated both old Berber customs, Arab traditions and based its practices on Islamic law. Women served on the Djema'a in at least some of the Sahrawi tribes.
Құлдырау
Тұрақты әлеуметтік құрылым – тайпалық құрылыс сахаралықтар бұл аймақта орта ғасырларда пайда болғаннан бері билік етіп келді, бірақ отарлау мен жаңғырудың бірлескен әсері халық арасындағы оның беделін біртіндеп әлсіретті. 1884 жылы Испания мен Франция аумақты басып алғаннан кейін, джималар (тайпалық кеңестер) өте белсенді болды. Бірақ испан әскері бақылауын кеңейтіп, тайпаларды бағындырғанда, қарсылық көрсеткен джима басшылары өлтірілді немесе түрмеге қамалды, ал қалғандары отаршылармен ынтымақтасуға мәжбүр болды немесе параға тартылды. 1900 жылдардың басындағы Ма-әл-Айнайн көтерілісі және одан кейінгі көтерілістер – дәстүрлі тайпалық қоғамның отарлауға қарсы соңғы тұяғы болды. 1950 жылдары қалаға көшу және жаңа өмір салтының пайда болуы тайпалық биліктің әлсіреуіне себеп болды. Ифни соғысынан кейін Испанияның қатал репрессиялық шаралары, оның ішінде мәжбүрлі қоныстандыру, бұл процесті жылдамдатты. 1967 жылы сахаралық ұлтшыл саясат алғаш рет қазіргі заманғы саяси партия – Харакат Тахрирде ұйымдастырылды. Сахаралық қоғамда тайпалық дәстүрлер мен бөліністер әлі де күшті, алайда, джиманың ресми жүйесі қазіргі мемлекеттердің құрылуымен көптеп жойылды.
An enduring social structure, tribalism had ruled the Sahrawis since they first appeared in the area in the Middle Ages, but a combination of colonization and modernization has gradually eroded its hold on the population. After Spain and France invaded the territory in 1884, the Djema'as remained very active, but as the Spanish Army gradually extended its control and subdued the tribes, resistant Djema'a leaderships were killed or jailed, while others were coerced or bribed into cooperation with the colonizers. The Ma al Aynayn uprising in the early 1900s, and the rebellions which followed, represented something of a last stand of the traditional tribal society against colonization. In the 1950s, tribal authority was slowly eroding due to urbanization and new ways of life. Harsh Spanish repressive measures after the Ifni War, including forced settlement, accelerated this process. By 1967, Sahrawi nationalist politics were for the first time organized in a modern political party, the Harakat Tahrir. Tribal traditions and divisions remain strong in Sahrawi society, however, although the formal system of Djema'a has largely been destroyed by the appearance of modern states.
Үкіметтің тайпалық қатынасқа деген көзқарасы
Полисарио (төменде қараңыз) әдетте рулыққа жаулы көзқарас танытты, оны ескірген және демократияға қарсы басқару үлгісі деп санайды, сондай-ақ Тиндуф босқындар лагерьлерінде және жер аударылған Сахара Республикасы басқаратын Батыс Сахара аймақтарында рулыққа қарсы белсенді науқан жүргізді. Марокко өз бақылауындағы аймақтардағы ру ақсақалдарынан адалдық алып, көбінесе оған немқұрайлы қарады. Мавританияда сахаралық мори қауымдастықтары әлі де күшті түрде рулық принциптер бойынша ұйымдасқан.
The Polisario (see below) has generally taken a hostile attitude to tribalism, arguing that it is an outdated and antidemocratic model of governance, and actively campaigned against tribalism in the Tindouf refugee camps and the areas of Western Sahara ruled by the exiled Sahrawi republic. Morocco has generally been content to extract allegiance from tribal elders in areas controlled by it, and otherwise ignored it. In Mauritania, the Sahrawi Moorish communities are still strongly tribally organized.
Джема: испан отаршылдық органы
Джемаа 1967 жылдың мамыр айында Испан Сахарасы, қазіргі Батыс Сахара билігі құрған Сахара ақсақалдарының басқару кеңесі болды. Джемаа лауазымдарына адамдар сайланды, бірақ отаршылдық билік процесті бақылады және іс жүзінде кандидаттарды іріктеді. Сайлаудың бірінші турында 1967 жылдың 14 шілдесі мен 20 тамызы аралығында өтті, ал Джемаа 11 қыркүйекте Эль-Айун қаласында ресми түрде құрылды. 1971 жылдың қаңтарында екінші Джемаа сайланды, ал 1973 жылы «Полисарио» майданы басталғандықтан, ол соңғысы болды. Джемаа мүшелері көбінесе тайпалар ішінде беделге ие болды, бірақ тайпа мүшелері оларды толыққанды өкілдер деп қабылдамады. Джемааның нақты билігі шамалы болды, бірақ испан әскери губернаторлары олармен кеңесіп, Мадридке өкілдер жіберуге рұқсат берді. Оның басты міндеті – оккупацияны Сахара халқының көзінде заңдылыққа айналдыру, осы мақсатта тайпалық Джемаа және Айт Арбейн сияқты дәстүрлерді пайдаланды.
The Djema'a was also a ruling council of Sahrawi elders created in May 1967 by the authorities in Spanish Sahara, today Western Sahara. Djema'a officials were elected, but the colonial authorities ran the process and in effect selected the candidates. The first round of elections were held between July 14 and August 20, 1967, and the Djema'a was inaugurated on September 11 in El Aaiún. A second round Djema'a was elected in January 1971, and as the Polisario Front uprising began in 1973, it was also the last. The members of the Djemaa often had status within tribes, but were not necessarily considered authentic representatives by the tribe membership. The Djema'a had little effective power, but was occasionally consulted by the Spanish military governors, and allowed to send representatives to Madrid. Its primary function was to provide the occupation with a facade of legality in the eyes of the Sahrawi population, drawing on traditions such as the tribal Djema'a and the Ait Arbein.
Тарату
1974–75 жылдары Джимая өзінің маңыздылығын жоғалтты, себебі Испания өз саясатын қолдау үшін жаңа ұйым құрды – Сахроуи ұлттық одағы партиясы (PUNS). Бұл партия Джимаяның көптеген мүшелерін қабылдап, оның көптеген саяси функцияларын өз мойнына алды. Испанияның қолдауы болмағандықтан және Франко аумақты босату ниетін жариялағаннан кейін, Джимая мүшелерінің көп бөлігі испандық билікке қарсы күресіп жатқан, қарқынды дамитын партизан соғысына қатысқан Полизарио майданына асықты. Аз бөлігі Мароккоға, Батыс Сахараны өз Оңтүстік провинциялары деп талап етуді қолдау үшін, ал тағы бір бөлігі Мавританияға, онда олар Мавританияның Тирис әл-Гарбиядағы үкіметін қолдаушылар ретінде таныстырылды. 1975 жылдың соңында Марокко мен Мавритания бірлесіп Батыс Сахараға басып кіргеннен кейін, Джимая таратылды және одан кейін босқындардың жаппай қоныс аударуы орын алды.
In 1974–75, the Djema'a lost in importance, as Spain set up a new organization in support of its policies, the Sahrawi National Union Party (PUNS), which absorbed many of the Djema'a's members, and most of its political functions. Without Spanish backing, and with Franco declaring his intent to release the territory, many of the Djema'a members hastily defected to the Polisario Front, a rebel movement which was involved in a rapidly growing guerrilla war against the Spanish presence. A smaller number also left for Morocco, to support that country's claims to Western Sahara as its Southern Provinces, and a few to Mauritania where they were presented as backers of Mauritanian rule in Tiris al Gharbiyya. After the joint Moroccan Mauritanian invasion of Western Sahara in late 1975, the Djema'a was dispersed in the mass exodus of refugees that followed.
Легитимділік туралы талаптарға қарсылық білдіру
Оның көпшілігі (102-нің 67-сі) 1975 жылғы 12 қазанда Polisario қолдауымен өткен Айн Бен Тили (Мавритания) конгресінде Марокконың басып кіруін айыптау, Polisario-ға қолдау көрсету және Djema'a-ны тарату үшін дауыс берді, осылайша осы ұйымды саяси мақсаттар үшін пайдалану мүмкін болмайтын еді. Бірақ сол жылдың соңында Марокко үкіметі Мароккодағы Djema'a мүшелерінің отырысын шақырып, оның аумақты аннексиялауын қолдайтынын жариялады. Бұған Polisario қарсы шығып, мынадай аргументтер келтірді: толық құрамы жиналған емес (жалпы мүшелердің жартысынан да аз болды), сондықтан қажетті кворум болған жоқ. Егер де жиналған болса, Djema'a бұрын көпшілік дауыспен таратылған еді, демек Мароккодағы қалдық Djema'a ешқандай саяси заңдылыққа ие емес. 1976 жылғы 27 ақпанда Батыс Сахарадағы тәуелсіздік қозғалысы – Polisario Сахара Араб Демократиялық Республикасын жариялады, ол Djema'a-ның орнын басып, Сахрави халқының басқару органы болуы тиіс еді. Екі тарап та Djema'a-ның билігін мойындамаса да, оны Испанияның марионеткасы деп сынады. Дегенмен, Polisario және Марокко екеуі де Батыс Сахарадағы қақтығыста әлі де жалғасып жатқан тәуелсіздік немесе аннексия үшін дәлел ретінде Djema'a-ға деген қолдау туралы осы оқиғаларды пайдаланады.
A majority of its membership (67 of 102) voted on October 12, 1975 in the Polisario backed Ain Ben Tili (Mauritania) congress to denounce the Moroccan invasion, declare support for Polisario and dissolve the Djema'a, so it would not be possible to exploit the body for political purposes. Later that year, however, the Moroccan government convened a meeting of Djema'a members in Morocco to declare support for its annexation of the territory. This was contested by the Polisario, which argued that:
There was never a full congregation present, (they were less than a half of the total members) so there was no quorum. Even if there had been, the Djema'a had previously been dissolved by majority decision, and thus the Moroccan rump, Djema'a possessed no political legitimacy. On February 27, 1976 the independence movement in Western Sahara, Polisario, proclaimed the Saharawi Arab Democratic Republic, intended to replace the Djema'a as a Sahrawi ruling body. Although neither side recognized the Djema'a's authority when it was operative, denouncing it as a puppet of Spain, both Polisario and Morocco still use these instances of alleged Djema'a support as an argument for independence or annexation in the still ongoing Western Sahara conflict.