Кіріспе
Американдық композитор және лирик (1931–2019)
Джеральд Шелдон Герман (10 шілде 1931 – 26 желтоқсан 2019) – американдық композитор және лирик, Бродвей театрындағы еңбектерімен танымал. Өз заманының ең табысты Бродвей ән жазушыларының бірі Герман 1960-шы жылдардан бастап көптеген танымал мюзиклдердің музыкасын және мәтінін жазды. Олар көтеріңкі және оптимистік көзқараспен ерекшеленді, ал Герман оларды "қарапайым, есте қалатын шоу әні" деп атады. Оның қойылымдарының ішінде "Hello, Dolly!" (1964) – бір кезде Бродвей тарихындағы ең ұзақ сақталған мюзикл, сонымен қатар Луи Армстронг орындаған хит әнді шығарды; "Mame" (1966) – Анжела Лансбери үшін арналған қойылым; және "La Cage aux Folles" (1984) – гомосексуалды жұп туралы алғашқы танымал Бродвей мюзиклі бар. 2009 жылы Герман Театр саласындағы өмірлік жетістіктері үшін "Tony" сыйлығын алды. 2010 жылы ол Кеннеди орталығының құрметті марапатына ие болды.
Ерте өмір
Герман Манхэттен қаласында дүниеге келіп, Нью-Джерси штатының Джерси-Сити қаласында өсті. Ол музыкаға бейім еврей ата-анасының жалғыз баласы еді. Ол ерте жасында фортепианода ойнауды үйреніп, Бродвей мюзиклдеріне жиі қатысты. Германның әкесі Гарри дене шынықтыру мұғалімі болған және жазда Кэтскилл тауларындағы қонақүйлерде жұмыс істеген. Оның анасы Рут (құрметті аты Сакс) да қонақүйлерде әнші, пианист және балаларға сабақ беретін мұғалім болып жұмыс істеді, соңынан ағылшын тілі мұғалімі болды. Герман 1986 жылы People журналына берген сұхбатында, Бродвейде танымал болғаннан көп бұрын, 1954 жылы қайтыс болған анасының "Маме сияқты әдемі, Долли сияқты өткір тілді" болғанын айтты. Герман Джерси-Сити қаласындағы Генри Снайдер орта мектебін бітірген. 17 жасында Герман Франк Лоссермен танысты, ол оның жазған материалдарын естігеннен кейін, композициялық жұмысын жалғастыруға ынталандырды. Ол Парсонс дизайн мектебінен Маями университетіне ауысты, онда елдегі ең авангардты театр факультеттерінің бірі бар еді. Маями университетінде студент кезінде Герман "Sketchbook" атты студенттік мюзиклді өндірді, жазды және қойды. Оның үш рет көрсетілуі жоспарланған, бірақ шоу өте танымал болғандықтан тағы 17 қойылым қойылды. Герман Zeta Beta Tau студенттік ұйымының мүшесі болды. Герман 1953 жылы Маями университетін драма саласы бойынша бакалавр дәрежесімен бітіріп, 1980 жылы көркем өнер докторы ғылымын қорғады.
Ерте мансап
1953 жылы Майами университетін бітіргеннен кейін Герман Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда ол Бродвейден тыс "Мен керемет сезінемін" ревюін қойды, ол университетте жазған материалдарынан құралған еді. Ол 1954 жылдың 18 қазанында Гринвич-Виллидждегі Театр де Лис театрында ашылып, 48 қойылымға созылды. Бұл оның анасы көрген жалғыз қойылымы болды; ол 1954 жылдың желтоқсан айында қырық төрт жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Герман: "Мен терең қайғыға баттым" деді. 1957 жылы Герман Батыс Төртінші көшедегі "Шоуплейс" деп аталатын джаз клубының иесіне ревю қоюға рұқсат сұрады. Герман музыкамен ғана емес, кітапты да жазып, "Nightcap" деп аталған бір сағаттық ревюді режиссерлік етті. Ол досы Филис Ньюманнан қозғалыс пен биді қоюын сұрады, ал онда Чарльз Нельсон Райли (кейіннен "Сәлем, Долли!" спектаклінде бірге ойнаған) қатысты. Шоу 1958 жылдың мамырында ашылып, екі жыл бойы көрсетілді. Содан кейін Герман 1960 жылы "Парад" атты Бродвейден тыс ревю жасау үшін жеткілікті түпнұсқа материал жинады. Герман режиссерлік жасады, ал хореографиясы Ричард Тоунға тиесілі болды. Актерлік құрамында Чарльз Нельсон Райли мен Доди Гудман болды. Ол алғаш рет "Шоуплейс" театрында ашылды, кейін кеңейтіліп, 1960 жылдың қаңтарында "Ойыншылар" театрына көшірілді.
Бродвей мансабы
1960 жылы Герман «А-дан Z-ға дейін» ревюімен Бродвейдегі дебютін жасады, онда жаңадан келген Вуди Аллен мен Фред Эббтің де үлесі болды. Сол жылы продюсер Герард Острайхер «Парад» қойылымын көргеннен кейін оған Израиль мемлекетінің құрылуы туралы шоуға музыка жазуға қызығушылық танытты. Осының нәтижесінде 1961 жылы оның алғашқы толыққанды Бродвей мюзиклі «Сүт пен бал» жарық көрді. Израильдегі американдық туристер туралы бұл шоуда Роберт Уид, Мими Бензел және Молли Пикон ойнады. Ол жақсы пікірлер алды, «Тони» сыйлығына ұсынылып, 543 қойылым көрсетілді. Герман 1960 жылы драматург Тад Мозельмен танысып, олар Мозельдің 1953 жылғы «Мадам Афродита» телеспектаклін Бродвейден тыс мюзиклге бейімдеуде бірлесіп жұмыс істеді. Нэнси Эндрюс бас рөлде ойнаған осы аттас мюзикл 1961 жылдың желтоқсан айында Орфей театрында ашылды, бірақ 13 қойылымнан кейін жабылды. Бұл қойылым содан бері қайта қойылған емес. Мюзиклдің сәтсіздігі Германға ауыр тиді, ол режиссура мен актерлік құрамның дұрыс болмағанын сезінді, бірақ оны жасау туралы шешімін «мен үшін өте батыл қадам» деп сипаттады. Ол бұл туындыны өзінен гөрі ертедегі Сондхаймға көбірек сай келетін қараңғы туынды деп санады. «Funny Girl» және «Hello, Dolly!» мюзиклдерімен күшті бәсекелестікке қарамастан, «Hello, Dolly!» сол маусымда «Тони» сыйлығын 10 рет жеңіп алды, бұл рекорд 37 жыл бойы сақталды, дейін «Продюсерлер» 2001 жылы 12 «Тони» жүлдесін жеңіп алғанша.
1969-1980 жылдар
Коммерциялық жетістікке ие болмағанмен, Анжела Лансбери бас рольде ойнаған "Қымбат әлем" (1969), Роберт Престон мен Бернадет Питерс ойнаған "Мэк пен Мейбл" (1974) және Джоэл Грей ойнаған "Үлкен саяхат" (1979) өте қызықты идеяларымен және әдемі, есте қаларлық музыкаларымен ерекшеленеді. Герман Майкл Стюартпен бірлесіп жазған "Мэк пен Мейбл" музыкасын өзінің ең сүйікті туындысы деп санайды, ал "La Cage aux Folles" композициясы одан кейін екінші орында тұрады. "Қымбат әлем" мен "Мэк пен Мейбл" екеуі де Бродвейді жақсы білетін көрермендер арасында культты атаққа ие болды.
Ақымақтардың қақпағы
1983 жылы Герман үшінші хитін – Джордж Харн мен Джин Барри бас рөлдерде ойнаған «Ла Кэдж окс Фоллес» мюзиклын ұсынды. Бұл шоу гей-жұпты орталыққа қойған алғашқы табысты Бродвей мюзиклдерінің бірі болғандықтан ерекшеленді. Мюзикл Бостон қаласында сынақтан өтті, сол кезде Герман алаңдады. «Ла Кэдж окс Фоллес» үздік мюзикл номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын жеңіп алды (1983 жыл), содан кейін мюзиклдің қайта қойылған ең жақсы нұсқасы үшін «Тони» сыйлығын екі рет (2005 және 2010 жылдары) жеңіп алған жалғыз мюзикл атанды.
Әндер
Германның көптеген шоу-сазтары поп-стандартқа айналды. "Қош кел, Долли!" Луи Армстронг орындауында АҚШ-та №1 хит болды, 1964 жылы 14 апталық үстемеден кейін The Beatles тобын №1 орыннан ығыстырды ("Мен сені ұстағым келеді", "Ол сені жақсы көреді" және "Маған махаббатты сатып алуға болмайды"). Петула Кларктың француз тіліндегі жазбасы Канада мен Францияда топ-10 тізіміне енді. "Егер ол менің өміріме кірсе" әнін Эйд Горме орындады, ол 1967 жылы "Ең жақсы әйел вокалы" номинациясында "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Глория Гейнор "La Cage aux Folles" фильмінен "Мен кіммін, солмын" әнін орындады. Германның басқа да танымал шоу-сазтары: "Сүт пен бал" фильмінен "Shalom"; "Парад өтіп кетпес бұрын", "Жексенбілік киімдеріңді ки" және "Қош кел, Долли!" фильмінен "Бір сәт керек ғана"; "Бүгін!", "Жаңа терезе аш", "Бізге кішкентай Рождество керек" және "Мамадан" фильмінен "Жақын достар"; сондай-ақ "Кешіріңіздер", "Мен гүл жібермеймін" және "Уақыт бардығын емдейді" ("Мак пен Мейбл" фильмінен). Оның "La Cage aux Folles" фильмі үшін жазған "Мен кіммін, солмын" әні гей-мақтаныш әнұранына айналды. Джерри Герман атындағы ринг театры, оның бітірген оқу орны – Майами университетінің кампусындағы театр, оның құрметіне аталды. 1982 жылы ол Ән жазушылардың Даңқ залына енгізілді. Германның туындылары екі танымал музыкалық шолудың тақырыбы болды: Ларри Алфорд жасаған "Джерридің қыздары" және Пол Гилгер жасаған "Showtune" (2003). Оның өмірі мен мансабы туралы 90 минуттық деректі фильм, режиссер Амбер Эдвардстың "Джерри Германның сөздері мен музыкасы", 2007 жылы көрсетілді, содан кейін PBS телеарнасында көрсетілді. 2008 жылғы анимациялық фильмде "WALL-E", Германның "Қош кел, Долли!" фильмінен музыкасы WALL-E кейіпкерінің тақырыбы ретінде пайдаланылды.
1989 жылы американдық драматург Натали Гаупп "Джерри Герман орталығы" атты қысқа пьеса жазды. 2010 жылы ол Кеннеди орталығының құрметті сыйлығын алды. Анжела Лансбери ұсынған Кэрол Ченнинг, Мэтью Моррисон, Кристин Барански және Кристин Эберсоль, Лора Бенанти, Саттон Фостер, Мэтью Бомер және Келли О'Хара, 2002 жылы Кеннеди орталығының құрметті адамы Чита Ривера, Вашингтонның Гейлер хоры және Лансбери өнер көрсетті. Сондай-ақ, ток-шоу жүргізушісі/актриса Опра Уинфри, биші/хореограф Билл Т. Джонс, кантри әнші-күйшісі Мерл Хаггард және әнші-күйші/музыкант Пол Маккартни де құрметке ие болды.