Кіріспе

Эфиопияның орталық бөлігіндегі ауыл; Эфиопия империясының астанасы. Амба Мариам (амхар тілінде: ዐምባ ማሪያም) – Эфиопияның орталық бөлігіндегі ауыл. Бұрын император Тевдорос II (1855-1868) тұсында Магдала немесе Магдалена (መቅደላ Magdalenā немесе Mäqdäla) деп аталған. Амхара аймағының Дебуб Воло аймағында орналасқан. 2005 жылғы Орталық Статистикалық Агенттіктің мәліметтері бойынша, қаланың халқы шамамен 1899 адамды құрайды, оның ішінде 988 еркек және 911 әйел. 1994 жылғы халық санауы бойынша қалада барлығы 1091 адам тұрған, оның 520-сы еркек, 571-і әйел адамдар. Бұл Тента аймағындағы үш қаланың бірі.

Тарих

XIX ғасырдың басында Магдала – амхара халқының Воло провинциясындағы тау бекінісі, немесе амба болды. Иоганн Людвиг Крапф 1842 жылғы 26 наурызда оның етегінде орналасқанда, ол Уолло Оромоның «үйі» немесе кіші тобы – Химноның Имам Либанының бекіністерінің бірі еді. Император Теодрос II 1855 жылғы 22 қыркүйекте Магдаланы жаулап алды. Ол таудың үстіне бірнеше ғимарат, оның ішінде шіркеу мен сарай салдырды. 1862 жылы ол бірнеше еуропалық миссионерді түрмеге қамады. 1864 жылғы қаңтарда Виктория патшайымының намысына тигендігі үшін британдық дипломат Чарльз Дункан Камеронды қамалға қамап қойды. Сэр Роберт Нейпир басқарған британдық әскери экспедициясы 4 желтоқсанда Зула шығанағына қонды, 1868 жылғы сәуірде жеткен Магдалаға шабуыл жасамас бұрын Зулада базалық лагерь құрды. Абыройы мен оның ізбасарлары оны тастап кеткеннен кейін, қалған әскерлері Магдала шайқасында британдықтармен шайқасып, Теодрос Амба Мариамдағы бекініске қашып, бірнеше күннен кейін соңғы шабуыл басталғанда тапаншамен өзін-өзі өлтірді. Британдықтар астанаға кіріп, дипломаттарды құтқарып алды. Абиссиниядан кетер алдында сэр Роберт әскерлеріне Магдаланы, оның ішінде шіркеулерін тонап, өртеп жіберуге рұқсат берді. Экспедиция көптеген қазыналар мен табыттар сияқты діни заттарды тонады. Бұл заттар әлі күнге дейін Еуропаның түрлі мұражайлары мен кітапханаларында, сондай-ақ жеке коллекцияларда сақталады. Эфиопияға бірнеше зат қайтарылды, ең маңыздысы – Теодрос II тәжі, оны Георг V 1925 жылы Англияға сапарында болашақ император Хайле Селассиеге жеке табыс етті. 2002 және 2003 жылдары Шотландия мен Англиядан екі табыт қайтарылды, бұл елде үлкен қуаныш тудырды. 2009 жылға қарай Теодростың астанасынан аз ғана із қалды; ең көрінетін нәрсе – Теодростың «Себастополь» топы. Тасталған қамалды Сегале шайқасында оның жақтастары жеңілгеннен кейін Лиж Иясу қысқа уақытқа басып алды; жеңімпаздардың әскерлері оны және оның ізбасарларын ықылымсыз қоршауға алды. 1917 жылғы 18 шілдеде Иясу қоршау сызықтары арқылы өтіп, Воло шаруаларын көтеріліске шақырды; көтеріліс басылып, Иясудың көптеген генералдары тұтқындалды, Лиж Иясу Афар депрессиясына қашуға мәжбүр болды.