Кіріспе
Феникиялық христиан миссионері; Аксум империясының бірінші епископы Фрументий (; шамамен 383 жылы қайтыс болды) – финикиялық христиан миссионері және Аксум патшалығына христиан дінін әкелген Аксумның алғашқы епископы. Оны кейде Абуна ("Әкесіміз") және Аба Салама ("Бейбітшілік Әкесі") деп те атайды. Руфин айтуынша, ол Финикиялық, қазіргі Ливанның Тир қаласында дүниеге келген. Бала кезінде ағасымен бірге саяхат барысында тұтқынға түсіп, Аксум патшасының құлы болды. Патша өліміне аз уақыт қалғанда оларды босатып, жас мұрагерін тәрбиелеуге шақырды. Олар аймақта христиан дінін де таратуға кірісті. Кейін Фрументий Александрияға (Мысыр) сапар шегіп, епископты тағайындауды және миссионер дін қызметкерлерін Аксумға жіберуді сұрады. Содан кейін ол епископ болып тағайындалып, Эфиопияда шіркеу құрды, көптеген жергілікті тұрғындарды, сондай-ақ патшаны да дінге көштірді. Оның тағайындалуы Александрия патриархының Эфиопия епископтарын тағайындау дәстүрін қалыптастырды.
Frumentius (; died c. 383) was a Phoenician Christian missionary and the first bishop of Axum who brought Christianity to the Kingdom of Aksum. He is sometimes known by other names, such as Abuna ("Our Father") and Aba Salama ("Father of Peace"). He was ethnically a Phoenician, according to Rufinus, born in Tyre, modern day Lebanon. As a boy, he was captured with his brother on a voyage, and they became slaves to the King of Axum. He freed them shortly before his death, and they were invited to educate his young heir. They also began to teach Christianity in the region. Later, Frumentius traveled to Alexandria, Egypt, where he appealed to have a bishop appointed and missionary priests sent south to Axum. Thereafter, he was appointed bishop and established the Church in Ethiopia, converting many local people, as well as the king. His appointment began a tradition that the Patriarch of Alexandria appoint the bishops of Ethiopia.
Өмірбаян
IV ғасыр тарихшысы Тиранний Руфинус (x.9) Фрументийдің ағасы Эдезийді өзінің дереккөзі ретінде көрсетеді. Балалар (шамамен 316 жылы) Фрументий мен Эдезий туған жері Тирден (қазіргі Ливан) ағайындылары Меропиймен бірге "Үндістанға" саяхатқа шықты. Кемелері Қызыл теңіздің бірінші портына тоқтағанда, жергілікті тұрғындар экипаждың барлығын өлтіріп, екі баланы ғана тірі қалдырды. Оларды Ақсум патшасының құлы ретінде алып кетті. Ұзақ өтпей, патша олардың адалдығына көз жеткізіп, сенімді қызметкерлер етіп тағайындады. Өлімі алдында патша оларды босатып жіберді. Бірақ, жесір патшайым оларды сарайда қалдырып, жас мұрагер Езананың тәрбиесіне және ханзаданың ересек болмаған кезінде мемлекетті басқаруға көмектесуге көндірді. Олар қалды және (әсіресе Фрументий) өздерінің ықпалын христиан дінін таратуға пайдаланды. Бірінші кезекте, елдегі христиан саудагерлерді ашық түрде дінін ұстануға шақырды, сондай-ақ "Рим дәстүрі бойынша дұға оқуға жиналатын" жерлерді табуға көмектесті. Кейіннен, жергілікті тұрғындардың бір бөлігін дінге көшірді. Дәстүр бойынша бұл 328 жылы болды, ал кейбір деректер бойынша 340-346 жылдар аралығында. Фрументий Эфиопияға оралды, Аксумда епископтық орын құрды, содан кейін патша Езананы дінге өткізіп, шомылдырды. Езана көптеген шіркеулер салдырып, христиан дінін Эфиопияның барлық аймақтарына таратты. Фрументий Догуа Тембиендегі Дабба Селама деп аталатын Эфиопияның алғашқы монастырын салды. Халық Фрументийді Кесате Бирхан (Нұрды ашатын) және Абба Салама (Тыныштықтың әкесі) деп атады. Ол Эфиопия шіркеуінің басшысы – бірінші Абуне атанды. 356 жылы император Констанций II патша Езанаға және оның інісі Сайзанаға хат жазып, Фрументийді ариандық көзқарасты қолдайтын үнді Феофилмен алмастыруды сұрады, өйткені император да осы ұстанымды ұстанды. Фрументийді ариандыққа қарсы күрескен Афанасий тағайындаған еді. Патша бұл өтінішті қабылдамады. Эфиопиялық дәстүрлер оған Жаңа Өсиеттің алғашқы Гез тіліне аудармасын жасау және Гез жазуын әріптік (тек дауыссыз әріптерден тұратын) жүйеден буындық жүйеге дамытуға қатысқандығын жатқызады.
Мереке күні
Эфиопиялық православиелік Тевахедо шіркеуі мен Эритреялық православиелік Тевахедо шіркеуі Абба Саламаның қасиеттілікке ие болу мерекесін Тахшас айының (Эфиопия немесе Копт күнтізбесінің 4-ші айы) 18-і мен Хамеле айының (Эфиопия немесе Копт күнтізбесінің 11-ші айы) 26-сында тойлайды. Александрия Копт Православ шіркеуі Фрументиус мерекесін 18 желтоқсанда, Шығыс Православ шіркеуі 30 қарашада, ал Католик шіркеуі 20 шілдеде тойлайды.
Қамқорлық
Фрументиус бұрынғы Аксум патшалығының және оның қазіргі аумақтарының қасиетті қамқоршысы ретінде есептеледі. Ол Эфиопиядағы Англикан діни семинариясы – St Frumentius Theological College-тің де қасиетті қамқоршысы болып табылады.