Кіріспе
Адуа () – Эфиопияның Тиграй аймағындағы қала және жеке уорда. Бұл қала 1896 жылғы Адва шайқасы болған жерге ең жақын орналасқандығымен танымал, онда Эфиопия әскері итальяндық әскерді жеңіп, Еуропалық отаршылдыққа қарсы тұрған аздаған Африка елдерінің бірі болды. Тиграй аймағының Орталық аймағында орналасқан Адваның географиялық координаталары – , ал теңіз деңгейінен биіктігі – 1907 метр. Адва қаласы Адва уоредасымен шектеседі. Адвада бірнеше танымал шіркеулер бар: Адва Енда Гебриел (Дежазмах Вольде Гебриел салған), Адва Енда Марям (Рас Анда Хайманот салған), Адва Эдна Медхане Алем (Рас Сабагадис салған), Адва Нигисте Саба / Шеба патшайымы атындағы орта мектеп және Адва Енда Селассе. Адваға жақын жерде VI ғасырда Тоғыз қасиеттінің бірі құрған Аба Гарима монастыры орналасқан, ол X ғасырдағы Інжілдерімен мәшһүр. Сондай-ақ, жақын маңдағы Фремона ауылы 16 ғасырда Эфиопияны католик дініне өткізу үшін жіберілген иезуиттердің базасы болған.
Adwa (; ; also spelled Adowa or Aduwa) is a town and separate woreda in Tigray Region, Ethiopia. It is best known as the community closest to the site of the 1896 Battle of Adwa, in which Ethiopian soldiers defeated Italian troops, thus being one of the few African nations to thwart European colonialism. Located in the Central Zone of the Tigray Region, Adwa has a longitude and latitude of , and an elevation of 1907 meters. Adwa is surrounded by Adwa woreda. Adwa is home to several notable churches: Adwa Enda Gebri'el (built by Dejazmach Wolde Gebriel), Adwa Enda Maryam (built by Ras Anda Haymanot), Adwa Edna Medhane`Alem (built by Ras Sabagadis), Adwa Nigiste Saba /Queen of Sheba secondary school, and Adwa Enda Selasse. Near Adwa is Abba Garima Monastery, founded in the sixth century by one of the Nine Saints and known for its tenth century gospels. Also nearby is the village of Fremona, which had been the base of the 16th century Jesuits sent to convert Ethiopia to Catholicism.
Шығу тегі
Ричард Панкхерсттің сөзінше, Адва өзінің атын Ади Авадан (немесе Ва) – "Ава тайпасының ауылынан" алған. Ава тайпасы Адулис қаласында бір кезде тұрған анонимді Monumentum Adulitanum ескерткішінде есімдері тіркелген. Франсиско Альварес 1520 жылдың тамызында португалдық дипломатиялық миссиясы Адвадан өткенін, ал ол жерді "Михаил періште үйлері" деп атағанын жазды.
18 ғасыр
1700 жылға қарай ол Тиграй провинциясының губернаторының резиденциясына айналып, Бахр Негаштың дәстүрлі орталығы Дебарваны солтүстік Эфиопияның ең маңызды қаласы ретінде басып өтті. Оның базары настолько маңызды болғандықтан, Нагадра қажет болды. Бұл лауазымды алғаш рет атқарған адам – грек иммигранты, Император Ийоас I-нің сарайбасшысы Петросқа туыс Адвалық Янни. Адва 19 ғасырға дейін грек саудагерлерінің шағын колониясына ие болды.
19 ғасыр
Бұл ірі сауда жолында орналасқандығы себепті, 19 ғасырда Эфиопияға сапар шеккен көптеген еуропалықтардың естеліктерінде айтылады. Олардың ішінде Арно және Антуан д’Аббади, Генри Солт, Самуэль Гобат, Мансфилд Паркинс және Теофил Лефевр есімдері бар. Рас Сабагадис Дебре Аббай шайқасында жеңіліп, қаза болғаннан кейін, қала тұрғындары қауіпсіздік үшін Адвадан қашып кетті. 1860 жылдың қаңтар айында император Теводрос II қалаға қысқа уақытқа ие болды, ол Агеу Негусе көтерілісіне жауап ретінде оңтүстіктен келді, ал Агеу Негусе қаланы өртеп, қашып кеткен еді. Джакомо Наретти 1879 жылдың наурыз айында Адва арқылы өтті, оған дейін қала тиф эпидемиясынан қирап қалған еді. Қала бұрынғысынан өте сарқылып, шамамен 200 тұрғыны қалған еді.
20 ғасыр
1902-1904 жылдары итальяндықтар салған Асмара-Адис-Абеба телеграф желісі Адва қаласынан өтіп, онда кеңсесі орналасқан. 1905 жылы Адва Тиграй облысының үшінші ең ірі қаласы болып есептелді. 1935 жылы Адваға телефон байланысы келді, бірақ 1954 жылғы тізімде қаланың телефон нөмірлері көрсетілмеген.
21 ғасыр
Тигр соғысы кезінде Адва қаласы 2020 жылдың 24 қарашасында Эфиопия ұлттық қорғаныс күштері (ENDF) тарапынан басып алынды, ал 2021 жылдың маусым айында ТЖҰҚ (TPLF) оны қайта басып алды. Қала 2022 жылдың 18 қазанында қайтадан ENDF-тің бақылауына көшті.
Демография
Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі (ОСА) жүргізген 2007 жылғы ұлттық халық санағы бойынша, бұл қаланың жалпы халқы 40 500 адамды құрайды, оның ішінде 18 307 ер адам және 22 193 әйел адам бар. Тұрғындардың көп бөлігі эфиопиялық православие дінін ұстанатынын мәлімдеді, олардың 90,27 пайызы осы дінді өзінің діні ретінде көрсетті, ал 9,01 пайызы мұсылман. 1994 жылғы халық санағында қаланың жалпы саны 24 519 адамды құрады, оның ішінде 11 062 еркек және 13 457 әйел болды.
Спорт
Алмеда текстильдік футбол клубы (АЛТЕКС) Мекеледе өткен Эфиопия футбол клубтары чемпионатында жеңіске жетіп, Эфиопия Ұлттық футбол лигасына жолдама алды. АЛТЕКС финалда «Мета Биер» футбол клубын 2:1 есебімен ұтты. АЛТЕКС – Эфиопия футбол тарихында Адва қаласынан өкілдік алған тұңғыш клуб.
Фильмдер
Адва: Африка жеңісі (1999). Режиссері: Хайле Герима