Кіріспе
Эритреядағы порт қаласы Масава немесе Митсива (/m//ə/'/s//ɑː//w//ə/ mə SAH wə; ; , Baṣäʿ немесе ባድዕ, Badəʿ; ; مَصَّوَع; ; Maçuá) – Эритреяның Солтүстік Қызыл теңіз аймағындағы порт қаласы, Қызыл теңізде, Зула шығанағының солтүстік жағасында, Дахлак архипелагының қасында орналасқан. Бұл қала көп ғасырлар бойы маңызды порт болып келді. Масава тарихында Аксум патшалығы, Эфиопия империясы, Осман империясы және Италия патшалығы сияқты түрлі мемлекеттердің билігінде немесе оккупациясында болды. Масава 1897 жылы үкіметтік орын Асмараға көшірілгенге дейін Италияның Эритрея колониясының астанасы болды. Масаваның орташа температурасы шамамен 30 градусқа жуық, бұл әлемдегі ең жоғары температуралардың бірі және "әлемдегі ең ыстық теңіз жағалау аймақтарының бірі" деп есептеледі.
Massawa or Mitsiwa (/m//ə/'/s//ɑː//w//ə/ mə SAH wə; ; , Baṣäʿ or ባድዕ, Badəʿ; ; مَصَّوَع; ; Maçuá) is a port city in the Northern Red Sea region of Eritrea, located on the Red Sea at the northern end of the Gulf of Zula beside the Dahlak Archipelago. It has been a historically important port for many centuries. Massawa has been ruled or occupied by a succession of polities during its history, including the Kingdom of Aksum, the Ethiopian Empire, the Ottoman Empire and the Kingdom of Italy. Massawa was the capital of the Italian Colony of Eritrea until the seat of the colonial government was moved to Asmara in 1897. Massawa has an average temperature of nearly , which is one of the highest experienced in the world, and is "one of the hottest marine coastal areas in the world."
Тарих
Массава бастапқыда Аксум патшалығымен бірдей аумақта орналасқан, оңтүстікке қарай жақын орналасқан Адулис портының көлеңкесінде жатқан шағын теңіз жағалауындағы ауыл болды. Массава араб географтарына ерте заманнан бері белгілі болған. Якуби өзінің "Кітаб әл-Булдан" еңбегінде Қызыл теңіз портын Бади деп атады, бұл оның жергілікті тигр тіліндегі База атауының бұрмалануы, ал әл-Масуди 935 жылы Насе деп айтқан. Бұл қалада Африкадағы ең көне мешіт – Сахабалар мешіті орналасқан. Дәстүр бойынша, бұл мешітті Меккеліктердің қуғын-сүргінінен қашқан Пайғамбардың сахабалары салған. 8-ші ғасырда Аксум құлағаннан кейін, Массава маңындағы аймақ және қаланың өзі 702 жылдан 750 жылға дейін Омейяд халифатының билігіне қарады. Бежа халқы Бежа патшалықтары кезінде 740 жылдан 14-ші ғасырға дейін Массавада билік жүргізді. Осы кезеңде Массава аралында Эритреяның ең көне мешіттерінің бірі – шейх Ханафи мешіті салынды. Массава Китаа, Бельгин және Дахлак патшалықтарының арасында орналасқан. 15-ші ғасырдың басында қала Эфиопия империясының бақылауына көшті, Массава алғаш рет император Ешак I-нің соғыс әндерінде еске алынды. 15-ші ғасырдың ортасында император Зара Якуб аймақтағы билігін нығайтып, Массаваны Христиандық Мереб Мелаш провинциясына қосты. Осы кезеңде портқа армян және венециялық саудагерлер жиі келіп тұрды.
Эфиопиялық билік
1952 жылдан 1990 жылға дейін Эритрея Эфиопиямен федерация құрған кезде, бұрын құрлыққа шығу мүмкіндігі болмаған Эфиопия қысқа мерзімге Массауа қаласын Эфиопия Әскери-теңіз күштерінің штабы ретінде пайдаланды. Соңында Эфиопия федерацияны бұзып, Эритреяны күштеп қосып алды. Бұл Эритреяның Тәуелсіздік соғысына (1961–1991) алып келді. Массауа қаласы еритреялық тәуелсіздік күресі барысында екі тараптан да басып алынуға ұшырады. 1990 жылдың ақпан айында Эритрея халықтық азаттық фронты екінші Массауа шайқасы кезінде жерден де, теңізден де күтпеген шабуыл жасап, Массауа қаласын басып алды. «Фенкил» операциясы деп те аталатын бұл шайқаста тыңғырықтан өткен коммандостар мен жылдам қайықтар қолданылды. Бұл шабуылдың сәтті аяқталуы Асмарадағы Эфиопияның екінші армиясына бағытталған негізгі жабдықтау жолын үзіп, одан кейін оларға әуе арқылы жабдық жеткізілуге тура келді. Жауап ретінде Эфиопияның сол кездегі басшысы Менгисту Хайле Мариам Массауа қаласын әуеден бомбалауға бұйрық берді, нәтижесінде қалаға көп зиян келді.
Эритреяның тәуелсіздігі
Басты бармағы оң жақтан соғыс естелік алаңына қарай. 1991 жылы Эритреяның де-факто тәуелсіздігі (толық әскери азаттық) алғаннан кейін Эфиопия қайтадан құрлыққа шығу мүмкіндігінен айырылды және оның Әскери-теңіз күштері таратылды (бір бөлігі Эритреяның жаңадан құрылған Ұлттық Әскери-теңіз күштеріне өтті). Эритрея-Эфиопия соғысы кезінде порт жабық болды, негізінен Эритрея-Эфиопия шекарасының жабылуына байланысты, бұл Массаваны оның дәстүрлі ішкі аймақтарынан бөліп тастады. 2001 жылдың соңында портқа келген, АҚШ сыйлаған 15 000 тонна көлеміндегі азық-түлік тасыған үлкен астық кемесі соғыс басталғалы бері порт арқылы жүзеге асырылған алғашқы маңызды тасымалдама болды.
Көлік
Масауада әскери-теңіз базасы және үлкен dhow доктары орналасқан. Сонымен қатар, қала Асмараға баратын темір жол желісіндегі бір станцияға ие. Паромдар Дахлак аралдарына және жақын орналасқан Шейх Саид аралына қатынайды. Бұған қоса, Масауа халықаралық әуежайы қаланың әуе тасымалына қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. сурет|«Торино қонақ үйі» (1938 жылы салынған), қаланың ескі бөлігіндегі венециялық стильдегі архитектураның бір мысалы.
Негізгі көрікті жерлер
Қаладағы ғимараттардың ішінде Сахаба қабірі, сондай-ақ 15 ғасырдағы Шейх Ханафи мешіті және түрлі кораллдан салынған үйлер бар. Көптеген ғимараттар, мысалы, кейбір аяқталмаған Османдық ғимараттар сақталған. Жергілікті базар да сақталған. Кейінірек салынған ғимараттарға 1872-1874 жылдары Вернер Мюнцингер үшін салынған Император сарайы, Әулие Мария соборы және 1920 жылдардағы Banca d'Italia кіреді. Эритреяның Тәуелсіздік соғысы Массава орталығында орналасқан үш танктан тұратын ескерткішпен мәңгі есте қалдырылған.
Климат
Масаваның ыстық шөлді климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі BWh). Қалада өте аз орташа жылдық жауын-шашын мөлшері жауады, ол шамамен [мәнді қосу керек] және күндіз де, түнде де температураның күрт өсуін бастан кешіреді. Жылдық орташа температура 30 °C (86 °F) шамасына жуықтайды, бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Масава шөлді қала болғанына қарамастан, жазғы ылғалдылығы өте жоғары. Бұл шөлдің ыстығы мен жоғары ылғалдылығының үйлесімі сезілетін температураны одан да ыстық етеді. Аспан жыл бойы әдетте ашық және шуақты болады.