Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жозе – негізінен испан және португал тілдеріндегі Жозеф есімінің бір түрі. Екі тілде де бірдей жазылғанымен, оның айтылуы әртүрлі: испан тілінде xoˈse, португал тілінде ʒuˈzɛ (немесе ʒoˈzɛ). Француз тілінде Жозе (José) – Жозеф (Joseph) есімінің ежелгі халықтық түрі, ол қазір де жеке есім ретінде қолданылады. Жозе еркек есімдерінің құрамында да жиі кездеседі, мысалы, Жозе Мануэль, Жозе Мария немесе Антонио Жозе, сондай-ақ әйел есімдерінің құрамында, мысалы, Мария Жозе немесе Мари Жозе. Француз тіліндегідей, әйел есімінің жазбаша түрі – Жозе́ (Josée). Бірақ, голланд тілінде Жозе – әйел есімі және оның айтылуы ерекше; ол Мари Жозе сияқты есімдердің құрамында немесе жеке әйел есімі ретінде қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, ол Жозина есімінің қысқартылған түрі немесе тіпті Иоганна есімінің голландтық айналдырмасы болуы мүмкін. Англияда Жозе – бұрынғы кельт тегі, және осы текті адамдарды көбінесе Корнуолл графтығында кездестіруге болады, немесе олардың тегі сол графтыққа дейін жетеді; бұл тег XIV ғасырда осы аймақта кең таралған. Басқа түсіндіру бойынша, Жозе – Джойс есімімен туыс; Джойс – ағылшын және ирланд тегі, ол бритт жеке есімі Иодоктен шыққан, оны нормандар Англияға Жос (Josse) түрінде әкелген. Орта ғасырлық Англияда бұл есімді кейде әйелдер де, бірақ көбінесе ерлер де қолданған; Хосе деген түрі Девон мен Корнуоллға тән. Бұл есімнің әртүрлі тілдердегі бірдей жазылуы – тілдер аралық гомографияның мысалы. Осындай жағдайлар ағылшын есімдерінде де кездеседі (Альберт, Бертран, Кристин, Даниэль, Эрик және Фердинанд), олар тек ағылшын тіліне ғана тән емес, сонымен қатар француз тілінде де дәл сол жазумен, бірақ басқаша айтылумен кездеседі.
José is a predominantly Spanish and Portuguese form of the given name Joseph. While spelled alike, this name is pronounced very differently in each of the two languages: Spanish xoˈse; Portuguese ʒuˈzɛ (or ʒoˈzɛ). In French, the name José, pronounced ʒoze, is an old vernacular form of Joseph, which is also in current usage as a given name. José is also commonly used as part of masculine name composites, such as José Manuel, José Maria or Antonio José, and also in female name composites like Maria José or Marie José. The feminine written form is Josée as in French. In Netherlandic Dutch, however, José is a feminine given name and is pronounced ; it may occur as part of name composites like Marie José or as a feminine first name in its own right; it can also be short for the name Josina and even a Dutch hypocorism of the name Johanna. In England, Jose is originally a Romano Celtic surname, and people with this family name can usually be found in, or traced to, the English county of Cornwall, where it was especially frequent during the fourteenth century; this surname is pronounced '/dʒ//oʊ//z/, as in the English names Joseph or Josephine. According to another interpretation Jose is cognate with Joyce; Joyce is an English and Irish surname derived from the Breton personal name Iodoc, which was introduced to England by the Normans in the form Josse. In medieval England the name was occasionally borne by women but more commonly by men; the variant surname Jose is local to Devon and Cornwall. The common spelling of this given name in different languages is a case of interlingual homography. Similar cases occur in English given names (Albert, Bertrand, Christine, Daniel, Eric, and Ferdinand) that are not exclusive to the English language and can be found namely in French with a different pronunciation under exactly the same spelling.
Испанша айтылуы
Испан тілінде бұл сөзді xoˈse деп атайды. Кастилия испан тілінде бастапқы дыбыс неміс тіліндегі "Бах" есіміндегі және шотланд гаэл және ирланд тіліндегі "лох" сөзіндегіге ұқсас, бірақ испан тілінде диалектіге байланысты өзгереді. Тарихи тұрғыдан алғанда, испан тіліндегі "Хосе" есімінің қазіргі айтылуы – он бесінші ғасырдан бері испан тіліндегі короналды фрикативтердің фонологиялық тарихының нәтижесі. Бұл есімнің бүгінгі айтылуынан өзгеше, көне испан тілінде бастапқы дыбыс дауысты postalveolar фрикатив (француз тіліндегі "je" дыбысы сияқты) болған, ал ортаңғы дыбыс дауысты apicoalveolar фрикатив /z̺/ (сөздің кастиль тіліндегі "mismo" сөзінің айтылуы сияқты) болған. Ортағасырлық иберо-роман тілдерінде ортақ болған жеті сибилянт дыбысының ішінарасы каталан, галисиан және окситан тілдерінде сақталған, ал толығымен мирандес және Солтүстік Португалияның диалекттерінде сақталған. Солтүстік-батыс Испанияда галисиан және астурия тілдерінде сөйлейтін аймақтарда бұл есім Xosé деп жазылады және ʃo'se деп айтылады.
The Spanish pronunciation is xoˈse. In Castilian Spanish, the initial is similar to the German in the name Bach and Scottish Gaelic and Irish in loch, though Spanish varies by dialect. Historically, the modern pronunciation of the name José in Spanish is the result of the phonological history of Spanish coronal fricatives since the fifteenth century, when it departed from Old Spanish. Unlike today's pronunciation of this name, in Old Spanish the initial was a voiced postalveolar fricative (as the sound "je" in French), and the middle stood for a voiced apicoalveolar fricative /z̺/ (as in the Castilian pronunciation of the word mismo). The sounds, from a total of seven sibilants once shared by medieval Ibero Romance languages, were partly preserved in Catalan, Galician, and Occitan, and have survived integrally in Mirandese and in the dialects of northern Portugal. In those regions of north western Spain where the Galician and Asturian languages are spoken, the name is spelt Xosé and pronounced ʃo'se.
Португал тілінде айтылуы
Португал тіліндегі Хосе есімі ʒuˈzɛ деп айтылады. Мысалы, бұған Еуропалық комиссияның бұрынғы президенті Жозе Мануэль Баррозу және футбол жаттықтырушысы Жозе Моуриньюді келтіруге болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, португал тілінде бұл есім ағылшын тіліндегідей Джозеф деп жазылған, бірақ Джозеф сияқты түрлері де жиі кездесетін. 1910 жылғы төңкерістен кейін португал тілінің жазуы жаңартылды. 1911 жылғы португал орфографиясының алғашқы реформасы Киелі кітаптағы есімдер мен жер-су атауларының соңғы кереңсіз дауыссыз әріптерін (мысалы, Жүсіп, Назарет) жойып, оларды соңғы әріптегі диакритикалық белгімен алмастырды, ол басым дауыстыны көрсетеді (мысалы, Хосе, Назаре). Португал тілінде дауыстылардың айтылуы сөйлеушінің еліне, аймақтық диалектісіне немесе әлеуметтік жағдайына байланысты өзгереді: /u/ дыбысы /o/ дыбысына дейін, ал /e/ дыбысы /ɛ/ дыбысына дейін ауысады. Португал фонологиясы 13 ғасырдағы галисиан-португал тілінен пайда болды және қазіргі таңда француз, итальян және неміс тілдерінен гөрі көбірек адамдар сөйлейді. Португал тіліндегі және шын мәнінде француз тіліндегі графемалардың айтылуы фонетикалық тұрғыдан бірдей, француз тілінде де Хосе есімі бар және айтылуы ұқсас, дауыстылардың айырмасы мен тілге тән интонациядан басқа.
The Portuguese given name José is pronounced as ʒuˈzɛ. Examples of this are for instance former President of the European Commission José Manuel Barroso and football coach José Mourinho. Historically, the conventional Portuguese spelling of the name was Joseph, just as in English, though variants like Jozeph were not uncommon. Following the 1910 revolution, the Portuguese spelling was modernized. The first reform of Portuguese orthography of 1911 elided the final mute consonants and from Biblical anthroponyms and toponyms (e. g. Joseph, Nazareth) and replaced them with the diacritic on the final , indicating the stress vowel (e. g. José, Nazaré). In Portuguese, the pronunciation of vowels varies depending on the country, regional dialect or social identity of the speaker: in the case of the ranging from /u/ to /o/; and in the case of , from /e/ to /ɛ/. The Portuguese phonology developed originally from thirteenth century Galician Portuguese, having a number of speakers worldwide that is currently larger than French, Italian and German. In Portuguese the pronunciation of the graphemes and is in fact phonetically the same as in French, where the name José also exists and the pronunciation is similar, aside from obvious vowel variation and language specific intonation.
Француз тіліндегі түрі
Французша José есімі, [ʒoze] деп айтылады, французша Joseph есімінің ежелгі халықтық түрі және Josée әйелдік түрімен де кең таралған. Еркек түрі бүгінде жеке есім ретінде немесе француз саясаткері Хосе Бове мысалындағыдай, Joseph есімінің қысқартылған нұсқасы ретінде қолданылады. Осы еркек түрі әйел есімдерінің құрамында да жиі кездеседі, мысалы, француз спортшысы Мари-Хосе Перек. Ал Josée әйелдік есімі әдетте жеке әйел есімі ретінде немесе әйел есімдерінің құрамында қолданылады, мысалы, француз кинорежиссері Josée Dayan және канадалық актриса Мари-Жозе Кроз.
The French given name José, pronounced ʒoze, is an old vernacular form of the French name Joseph, and is also popular under the feminine form Josée. The masculine form is current as a given name, or as short for Joseph as is the case of French politician José Bové. The same masculine form is also commonly used as part of feminine name composites, as is the case of French athlete Marie José Pérec. In turn, the feminine form Josée is only used customarily either as a feminine first name or as part of a feminine name composite, with respective examples in French film director Josée Dayan and Canadian actress Marie Josée Croze.
Яһудилердің қолданысы
Көптеген белгілі еврей ер адамдары, оның ішінде спортшылар, әртістер және тарихи тұлғалар, Иосиф немесе Жозе деп, Йоссинің (ивритше: יֹוסִי) тағы бір түрі, ал Йосеф немесе Йосефтің (ивритше: יוֹסֵף) қысқартылған нұсқасы ретінде танымал.
A number of prominent Jewish men, including sportsmen, entertainers and historical figures, are known publicly as Joseph or Jose, another form of Yossi (Hebrew: יֹוסִי), and a diminutive of Yosef or Yossef (Hebrew: יוֹסֵף).
Әйелдік түрі
Испан және португал тілдерінде бұл есімнің әйелдерге арналған жазу формасы Josefa, испан тілінде xoˈsefa, ал португал тілінде ʒuˈzɛfɐ деп айтылады. José есімі әйелдер есімдерінің құрамында да қолданылады (мысалы, Мария Хосе, Мари Хосе). Жозе – француз тіліндегі әйел аты, ʒoze деп айтылады, және ол Жозефин ʒozefin есімінің толық әйелдік түрімен байланысты, сонымен қатар басқа есімдермен бірге әйелдер есімдерінің құрамында қолданылуы мүмкін. Ұқсас түрде, фламанд тілінде Хосе – еркек аты, ал оның әйелдерге арналған жазу формасы Josée, екеуі де бірдей айтылады, бірақ бұл жазу түрі көршілес француз тілінің әсерінен пайда болған. Алайда, голланд тілінде Хосе деп айтылады, бұл өздігінен әйел аты болып табылады, кейде Josina әйел атының қысқартылған түрі ретінде де қолданылады. Мысалы, Олимпиада чемпионы Хосе Дамен және поп-әнші Хосе Хоби. Жозефина және Жозефина ағылшын тілді елдерде қолданылады, ал Жозефина Батыс Еуропада кең таралған.
Both the Spanish and Portuguese feminine written forms of the name are Josefa, pronounced xoˈsefa in Spanish, and ʒuˈzɛfɐ in Portuguese. The name José also occurs in feminine name composites (e. g. Maria José, Marie José). Josée is a French feminine first name, pronounced ʒoze, relates to the longer feminine form of Joséphine ʒozefin, and may also be coupled with other names in feminine name composites. Similarly, in Flemish, José is a male given name, for which the feminine written form is Josée, with both forms being pronounced , but the spelling stems originally from neighboring French speaking influence. In Dutch, however, José is pronounced , which is a feminine given name in its own right, sometimes also used as short for the feminine name Josina. Examples are Olympic swimmer José Damen and pop singer José Hoebee. Josephine and Joséphine are in use in English speaking countries, while Josefine is popular in Western Europe.
Кішірейтулер
Атаудың ең көп таралған испан тіліндегі кішірейтілген түрінің бірі – Пепе, ол ертерек қолданылған Жозеп түрінің соңғы буынының қайталануы. (Халық арасында Пепе атауының шығу тегі pater putativus, P. P. деген аббревиатурамен байланысты екеніне сенім бар, бұл испан тілінде сөйлейтін, көбінесе католик елдерде Әйен Жүсіптің рөлін еске түсіреді.) Латын Америкасында Cheché және Chepe сияқты кішірейтілген түрлер де кездеседі, мысалы, колумбиялық футболшы Хосе Эухенио ("Cheché") Эрнандес және мексикалық футболшы Хосе ("Chepe") Наранхо. Португал тілінде ең көп қолданылатын кішірейтілген түрі – Зе, ал сирек қолданылатындарына Zeca, Zezé, Zezinho, Zuca және Juca жатады. Кішірейтілген түрінен туындаған үлкейтілген түрі Zezão сияқты, ал кішірейтілген түрінен жасалған кішірейтілген түрі Zequinha, Zezinho, Josesito болып табылады.
One of the common Spanish diminutives of the name is Pepe, which is a repetition of the last syllable of the earlier form Josep. (Popular belief attributes the origin of Pepe to the abbreviation of pater putativus, P. P., recalling the role of St Joseph in predominantly Catholic Spanish speaking countries.) In Hispanic America, the diminutives Cheché and Chepe also occur, as in Colombian soccer player José Eugenio ("Cheché") Hernández and Mexican soccer player José ("Chepe") Naranjo. In Portuguese, the most widely used diminutive form of the name is Zé, and less used forms include Zeca, Zezé, Zezinho, Zuca, and Juca. The augmentative of the diminutive may occur as in Zezão, as well as the diminutive of the diminutive Zequinha, Zezinho, Josesito.