Кіріспе

1975 жылғы фильм
кейіпкер

Сюжет

Форт-Смит қаласында, Арканзас штатында, 19 ғасырдың соңында, бір көзі жоқ қартайған АҚШ маршалы Ростер Когберн судья Паркердің маскүнемдігі мен атыс қаруын дұрыс қолданбағаны үшін төсбелгісінен айырылады. Қатыгез банк тонаушысы Хок пен оның тоғыз қарақшысы АҚШ армиясының атты әскерінен жоғары жарылғыш нитроглицеринді ұрлағанда, Когбернге өзін ақтау мүмкіндігі туады. Ол жалғыз Үндістан аумағына кіріп, қарақшылардың ізін қуалайды, олардың ішінде Когберннің бұрынғы барлаушысы Брид те бар. Олардың іздері Форт Рубидің шалғай елді мекеніне жетеді, ол қазір христиан миссиясы. Когберн ауылға келгенде, қарт пастор Джордж Гуднайт пен бірнеше жергілікті үнділерді өлтірген қарақшылар басып алған екен. Тірі қалғандардың арасында пастордың бойжеткен қызы Еула Гуднайт пен оның шәкірті, Вольф есімді жасөспірім бала бар, олардың отбасы шабуылда қаза тапқан. Когберн оларды жақын жердегі сауда бекетіне тастап кетпек болады, бірақ олар қарақшыларды ұстау үшін онымен бірге баруға талап етеді. Нитроны жарылмауы үшін баяу тасымалдау қажет болғандықтан, Хок Брид пен жараланған адамды банк тонауға дайындалу үшін алдын ала жібереді. Когберн, Еула және Вольф қалған топты қуып жетеді де, шатқалдағы жолды бұталармен жабады. Қарақшылар тоқтағанда, Когберн өзін отряд басшысы деп таныстырып, қылмыскерлер оларды тұтқындауға рұқсат бермесе, нитроны жарылқасып қорқытады. Бір қарақшы жасырын қашып, Когбернге артынан оқ атуға тырысады, бірақ Еула өзін тамаша мерген екенін дәлелдеп, оны шатқалдан атып өлтіреді. Когберн тағы бір адамды атып өлтіреді, ал Еула мен Вольф ауаға оқ атып, шу көтеріп, қарақшылар қашады, нитро мен Гатлинг мылтығын қалдырып кетеді. Олар Хокпен кездесіп, оны тұзақ орнатылған жерге алып келеді, онда Брид Когберннің үлкен отрядты басқаратыны туралы жалған айтқанын анықтайды. Топ нитроны іздеп шығады және сол түні Когберннің тобына жетеді. Олар ұйықтап қалған Вольфты ұрлап, оны жарылғыш заттарға айырбастауды ұсынады. Вольф оны ұстап тұрған адамды атып өлтіріп, Когберн мен Еулаға оралады. Когберн Вольфқа қарақшылардың жылқыларын шашыратуды бұйырады, сосын олар арбамен қашып кетеді. Өзенге келгенде, Когберн Шанхай МакКой есімді ескі паромшыдан сал алып, нитро мен Гатлинг мылтығын бортқа жасырып, Еула мен Вольфты Хокпен соңғы кездесуінен бұрын қауіпсіз жерге тастап кетуді үміттенеді. Брид пен Люк, Хоктың адамдарының бірі, бандит тобының қалған мүшелері стратегиялық тарлықта күтіп тұрғанда, салдың артынан жүруге міндеттелген. Люк өзі мен Бридті екі есе көтеріліп, салға өздері кіруді ұсынады, бірақ Люк Когбернді өлтіруге дайын болғанда, Брид Люкті өлтіреді, өйткені Когберн бір кезде оның өмірін сақтап қалғандықтан, енді олар тең. Брид Когбернге Хоктың жоспары туралы ескертеді, содан кейін топқа қосылады, бірақ Хок Люктің Когбернмен атыста өлгеніне сенбейді және Бридті жардан құлатып өлтіреді. Когберн Гатлинг мылтығымен Хоктың қалған мүшелерін ұстап тұруға қабілетті, бірақ тарлықтан кейін бірнеше бұрқасын бар. Когберн, Еула және Вольф аман-есен өтіп кетеді, бірақ Гатлинг мылтығы жоғалады. Олар алда қарақшылардың жылқыларын естігенде, үштігі жағадан бірнеше қорап нитроны тастап, салдың алдында жүзіп кетеді. Еула мен Вольф Хоктың Когберн жарақат алғанын айтып, тапсырыс бергендей етіп, кешіктіреді, ал Когберн жүзуші қораптарды атып, соңғы төрт қарақшыны жояды. Форт-Смит қаласына оралғанда, Еула судья Паркерді Когбернді қайта қызметке алуға көндіреді, тіпті ол Хокты тірі алып келуді талап еткен болса да. Олар Вольфпен бірге Форт Рубиге қоныстандыру үшін бірнеше отбасы тауып, Когберннің жолынан шығады. Жаңа достар бір күні жолдары қайтадан қиылысады деп үміттенеді.

Өндіріс

Rooster Cogburn, Rooster Cogburn (және әйел) (бастапқы титрлер қарапайым атауды көрсетеді) деп жарнамаланды, бұл Хэл Б. Уоллистің өндірген соңғы фильмі болды. "True Grit" Paramount Pictures арқылы шығарылған болатын, ал Уоллис осы фильмді қаржыландыру үшін Universal Pictures компаниясымен келісім жасады. Сценарийді сол кезде Уоллистің әйелі болған актриса Марта Хайер Мартин Джулиен псевдонімімен жазды. Стюарт Миллар ұзақ жылдар бойы Голливуд продюсері болғанмен, "Rooster Cogburn" фильмін режиссерлік еткенге дейін тек бір фильмді – "When the Legends Die" (1972) (Хал Борландтың 1963 жылғы сол аттас романы негізінде) ғана режиссерлік еткен. Фильм 1974 жылдың күзінде Орегон штатында түсірілді. Таулық сахналар Бендтен батысқа қарай Дешутс округінде түсірілді, тасқын сулар Дешутс өзенінде, ал өзен сахналары Грантс-Пасстан батысқа қарай Джозефин және Карри округтеріндегі Рог өзенінде түсірілді. Smith Rock State Park, Deschutes округіндегі Редмондтың солтүстік-шығысында орналасқан, сонымен қатар фильмнің түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды, ал парктің кіреберісіндегі Rockhard/Smith Rock Climbing Guides ғимараты бастапқыда Кейттың салоны үшін салынған. Джон Уэйн мен Кэтрин Хепберн екеуі де 1907 жылдың мамыр айында дүниеге келген (Хепберн екі аптаға үлкен), олардың мансабы бір-бірімен қатар жүрді, бірақ бұл Голливуд ардагерлерінің бір фильмде бірге түскен жалғыз жағдайы болды. Түсірілім кезінде 67 жастағы екі жұлдыз да Санриверде тұрды. Канби фильмді "күлкілі, бір рет қолданылатын, ұлы дәстүрдің екі жұлдызы бар, олар бір-біріне жылдар жоғалып кеткендей жауап береді" деп қорытындылады. Джин Сискел Chicago Tribune газетінде фильмге төрт жұлдыздың екеуін берді және былай деп жазды: "Бұл сюжеттік тесіктермен толы ақымақ оқиға. Ол тек Хепберн мен Уэйнге бірнеше "үлкен сахналарды" бірге көрсетуді ғана мақсат етеді. "Rooster Cogburn" фильміндегі аздаған ләззат Хепберн мен Уэйн қарапайым және үнсіз бір-біріне сүйіспеншілікпен қараған кезде ғана пайда болады. Олардың бір-бірін ертеден ұнатқанын сезінеміз, сондықтан олардың айтқандары жалған театрлық ойын сияқты көрінеді". Variety журналының Артур Д. Мерфи фильмнің "көптеген күшпен жасалған және қатты актерлік шеберлікпен, Стьюарт Миллердің тұнжыраған және жыртылған режиссерлік жұмысымен нашар үйлестірілген, ұятқа қалдыратын алдын ала жасалған сценарий" бар екенін жазды. Los Angeles Times газетінің Чарльз Шамплин бұл фильмді Уэйн мен Хепберннің "бір-бірімен қарым-қатынас емес, өте жақсы мінезді байқау" болған "баяу және дөңгелектейтін" жұлдыздық фильм деп атады. Ол көптен бері айтылып келе жатқан диалогтардың ішіндегі ең көп сөзді естіген болса да, Хепберн әр жолы өзінің сүйкімді және ойнап-ойнап жатқан ойынымен жеңіске жетеді". The Washington Post газетінің Гари Арнольд оны "сценарий әлдеқайда тапқыр және режиссерлік шеберлік әлдеқайда шебер болса, жұмыс істеген болар еді. Сценарист Мартин Джулиен кейіпкер мен кейіпкердің арасындағы қарым-қатынасты қалай дамыту керектігін таппаған, ол аңшылық оқиғамен бірдей жолмен жүреді, ал Стюарт Миллердің режиссерлік жұмысы қорғасын сияқты ауыр және мелас сияқты баяу" деп сипаттады. Rotten Tomatoes сайтында фильмге он сыншының пікірлері негізінде 50% мақұлдау рейтингі берілген, ал орташа бағасы 10-нан 4,80-ге тең.

Кассалық жинақ

Фильм прокатта 17 594 566 доллар табыс етті, Солтүстік Америкада 4,5 миллион долларлық жалға алу ақысын жинады. "Нағыз қайрат" фильмінен кем нұсқалы болғанымен, ол 1975 жылғы ең көп табыс әкелген 25-ші фильм болды.