Кіріспе
Құрып кеткен американдық каучук, байланысты химиялық заттар мен зымыран өндіруші (1929–2007) компания Thiokol (әртүрлі Thiokol Chemical Corporation(/Company), Morton Thiokol Inc. (MTI), Cordant Technologies Inc., Thiokol Propulsion, AIC (Alcoa Industrial Components) Group, содан кейін Alliant Techsystems (ATK) Inc., содан кейін ATK Thiokol, ATK Launch Systems Group; соңында Orbital ATK, Northrop Grumman Innovation Systems және Northrop Grumman құрамына енуінен бұрын) бастапқыда каучук және байланысты химиялық заттармен, ал кейіннен зымыран және зымыран қозғалтқыштары жүйелерімен айналысқан американдық корпорация болды. Оның атауы грек тіліндегі күкірт (θεῖον "theion") және желім (κόλλα "kolla") сөздерінің біріккені, бұл компанияның бастапқы өнімі – Тиокол полимерінің атауын білдіреді. Тиокол химиялық компаниясы 1929 жылы құрылған. Оның алғашқы бизнесі синтетикалық каучук және полимерлік тығыздағыштар болды. Тиокол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сұйық полимерлік тығыздағыштардың маңызды жеткізушісі болды. Тік қозғалтқыш зертханасының ғалымдары Тиокол полимерлерінің қатты ракеталық отын үшін идеалды байланыстырғыш екенін анықтағаннан кейін, Тиокол жаңа салаға көшті, Мэриленд штатының Элктон қаласында зертханалар ашып, кейіннен Эльктон қаласында және Алабама штатының Хантсвилл қаласындағы Редстоун арсеналында өндіріс орындарын құрды. Хантсвилл XM33 Pollux, TX 18 Falcon және TX 135 Nike Zeus жүйелерін өндірді. 1996 жылы жабылды. 1950 жылдардың ортасында компания Юта штатында ракета сынақ полигоны үшін кең аумақтарды сатып алды. Тиокол екі ірі апатқа қатысты, олар адам өміріне әкеп соқты. 1971 жылдың 3 ақпанында Грузия штатының Вудбайн қаласының оңтүстік-шығысындағы Тиокол химия зауытындағы өрт шамамен бес тонна тұтандырғыш гранулалар, жарықшаштар және басқа да өте жанғыш материалдар сақталған қоймаға жетті. Қойма жарылып, 29 адам қаза тауып, 50-ден астам адам ауыр жарақат алды, олардың көпшілігі аяқ-қолдарын жоғалтты. Терезелер 18 шақырым қашықтықта сынып, жарылыс 80 шақырым радиуста естілді. Грузия заңдары қызметкерлерге жұмыс берушілерін сотқа беруге мүмкіндік бермеді, өйткені олар жұмысшылардың өтемақысымен қамтылған. 1986 жылдың 28 қаңтарында "Челленджер" ғарыш шаттлы ұшып шыққаннан кейін 73 секундтан соң жарылып, жеті экипаж мүшесінің барлығы қаза болды. Тергеу көрсеткендей, жарылыстың себебі – Мортон Тиокол өндірген ғарыш шаттлының оң жақтағы қатты ракеталық күштегішіндегі екі бұзылған О-сақиналық тығыздағыш болды. 1977 жылға дейінгі сынақ деректері суық жағдайда О-сақиналарындағы қаупі бар ақауды көрсеткен, бірақ Мортон Тиокол да, НАСА да бұл мәселені шешпеді немесе түзетпеді. Ұшыруға аз уақыт қалғанда, бірнеше Мортон Тиокол инженерлері Кеп-Канавералдағы температура жоғарылайғанша ұшыруды кейінге қалдыруды ұсынды, бірақ компания басшылығы олардың ұсынысын қабылдамады.
the company
Thiokol (variously Thiokol Chemical Corporation(/Company), Morton Thiokol Inc. (MTI), Cordant Technologies Inc., Thiokol Propulsion, AIC (Alcoa Industrial Components) Group, then part of Alliant Techsystems (ATK) Inc., then ATK Thiokol, ATK Launch Systems Group; finally Orbital ATK before becoming part of Northrop Grumman Innovation Systems and Northrop Grumman was an American corporation concerned initially with rubber and related chemicals, and later with rocket and missile propulsion systems. Its name is a portmanteau of the Greek words for sulfur (θεῖον "theion") and glue (κόλλα "kolla"), an allusion to the company's initial product, Thiokol polymer. The Thiokol Chemical Company was founded in 1929. Its initial business was a range of synthetic rubber and polymer sealants. Thiokol was a major supplier of liquid polymer sealants during World War II. When scientists at the Jet Propulsion Laboratory discovered that Thiokol's polymers made ideal binders for solid rocket fuels, Thiokol moved into the new field, opening laboratories at Elkton, Maryland, and later production facilities at Elkton and at Redstone Arsenal in Huntsville, Alabama. Huntsville produced the XM33 Pollux, TX 18 Falcon, and TX 135 Nike Zeus systems. It closed in 1996. In the mid 1950s the company bought extensive lands in Utah for its rocket test range. Thiokol was involved in two major accidents with loss of life. On February 3, 1971, at a Thiokol chemical plant southeast of Woodbine, Georgia, a fire entered a storage facility holding nearly five tons of ignition pellets, flares, and other highly flammable materials. The facility exploded, killing 29 people and severely wounding more than 50 others, many with severed limbs. Windows were shattered 11 miles (18 km) away and the explosion was heard for 50 miles (80 km) around. Georgia law prevented the employees from suing their employer because they were covered by workers' compensation insurance. On January 28, 1986, the Space Shuttle Challenger exploded 73 seconds into its flight, killing all seven crew members. An investigation found the cause to be two failed O ring seals in the Space Shuttle's right solid rocket booster, which had been manufactured by Morton Thiokol. Test data from as early as 1977 had revealed a potentially catastrophic flaw in the O rings in cold conditions, but neither Morton Thiokol nor NASA addressed or corrected the issue. Shortly before takeoff, several Morton Thiokol engineers recommended delaying the launch until temperatures at Cape Canaveral warmed, but they were overruled by company management.
Өнімдер
RMI және Thiokol әуе-ғарыш бөлімдері жасаған өнімдерге Subroc, Pershing зымыраны, Peacekeeper зымыраны, Poseidon зымыраны, Minuteman зымыраны, Trident I және Trident II зымырандарында қолданылатын қозғалтқыштар кіреді. Thiokol көптеген АҚШ әскери зымыран жүйелері үшін қуат қондырғыларын өндіреді, соның ішінде AIM 9 Sidewinder, AGM 88 HARM, AGM 65 Maverick, AGM 69 SRAM және AIR 2 Genie. Thiokol АҚШ ғарыш бағдарламасы үшін сұйық және қатты ракеталық қозғалтқыштардың түрлерін де өндірді, соның ішінде Mercury және Gemini бағдарламалары үшін орбитадан шығу қозғалтқыштары, Apollo бағдарламасы үшін ракета сатылары мен ажыратылатын ракеталық қозғалтқыштар, Pioneer, Surveyor, Viking, Voyager және Magellan миссиялары үшін қозғалтқыштар, Delta зымырасы үшін жаңартылған CASTOR күшейткіштері және ғарыш шаттлының қатты ракеталық күшейткіштері. Reaction Motors қуат қондырғылары X 1 және X 15 ұшақтарын қозғалтты, ал кейінірек Thiokol технологиясы жекеменшік Tier One экипаждық ғарыш ұшағында да қолданылды. 2006 жылдың 1 наурызында NASA Thiokol-дің жаңа экипаж ұшыру құралының (CLV) бас мердігері болатынын жариялады, ол Ares I деп аталады, ол Orion ғарыш кемесін (бұрын "Экипаж зерттеу құралы" деп аталатын) Жердің төменгі орбитасына, ал Ares V деп аталатын ауыр жүк көтергіш жүк ұшыру құралы (CaLV) үшін бес сегментті SRB-мен бірге қояды. Шаңғы көтергіштерінен басқа, Thiokol тау шаңғысы курорттары үшін жабдықтар өндірді, соның ішінде қар көліктері мен қарды тазалау машиналары. Бұл бизнес 1978 жылы компания ракета өнімдері мен байланысты технологияларға назар аудару үшін қайта құрылымдалғанда бөлінді. John Z. DeLorean Thiokol қар көліктерін сатып алып, оны DMC деп атады. DMC 1988 жылға дейін қар көліктерін өндіруді жалғастырды, содан кейін компания LMC деп аталды. LMC тағы 12 жыл бойы қарға арналған көліктерді жасауды жалғастырды, бірақ 2000 жылы жұмысын тоқтатты. Thiokol түрлі мүмкіндіктері мен міндеттері бар қар көліктерін өндірді. Компания сонымен қатар қар көліктеріне негізделген бірнеше пайдалы көліктерді, сондай-ақ тік тау шаңғысы тау-шаңғы жолдарында қолдануға жарамды үлкен қар тазалау машиналарын шығарды. Thiokol машиналары Аляскадағы және басқа солтүстік аймақтардағы АҚШ Әскери-әуе күштері басқаратын шаңғы курорттарында қолданылды, ал қазір олар жеке меншік иелері арасында сенімді қар машиналары ретінде және барлық жерлерде көлік құралы ретінде танымал. Thiokol ұшақтардың катапульдік орындықтарында қолданылатын қысқа уақытқа жұмыс істейтін ракеталық қозғалтқыштарды жасауда алғашқылардың бірі болды. Компания сондай-ақ ауа қаптарын толтыру үшін қолданылатын жоғары жылдамдықты натрий азиді экзотермиялық газ генераторын жасап, алғашқы практикалық ауа қаптары жүйелерін өндірді. Thiokol ауа қаптары алғаш рет АҚШ әскери ұшақтарында қолданылды, содан кейін ғарыш зерттеулеріне (Mars Pathfinder Марста Thiokol ауа қаптарымен қонды) және автомобильдерге арналған ауа қаптарына бейімделді. Thiokol генераторлары әлемде сатылатын ауа қаптарының 60%-дан астамының негізін құрайды.
In addition to ski lifts, Thiokol produced a range of equipment for ski resorts including snowcats and snow grooming vehicles. These businesses were spun off in 1978 when the company restructured itself to concentrate on its rocket products and related technologies. John Z. DeLorean purchased the Thiokol snowcat operation and renamed it DMC. DMC continued to manufacture snowcats until 1988, when the company was renamed LMC. LMC continued making snowcats for 12 more years but ceased operations in 2000. Thiokol produced snow vehicles with a wide range of capabilities and duties. The company also produced several utility based vehicles based on their snowcat tracked vehicle, in addition to larger snow grooming machines suitable for use on steep ski slopes. Thiokol machines were used in ski resorts, operated by the USAF in Alaska and other northern regions, and are now popular with private owners as dependable snowcats and for all terrain transport. Thiokol pioneered the short burn rocket motors used in aircraft ejection seats. The company also produced a number of the earliest practical airbag systems, building the high speed sodium azide exothermic gas generators used to inflate the bags. Thiokol bags were first used in U. S. military aircraft, before being adapted to space exploration (Mars Pathfinder bounced down on Mars on Thiokol airbags) and automotive airbags. Thiokol's generators form the core of more than 60% of airbags sold worldwide.