Кіріспе

Вальдек – Германияның солтүстік-батысындағы Гессен жеріндегі Вальдек-Франкенберг ауданындағы шағын қала. Ол көптеген туристер мен жергілікті тұрғындарға танымал Эдерзее көлінің жанында орналасқан.

Орналасқан жері

Вальдек Эдерзее көлінің жағасында орналасқан, бұл көл адам жасаған. Вальдекке кіретін елді мекендер Эдерзее жағалауынан Келлервальд орманына дейін созылып жатыр.

Көршілес қауымдастықтар

Вальдек солтүстігінде Твистетал қауымдастығымен, солтүстік-шығысында Бад-Арольсен қаласымен (екеуі де Вальдек-Франкенберг округінде), шығысында Вольфхаген және Наумбург қалаларымен (екеуі де Кассель округінде), оңтүстігінде Эдертал қауымдастығымен, ал батысында Воль және Корбах қалаларымен (үшеуі де Вальдек-Франкенберг округінде) шектеседі.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Вальдек қаласы Алрафт, Дерингаузен, Фрайхаген, Хюрингаузен, Неце, Нидер-Вербе, Обер-Вербе, Саксенхаузен, Сельбах және Вальдек орталықтарынан құралған.

Тарих

Вальдек қаласындағы қоныстануға қатысты алғашқы мәліметтер 1232 жылы Неце монастырының құжатында «вальдек қаласының университеті» деп тіркелген. 1254 жылға дейін қала Рода деп аталған, мүмкін, онда кең дала болғандықтан. Қаланың алғашқы мөрі 1266 жылы қолданысқа енді, ал 1311 жылы қалада тарихи жағынан расталған тұңғыш қала әкімі болды. 20 ғасырдың басына дейін Вальдек халқының саны 400-ден аспады. Вальдек – Вальдек графтарының резиденциясы болды. Олар 1200 жылдан бастап өз билігіндегі аумақты кеңейтіп, мұрагерлік арқылы Пирмонт графтығын қосып алғаннан кейін 1712 жылы Вальдек-Пирмонт князьдері мәртебесіне көтерілді. 1655 жылы резиденция Арольсенге көшірілді, соның салдарынан Вальдек маңыздылығын жоғалтты. 1914 жылы Эдер бөгеті салынғаннан кейін Германияның үшінші ірі су қоймасы – Эдерзе пайда болды. Везерде кеме жүру үшін су деңгейін реттеу және гидроэлектр энергиясын өндіру мақсатымен салынған бөгет 1943 жылдың 17 мамырында RAF авиациясымен қиратылып, төмен жатқан аймақтарда ауқымды су тасқыны мен адам өліміне себеп болды, бірақ кейіннен қайта жаңартылды.

Фрайхаген

1974 жылғы муниципалитет реформаларына дейін Фрайхаген жеке қала болып келді. Қала 1253 жылы тарихқа алғаш рет енген кезде-ақ қала құқығына ие болған, бірақ олар 1231 жылы берілген деп саналады. Фрайхаген муниципалитет орманындағы 472 метрлік Хюненбург тауында тарихқа дейінгі елді мекеннің іздері табылды. Орта ғасырларда Фрайхагеннің қабырғалары толық шеңбер құрап, Кёльннен Лейпцигке дейінгі ежелгі сауда жолынан өтетін екі қақпасы болған. Сондай-ақ, Фрайхагеннің еркін соты (Freienhagener Freigericht) тарихи тұрғыдан қызығушылық тудырады, ол бастапқыда Шибеншайдте, кейін Штайнборндағы шыршы ағашының астында отырған. Еркін графтар (Freigrafen – сот төрағалары) Зигмунд Манегольд (1435–1455) және Иоганн Мангофф (1438–1458) кезінде сот өзінің ең жоғары мәртебесіне жетті: Тевтон орденінің рыцарлары, сондай-ақ Франкфурт және Кёльн қалалары Фрайхагенге жүгінген.

Құрастырулар

Муниципалдық реформалар аясында Вальдек қаласы бұрынғы тәуелсіз Альрафт, Хёрингхаузен, Неце, Нидер-Вербе, Зельбах, Саксенхаузен және Вальдек қауымдастықтарының бірігуінен құрылды. 1974 жылы Дерингхаузен, Фрайенхаген және Обер-Вербе де осы қалаға қосылды.

Елтаңба

Ресми сипаттама шамамен былай аударылады: "Алтын түсті фонға қара алты қабырғалы жұлдыз". Бұл жай ғана алтын фондағы қара алты қабырғалы жұлдызды сипаттайды, ал лилия туралы ешқандай сөз жоқ. Сонымен қатар, Вальдекке қатысты ресми интернет-ресурста азаматтық герб туралы ешқандай мәлімет жоқ, бірақ лилиясы бар нұсқасы көрсетілген. Дегенмен, кем дегенде бір дереккөз Вальдек гербінің осы сипаттамаға сәйкес келетінін көрсетеді. Осы дереккөздің мәліметінше, жұлдыз бастапқыда сегіз қабырғалы болған, бұл Вальдек аймағындағы көптеген азаматтық гербтерде жиі кездеседі. Бұл – орта ғасырларда Вальдек графының таңбасы болған геральдикалық элемент. 19-шы ғасырда қалалық және аудандық гербтерді ажырату үшін қабырғалар саны өзгертілді.

Көлік

Қала арқылы Бундесстрассен (Bundesstraßen) B 251 және B 485 федералдық автомобиль жолдары өтеді. Валдек қаласы орналасқан Бад Вильдунген мен Корбах арасындағы Эдерзеебань темір жолының учаскесіндегі қызмет 1995 жылдың 27 мамырында тоқтатылды. Эдерзееге кабельдік жол бар, сондай-ақ Келлервальд-Эдерзее ұлттық паркінде жақсы салынған жаяу жолдары бар.