Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық теологиялық этика ғалымы (1894–1962)
American theological ethicist (1894–1962)
Гельмут Ричард Нибур (3 қыркүйек, 1894 – 5 шілде, 1962) 20 ғасырдағы Америкадағы ең маңызды христиандық теологиялық этика ғалымдарының бірі саналады, ең белгілісі – 1951 жылғы «Христос және мәдениет» кітабы және оның өлімінен кейін жарық көрген «Жауапты тұлға» кітабы. Теолог Рейнхольд Нибурдың кіші інісі Ричард Нибур ондаған жылдар бойы Йель діни мектебінде оқытумен айналысты. Екі бауыр да өз заманында американдық протестантизмнің неоортодоксалдық теологиялық мектебіндегі маңызды тұлғалар болды. Оның теологиясы (Йельдегі әріптесі Ханс Вильгельм Фреймен бірге) кейде «Йель мектебі» деп аталатын постлибералдық теологияның негізгі көздерінің бірі болды. Ол Джеймс Густафсон, Стэнли Хауэрвас және Гордон Кауфман сияқты тұлғаларға ықпал етті.
Helmut Richard Niebuhr (September 3, 1894 – July 5, 1962) is considered one of the most important Christian theological ethicists in 20th century America, best known for his 1951 book Christ and Culture and his posthumously published book The Responsible Self. The younger brother of theologian Reinhold Niebuhr, Richard Niebuhr taught for several decades at the Yale Divinity School. Both brothers were, in their day, important figures in the neo orthodox theological school within American Protestantism. His theology (together with that of his colleague at Yale, Hans Wilhelm Frei) has been one of the main sources of postliberal theology, sometimes called the "Yale school". He influenced such figures as James Gustafson, Stanley Hauerwas, and Gordon Kaufman.
Өмір
Нибур 1894 жылдың 3 қыркүйегінде Миссури штатының Райт-Сити қаласында Солтүстік Американың евангелистік синодының пасторы Густав Нибурдың ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы 1902 жылы Иллинойс штатының Линкольн қаласына көшті. Ол 1912 жылы Элмхёрст колледжін, ал 1915 жылы Эден теологиялық семинариясын бітірді. Кейіннен 1918 жылы Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінен магистр дәрежесін, 1924 жылы Йель университетінен философия докторы ғылымын алды. Ол еңбек жолын 1915 және 1916 жылдары Линкольнде репортер болып бастады. 1916 жылы ол евангелистік синодтың пасторы болып тағайындалды және 1918 жылға дейін Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы осы ұйымда қызмет етті. (Синод 1934 жылы АҚШ-тағы Германия реформаланған шіркеуімен бірікті, ал кейін құрылған Евангелиелік және реформаланған шіркеу 1957 жылы қауымдық христиан шіркеулерімен бірігіп, Мәсіхтің Біріккен шіркеуін құрды.) Сент-Луис қаласында тұрғанда, ол Миссури штатының Вебстер Гроувс қаласындағы Евангелиелік Біріккен Мәсіх шіркеуінің мүшесі және жетекшісі болды, сондай-ақ 1919 жылдан 1924 жылға дейін және 1927 жылдан 1931 жылға дейін Эден теологиялық семинариясында оқытты. 1924-1927 жылдары ол Элмхёрст колледжінің президенті болды. Ол 1931-1962 жылдары Йельде теология және христиан этикасы салаларында сабақ берді. Нибур 1962 жылдың 5 шілдесінде Массачусетс штатының Гринфилд қаласында қайтыс болды.
Niebuhr was born on September 3, 1894, in Wright City, Missouri, the son of Gustav Niebuhr, a minister in the Evangelical Synod of North America. His family moved to Lincoln, Illinois, in 1902. He graduated from Elmhurst College in 1912, and Eden Theological Seminary in 1915. He would later obtain a master's degree from Washington University in St. Louis in 1918, and his Doctor of Philosophy degree from Yale University in 1924. He started his working career as a reporter in Lincoln in 1915 and 1916. He was ordained a minister in the Evangelical Synod in 1916, and served with that body in St. Louis, Missouri, through 1918. (The synod merged in 1934 with the German Reformed Church in the United States; the subsequently formed Evangelical and Reformed Church united in 1957 with the Congregational Christian Churches to form the United Church of Christ.) While living in St. Louis, he was a member and leader in Evangelical United Church of Christ in Webster Groves, Missouri, and taught at Eden Theological Seminary from 1919 to 1924 and from 1927 to 1931. Between 1924 and 1927, he was the President of Elmhurst College. He taught at Yale from 1931 to 1962, specializing in theology and Christian ethics. Niebuhr died on July 5, 1962, in Greenfield, Massachusetts.
Ұстазы
Нибур өмірі бойы Құдайдың абсолюттік билігі және тарихи салыстырмалылық мәселесімен айналысты. Ол Карл Барт пен Эрнст Трольцты өзінің ең маңызды ықпалды ойшылдары деп есептеді. Барт пен неоортодоксиядан Құдайдың абсолюттік трансценденттілігін қабылдады. Нибур Құдайдың тарихтан жоғары тұрғанына, ол адамдарға пәрмендер беретініне және бүкіл тарих осы Құдайдың бақылауында екеніне сенді. Нибур Пауль Тиллихтің Құдай туралы ұғымдарын жиі пайдаланды. Ол Құдайды Өз-өзінің Болуы, Бірлік немесе Болудың Негізі деп сипаттауға ыңғайлы болды. Осы тұрғыдан алғанда, Нибур Карл Барттың догматикалық, бірақ диалектикалық теологиясы мен Пауль Тиллихтің философиялық бағытталған, өзгертілген либерализмі арасында белгілі бір орталық позицияны ұстады. Нибур сонымен қатар тарихи салыстырмалылық мәселесімен де айналысты. Құдай абсолютті және трансцендентті болғанымен, адамдар солай емес. Адамдар әлемнің өзгеруі мен қозғалысының бір бөлігі. Осы себепті, Құдайды түсіну ешқашан тоқталмайды. Құдай әр түрлі уақытта, әр түрлі адамдар мен әр түрлі әлеуметтік жағдайларда әртүрлі түсініледі. Нибурдың теологиясы бір діни қауымнан екіншісіне сенімнің әртүрлі көріністеріне деген жоғары сезімталдықты көрсетеді. Оның ойлары белгілі бір жайттарда либералды протестанттардың плюрализм және төзімділік туралы алаңдаушылықтарын болжады. Дегенмен, "Америкадағы Құдайдың Патшалығы" (1937) еңбегінде ол сол кездегі либералды әлеуметтік жақсы хабарды сынға алып, оның мазмұнын былай сипаттады: "Қаһары жоқ Құдай, күнәсіз адамдарды, қиналған Христианның қызметі арқылы сотсыз патшалыққа әкелді". Нибур білімі бойынша христиан этикасымен айналысты. Осы саласында оның ең маңызды мәселесі – адамдардың Құдайға, бір-біріне, өздерінің қауымдастықтарына және әлемге қалай қатысатыны болды. Нибурдың теологиялық этикасын шамамен қарым-қатынасқа негіделген деп сипаттауға болады. Оның ең маңызды этикалық еңбегі – "Жауапкершілікпен Еңбек Ететін Жан" (The Responsible Self) – өлімінен кейін жарық көрді. Ол этика туралы үлкен кітаптың кіріспесі болуы тиіс еді. Оның күрт қайтысы оған осы еңбекті аяқтауға мүмкіндік бермеді. "Жауапкершілікпен Еңбек Ететін Жан" еңбегінде Нибур адамдарды жауап беруге дайын агенттер ретінде қарастырды. Адамдар әрқашан басқа адам, қауымдастық, табиғи тәртіп немесе тарих, ең бастысы – Құдай сияқты әсерге "жауап береді".
Niebuhr was concerned throughout his life with the absolute sovereignty of God and the issue of historical relativism. He considered Karl Barth and Ernst Troeltsch to be his main influences. He accepted from Barth and neo orthodoxy the absolute transcendence of God. He believed that God is above history, that he makes commands upon human beings, and that all history is under the control of this God. Niebuhr borrowed often from Paul Tillich's notion of God. He was comfortable describing God as Being itself, the One, or the Ground of Being. In this regard, Niebuhr held something of a middle ground between the dogmatic but dialectical theology of Karl Barth and the philosophically oriented modified liberalism of Paul Tillich. Niebuhr was also concerned with historical relativism. While God may be absolute and transcendent, human beings are not. Humans are a part of the flux and movement of the world. Because of this, how God is comprehended is never permanent. God is always understood differently by people at different times in history and in different social locations. Niebuhr's theology shows great sensitivity to how expressions of faith differ from one religious community to another. His thought in some respects anticipated latter day liberal Protestant concerns about pluralism and tolerance. However, in The Kingdom of God in America (1937), he also criticized the then liberal social gospel, describing its message as, "A God without wrath brought men without sin into a kingdom without judgment through the ministrations of a Christ without a cross." Niebuhr was, by training, a Christian ethicist. In this capacity, his biggest concern was how human beings relate to God, to each other, to their communities, and to the world. Niebuhr's theological ethics can be described, roughly, as relational. His greatest ethical treatise was The Responsible Self, published shortly after his death. It was intended to be the prologue of a much larger book on ethics. His sudden death prevented his writing this work. In The Responsible Self, Niebuhr dealt with human beings as responding agents. Human beings are always "in response" to some influence, whether another human being, a community, the natural order or history, or, above all, God.
Мәсіх пен мәдениет
Оның ең танымал еңбегі – «Христос және мәдениет». Бұл еңбек христианның әлемдік мәдениетке жауабы туралы талқылаулар мен жазбаларда жиі сілтеме жасалады. Кітапта Нибур христиан дінінің мәдениетке қалай жауап бергенінің тарихын келтіреді. Ол бес басты көзқарасты көрсетеді:
His most famous work is Christ and Culture. It is often referenced in discussions and writings on a Christian's response to the world's culture. In the book, Niebuhr gives a history of how Christianity has responded to culture. He outlines five prevalent viewpoints:
Мәдениетке қарсы Христос. Шынайы христиан үшін тарих – шіркеудің немесе христиан мәдениетінің өркендеуі және құлдырап бара жатқан бейдін дінінің өркениетінің тарихы. Мәдениеттің Христосы. Мәдениетті христиан үшін тарих – Рухтың табиғатпен кездесуінің тарихы. Мәдениеттен жоғары Христос. Синтезист үшін тарих – заң, ақыл, жақсы жаңалық және шіркеу арқылы жанның Құдаймен толық бірлікке дайындалу кезеңі. Мәсіх және мәдениет парадоксы. Дуалист үшін тарих – сенім мен сенімсіздік арасындағы күрес, уәде берілген өмірдің орындалуына дейінгі кезең. (Көптеген адамдар Нибурдың інісі Рейнхольдтың ойларын осы санатқа жатқызады.) Мәдениетті өзгертетін Христос. Конверсионист үшін тарих – Құдайдың құдіретті істері мен адамзаттың оларға жауабының тарихы. Конверсионистер жоғарыда аталған жақтастарға қарағанда «уақыттың арасында» аз, ал құдайлық «қазірде» көбірек өмір сүреді. Конверсионист үшін мәңгілік – уақыттан бұрынғы Құдайдың іс-әрекетіне немесе уақыттан кейінгі Құдаймен өмірге қарағанда, уақыт ішіндегі Құдайдың болуына көбірек назар аударады. Сондықтан конверсионист соңғы құтқарылуда берілген нәрсені сақтауға немесе оған дайындалуға қарағанда, қазіргі жаңарудың құдайлық мүмкіндігімен көбірек айналысады.
Christ against Culture. For the exclusive Christian, history is the story of a rising church or Christian culture and a dying pagan civilization. Christ of Culture. For the cultural Christian, history is the story of the Spirit's encounter with nature. Christ above Culture. For the synthesist, history is a period of preparation under law, reason, gospel, and church for an ultimate communion of the soul with God. Christ and Culture in Paradox. For the dualist, history is the time of struggle between faith and unbelief, a period between the giving of the promise of life and its fulfillment. (Many have regarded the thought of Niebuhr's brother Reinhold as fitting into this category.) Christ Transforming Culture. For the conversionist, history is the story of God's mighty deeds and humanity's response to them. Conversionists live somewhat less "between the times" and somewhat more in the divine "now" than do the followers listed above. Eternity, to the conversionist, focuses less on the action of God before time or life with God after time, and more on the presence of God in time. Hence the conversionist is more concerned with the divine possibility of a present renewal than with conservation of what has been given in creation or preparing for what will be given in a final redemption.
Аударма
Пол Тиллих, Die religiöse Lage der Gegenwart (Берлин: Ульштейн 1926), "Қазіргі заманғы діни жағдай" (Нью-Йорк: Генри Холт және компаниясы 1932; қайта басылған: Meridian Books, Нью-Йорк 1956).
Paul Tillich, Die religiöse Lage der Gegenwart (Berlin: Ullstein 1926), as The Religious Situation (New York: Henry Holt & Co. 1932; reprint: Meridian Books, New York 1956).